Collegeaantekeningen literatuurgeschiedenis: Nieuwere letterkunde (1880-heden) College 1
19e -eeuwse kenmerken van de literatuur voor 1880; ook wel “Biedermeijer romantiek” genoemd.
- Het nut
- Moralistisch
- Over God, vaderland en huiselijkheid (typerende onderwerpen)
- Heldenverhalen: de held wordt na de nodige ontberingen voor zijn deugdzaamheid beloond
en de schurk krijgt zijn verdiende loon.
- Idealiserend: literatuur moet moralistisch zijn, de mens verheffen
Het waren vooral die Biedermeiers die schreven over alledaagse dingen in verheven taalgebruik.
Biedermeijers; Nicolaas Beets, Kneppelhout, Helmers en Hendrik Tollens werden domineedichters.
Beets schreef in 1838 Camera Obscura waarin 1 karakter de eigenschappen van een groep vertoont
(typetjes). Kneep schreef als reactie daarop in 1841 Studententypen, waarin verschillende
studententypen vertolkt werden.
Typisch 19e -eeuwse genres (3):
- Realistische schetsen: E. Potgieter: de kopyeerlust des dagelijkschen Levens. Kneppelhout
(Klikspaan): Studenten – typen (1841)
- Humoristische teksten: humor als middel tegen de onbevredigende werkelijkheid>humor
relativeert. De Schoolmeester (pseud. van Gerrit van der Linde) Gedichten van den
Schoolmeester Hildebrand (pseud. van Nicolaas Beets) Camera Obscura, Piet Paaltjens
(pseud. van Francois Haverschmidt) Snikken en Grimlachjes
- Historisch romans: Verlangen naar het verleden en avonturen van weleer,
maatschappijkritiek
o Historische Avonturenroman: Walter Scott, Ivanhoe (1820), G. Bosboom-Toussaint,
meer dan tien historische romans, o.a. Het huis Lauerness (1840)
o Historische ideeënroman: Idealiserende roman (gebruik van het verleden om ervan
te leren)
In de 19e eeuw komt de industrialisatie en alles gaat veel sneller. Er vinden veel ontdekkingen en
vernieuwingen plaats.
In 1882 verschijnt Kloos’ inleidingen als reactie op de gedichten van Perk. Perk schreef veel
gedichten over Mathilde, zijn geliefde. Perk overlijdt en Kloos bundelt Perks gedichten, geeft ze uit en
schrijft hier zelf de inleiding bij. Daarin omschrijft hij poëzie als iets hards en niet liefelijks. Dit gaat
tegen de domineedichters in en dit leidt tot de beweging van De Tachtigers
Wie behoren er tot De Tachtigers:
- Jacques Perk (1881)
- Willem Kloos
- Albert Verweij
- Herman Gorter
- Frederik Van Eeden
1
19e -eeuwse kenmerken van de literatuur voor 1880; ook wel “Biedermeijer romantiek” genoemd.
- Het nut
- Moralistisch
- Over God, vaderland en huiselijkheid (typerende onderwerpen)
- Heldenverhalen: de held wordt na de nodige ontberingen voor zijn deugdzaamheid beloond
en de schurk krijgt zijn verdiende loon.
- Idealiserend: literatuur moet moralistisch zijn, de mens verheffen
Het waren vooral die Biedermeiers die schreven over alledaagse dingen in verheven taalgebruik.
Biedermeijers; Nicolaas Beets, Kneppelhout, Helmers en Hendrik Tollens werden domineedichters.
Beets schreef in 1838 Camera Obscura waarin 1 karakter de eigenschappen van een groep vertoont
(typetjes). Kneep schreef als reactie daarop in 1841 Studententypen, waarin verschillende
studententypen vertolkt werden.
Typisch 19e -eeuwse genres (3):
- Realistische schetsen: E. Potgieter: de kopyeerlust des dagelijkschen Levens. Kneppelhout
(Klikspaan): Studenten – typen (1841)
- Humoristische teksten: humor als middel tegen de onbevredigende werkelijkheid>humor
relativeert. De Schoolmeester (pseud. van Gerrit van der Linde) Gedichten van den
Schoolmeester Hildebrand (pseud. van Nicolaas Beets) Camera Obscura, Piet Paaltjens
(pseud. van Francois Haverschmidt) Snikken en Grimlachjes
- Historisch romans: Verlangen naar het verleden en avonturen van weleer,
maatschappijkritiek
o Historische Avonturenroman: Walter Scott, Ivanhoe (1820), G. Bosboom-Toussaint,
meer dan tien historische romans, o.a. Het huis Lauerness (1840)
o Historische ideeënroman: Idealiserende roman (gebruik van het verleden om ervan
te leren)
In de 19e eeuw komt de industrialisatie en alles gaat veel sneller. Er vinden veel ontdekkingen en
vernieuwingen plaats.
In 1882 verschijnt Kloos’ inleidingen als reactie op de gedichten van Perk. Perk schreef veel
gedichten over Mathilde, zijn geliefde. Perk overlijdt en Kloos bundelt Perks gedichten, geeft ze uit en
schrijft hier zelf de inleiding bij. Daarin omschrijft hij poëzie als iets hards en niet liefelijks. Dit gaat
tegen de domineedichters in en dit leidt tot de beweging van De Tachtigers
Wie behoren er tot De Tachtigers:
- Jacques Perk (1881)
- Willem Kloos
- Albert Verweij
- Herman Gorter
- Frederik Van Eeden
1
