Geestelijke stromingen BT2.2
Jodendom (oudste geloof)
Het heilige boek van de Joden is de Tenach, het eerst deel van de Tenach heet de Thora (wet).
Het is geschreven in het Hebreeuws en lezen van rechts naar links. De eerste verhalen werden
niet in de Thora gezet, maar mondeling vertelt. In de Thora staan dus niet de eerste verhalen. In
het christendom heet de Tenach “het oude testament”. Joden geloven in een god en uit respect
noemen ze hem nooit bij naam. In de Thora wordt goed vaak aangeduid met de letters JHWH,
als joden dit zien zeggen ze Adonai (de heer). De Joden hadden door het vele reizen een
‘verplaatsbaar heiligdom’, maar dat is nu de tempel in Jeruzalem. Het werd gezien als de stad
van de heer.
Hoe is de wereld ontstaan volgens de joden?
- God maakte de wereld in 6 dagen en rustte dag 7 uit.
- Omdat mensen die god geschapen had er een puinhoop van maakte besloot hij de
wereld opnieuw op te bouwen.
- Een enorme regenbui zou het leven weg wassen, alleen Noach moest een boot maken
zodat hij overleefde.
- Jaren laten zat de wereld vol met nakomelingen van Noach.
Abraham
Abram (2000 jaar voor onze jaartelling) woonde in de stad Haran. Hij krijgt de opdracht van
god om te vertrekken naar een land die god hem wijzen zal. Mensen zien dit als het eigenlijke
begin van de joden. Hij zou ook kinderen krijgen met zijn vrouw Sarai, maar die was te oud.
Dus werd het zijn slavin Hagar. Later kreeg hij ook nog een kind met Sarai, omdat god dat
beloofd had, Isaäk (wordt wel gezien als belangrijkste zoon). Abram krijgt een nieuwe naam:
Abraham. Hij heeft nu een verbond met god met moet zichzelf en zijn familie besnijden. Dit is
een teken van god naar Abraham. En nu dus nog steeds als verbond met god.
Mozes
Alle nakomelingen zijn in Egypte gekomen waar ze slavenwerk moeten doen. De heer hoorde
het volk en zorgde dat Mozes naar de farao ging om ze vrij te laten gaan. Na de 10e plaag
werd het volk vrijgelaten. God had beloofd dat hij de mensen naar ‘’Het beloofde land zou
sturen’’. Ze trokken 40 jaar lang door de woestijn.
Bij de joden wordt vaak beschreven wat de taak van de koning is en wat een goede koning zou
zijn. Vaak wordt de koning vergeleken met een schapenherder (hij is bezorgd om zijn schapen
en hij beschermt ze, hij wil niet de baas spelen). Koning David is zoals het zou moeten. Hij was
een schapenherder en is de geschiedenis in gegaan als koning die goed is voor Israël. Er zijn
zon 150 psalmen (liederen) en de meeste over hem geschreven. Toch zijn de meeste koningen
niet goed, dus staan er in de Tenach ook veel profeten. Profeten zijn mensen die de opdracht
hebben om het woord van god te vertellen aan de mensen. Ze laten zien dat koningen het niet
goed doen.
Er zijn twee belangrijke elementen in het jodendom:
- Het besef dat alle joden een volk vormen: de verhalen van Abraham en Mozes geven dat
aan, alle joden zijn nakomelingen van Abraham.
- De waarde die binnen deze godsdienst wordt gehecht aan het ‘beloofde land’: in de
geschiedenis van het Jodendom is het zoeken naar een plek om te wonen steeds weer
teruggekomen.
1
, Geestelijke stromingen BT2.2
Geloofsboeken
De Tenach bestaat uit drie delen:
• T – Thora (wet): deze bestaat ook weer uit 5 boeken en zijn geschreven door Mozes.
o De eerste twee bevatten verhalen van hierboven
o De andere 3 over hoe je moet leven
• N – Neviim (profeten): bestaat uit de vroege profeten en de late profeten
• CH – Chetoevim (geschriften):
o Het eerste boek zijn alle psalmen
o Daarna zijn er nog allerlei verhalen
De Thora wordt in 1 jaar gelezen, dat betekent dat je op je verjaardag altijd dezelfde tekst
leest. Zo raken delen van de Thora echt vergroeid met het gevoel dat bij de dagen van een jaar
hoort.
