Scheikunde
Hoofdstuk 8 - Ruimtelijke bouw van moleculen
Indy Faassen, DV5a
Voorkennis
Atoomnummer en massagetal
✰ Atoomnummer = aantal protonen = aantal elektronen
✰ Massagetal = aantal protonen + aantal neutronen
Isotopen
Isotoop = atoom met hetzelfde aantal protonen in de kern en een verschillend aantal neutronen.
De relatieve atoommassa A = een gewogen gemiddelde van de atoommassa’s van verschillende isotopen.
Atomen van dezelfde atoomsoort kunnen verschillende massagetal hebben, doordat het aantal neutronen in de kern verschillen. Ze hebben hetzelfde
atoomnummer, maar verschillende massagetallen. Isotopen hebben dezelfde chemische eigenschappen.
Perioden en groepen
De positie van elementen wordt bepaald door chemische eigenschappen en het atoomnummer. De elementen zijn gerangschikt op atoomnummer. Er
zijn 118 elementen, waarvan Uraan (U) de zwaarste atoom in de natuur is met atoomnummer 92.
• Perioden: horizontale rijen (de aantal schillen dat een atoom heeft)
• Groepen : verticale rijen (elementen met vergelijkbare chemische eigenschappen)
✰ Valentie- elektronen = elektronen in de buitenste schil die reactiviteit bepalen. Elementen met hetzelfde aantal valentie-elektronen hebben
overeenkomstige chemische eigenschappen.
✰ Edelgasconfiguratie = verdeling van elektronen over de schillen.
> In groep 18: de edelgassen. Ze reageren niet of nauwelijks met andere stoffen > elektronenverdeling stabiel.
> In groep 17: de halogenen. Halogenen reageren heftig met metalen. Chemische eigenschappen van elementen hangen samen met het aantal
elektronen in de buitenste schil.
§8.1 Lewisstructuren
Lewistheorie
De lewistheorie voorspelt hoe de elektronenwolk van een atoom eruitziet.
Lewisstructuur: structuurformule met de niet-bindende elektronenparen die als streepjes of puntjes worden weergegeven. Alle valentie-elektronen
worden weergegeven.
- De atoombindingen staan voor 1 elektron.
- De vrije of niet-bindende elektronenparen staan voor 2 elektronen.
Octetregel: alle atomen streven naar acht elektronen in de buitenste schil (edelgasconfiguratie) Om aan edelgasconfiguratie te voldoen, moeten niet-
metaalatomen de elektronen “lenen” van andere atomen.
Atoombinding: gedeeld of gemeenschappelijk elektronenpaar dat wordt weergegeven met een streepje.
Valentie-elektronen: elektronen in de buitenste schil.
Covalentie: aantal atoombinding dat een atoom moet vormen om aan edelgasconfiguratie te voldoen.
Formele lading: als het aantal elektronen op een atoom afwijkt van het aantal valentie-elektronen van dat atoom.
Mesomere grensstructuren: zorgt voor een grotere stabiliteit van een molecuul.
In een lewisstructuur worden alle valentie-elektronen weergegeven. Naast de atoombindingen worden ook vrije of niet-bindende elektronenparen
weergegeven als puntjes of streepjes. In een stabiele lewisstructuur bezit elk atoom de edelgasconfiguratie en voldoet het aan de octetregel.
§8.2 Ruimtelijke bouw
De lewisstructuur biedt in tegenstelling tot een gewone structuurformule voldoende informatie om een voorspelling te geven van de ruimtelijke bouw
van een molecuul. Valentie-elektronen bevinden zich in de buitenste schil bijna altijd in paren. Dit kunnen bindende en niet-bindende elektronenparen
zijn. De ruimtelijke bouw van een molecuul wordt bepaald door het omringingsgetal van het centrale atoom.
VSEPR-methode: er wordt uitgegaan van het principe dat elektronenparen elkaar afstoten.
Omringingsgetal: het aantal elektronenparen in de buitenste schil van een atoom dat elkaar afstoot. Daarbij telt een dubbele en drievoudige binding
als één paar.
Hoofdstuk 8 - Ruimtelijke bouw van moleculen
Indy Faassen, DV5a
Voorkennis
Atoomnummer en massagetal
✰ Atoomnummer = aantal protonen = aantal elektronen
✰ Massagetal = aantal protonen + aantal neutronen
Isotopen
Isotoop = atoom met hetzelfde aantal protonen in de kern en een verschillend aantal neutronen.
De relatieve atoommassa A = een gewogen gemiddelde van de atoommassa’s van verschillende isotopen.
Atomen van dezelfde atoomsoort kunnen verschillende massagetal hebben, doordat het aantal neutronen in de kern verschillen. Ze hebben hetzelfde
atoomnummer, maar verschillende massagetallen. Isotopen hebben dezelfde chemische eigenschappen.
Perioden en groepen
De positie van elementen wordt bepaald door chemische eigenschappen en het atoomnummer. De elementen zijn gerangschikt op atoomnummer. Er
zijn 118 elementen, waarvan Uraan (U) de zwaarste atoom in de natuur is met atoomnummer 92.
• Perioden: horizontale rijen (de aantal schillen dat een atoom heeft)
• Groepen : verticale rijen (elementen met vergelijkbare chemische eigenschappen)
✰ Valentie- elektronen = elektronen in de buitenste schil die reactiviteit bepalen. Elementen met hetzelfde aantal valentie-elektronen hebben
overeenkomstige chemische eigenschappen.
✰ Edelgasconfiguratie = verdeling van elektronen over de schillen.
> In groep 18: de edelgassen. Ze reageren niet of nauwelijks met andere stoffen > elektronenverdeling stabiel.
> In groep 17: de halogenen. Halogenen reageren heftig met metalen. Chemische eigenschappen van elementen hangen samen met het aantal
elektronen in de buitenste schil.
§8.1 Lewisstructuren
Lewistheorie
De lewistheorie voorspelt hoe de elektronenwolk van een atoom eruitziet.
Lewisstructuur: structuurformule met de niet-bindende elektronenparen die als streepjes of puntjes worden weergegeven. Alle valentie-elektronen
worden weergegeven.
- De atoombindingen staan voor 1 elektron.
- De vrije of niet-bindende elektronenparen staan voor 2 elektronen.
Octetregel: alle atomen streven naar acht elektronen in de buitenste schil (edelgasconfiguratie) Om aan edelgasconfiguratie te voldoen, moeten niet-
metaalatomen de elektronen “lenen” van andere atomen.
Atoombinding: gedeeld of gemeenschappelijk elektronenpaar dat wordt weergegeven met een streepje.
Valentie-elektronen: elektronen in de buitenste schil.
Covalentie: aantal atoombinding dat een atoom moet vormen om aan edelgasconfiguratie te voldoen.
Formele lading: als het aantal elektronen op een atoom afwijkt van het aantal valentie-elektronen van dat atoom.
Mesomere grensstructuren: zorgt voor een grotere stabiliteit van een molecuul.
In een lewisstructuur worden alle valentie-elektronen weergegeven. Naast de atoombindingen worden ook vrije of niet-bindende elektronenparen
weergegeven als puntjes of streepjes. In een stabiele lewisstructuur bezit elk atoom de edelgasconfiguratie en voldoet het aan de octetregel.
§8.2 Ruimtelijke bouw
De lewisstructuur biedt in tegenstelling tot een gewone structuurformule voldoende informatie om een voorspelling te geven van de ruimtelijke bouw
van een molecuul. Valentie-elektronen bevinden zich in de buitenste schil bijna altijd in paren. Dit kunnen bindende en niet-bindende elektronenparen
zijn. De ruimtelijke bouw van een molecuul wordt bepaald door het omringingsgetal van het centrale atoom.
VSEPR-methode: er wordt uitgegaan van het principe dat elektronenparen elkaar afstoten.
Omringingsgetal: het aantal elektronenparen in de buitenste schil van een atoom dat elkaar afstoot. Daarbij telt een dubbele en drievoudige binding
als één paar.