Verhalen doorvertellen is in deze godsdienst erg belangrijk. Daarom zijn er rabbijnen (oude
leermeesters, die uitleg geven over de Tenach). Deze mondelinge overlevering werd de Talmoed
genoemd, later gingen ze alles vast leggen in de schriftelijk Talmoed. Deze bestaat weer uit
twee delen en je heb je jeruzalemmer Talmoed en de Babylonische Talmoed. Midrash: een tekst
wordt vers voor vers uitgelegd. Ba’al is een afgod.
Messias: gezalfde, een koning werd ingewijd door een ritueel (gezalfd met olie). De Messias
wordt voorgesteld aan een koning, maar wel een herder. Het wordt vaak ook gekoppeld aan de
profeet Elia (Joden verwachten dat hij ooit terugkeert naar de aarde, volgens tradities moet je
daarom altijd extra dekken mocht Elia plotseling verschijnen).
De tien geboden
God gaf het volk tijdens de toch door de
woestijn 10 regels, die belangrijk waren voor de
omgang met god en met elkaar. In de Thora
staan nog meer uitspraken over het leven, die
Halacha wordt genoemd.
De Joden mogen dieren die hun voedsel
herkauwen en ‘gespleten hoeven’ hebben eten.
Varkens bijf niet. Melk en vlees mogen ook niet
tegelijkertijd geconsumeerd worden. Ook mogen
ze geen voedsel eten dat is gemaakt door niet-joden. Al het eten dat de joden op een goede
manier klaarmaken en eten, wordt Kosjer genoemd. Bij het bidden gebruiken de joden vaak
teksten die al in de Tenach staan, zo voorkom je dingen te zeggen die niet belangrijk zijn. De
Klaagmuur in Jeruzalem is een belangrijke plek om te bidden. Dit is het enige wat nog over is
van de tempel die 70 na christus door de romeinen werd verwoest. Door er briefjes in te
stoppen weten ze dat hun gebeden bewaard blijven bij god.
Belangrijke rituelen in het leven van een jood
- Barmitswa (zoon van de wet): als jongens (nu ook meisjes) 13 jaar zijn moeten ze in de
synagoge voor de eerste keer voorlezen uit de Thora. Ze worden begeleid naar de
overgang van kind naar volwassenen.
- Het huwelijk: Choepa: het baldakijn (stof boven je hoofd) bij het huwelijk. Ook wordt een
stuk glas stuk getrapt om te laten zien dat bij vreugde altijd verdriet hoort. Als het in de
openlucht plaats vindt wijzen de sterren naar het nageslacht van Abraham
- De dood: het lichaam wordt niet opgebaard, maar snel begraven. Ze hechten veel
waarde aan het graf en dat die niet geruimd mag worden. De doden wachten in hun
graf tot de dag van de opstanding aanbreekt.
2
Jodendom (oudste geloof)
Het heilige boek van de Joden is de Tenach, het eerst deel van de Tenach heet de Thora (wet).
Het is geschreven in het Hebreeuws en lezen van rechts naar links. De eerste verhalen werden
niet in de Thora gezet, maar mondeling vertelt. In de Thora staan dus niet de eerste verhalen. In
het christendom heet de Tenach “het oude testament”. Joden geloven in een god en uit respect
noemen ze hem nooit bij naam. In de Thora wordt goed vaak aangeduid met de letters JHWH,
als joden dit zien zeggen ze Adonai (de heer). De Joden hadden door het vele reizen een
‘verplaatsbaar heiligdom’, maar dat is nu de tempel in Jeruzalem. Het werd gezien als de stad
van de heer.
Hoe is de wereld ontstaan volgens de joden?
- God maakte de wereld in 6 dagen en rustte dag 7 uit.
- Omdat mensen die god geschapen had er een puinhoop van maakte besloot hij de
wereld opnieuw op te bouwen.
- Een enorme regenbui zou het leven weg wassen, alleen Noach moest een boot maken
zodat hij overleefde.
- Jaren laten zat de wereld vol met nakomelingen van Noach.
Abraham
Abram (2000 jaar voor onze jaartelling) woonde in de stad Haran. Hij krijgt de opdracht van
god om te vertrekken naar een land die god hem wijzen zal. Mensen zien dit als het eigenlijke
begin van de joden. Hij zou ook kinderen krijgen met zijn vrouw Sarai, maar die was te oud.
Dus werd het zijn slavin Hagar. Later kreeg hij ook nog een kind met Sarai, omdat god dat
beloofd had, Isaäk (wordt wel gezien als belangrijkste zoon). Abram krijgt een nieuwe naam:
Abraham. Hij heeft nu een verbond met god met moet zichzelf en zijn familie besnijden. Dit is
een teken van god naar Abraham. En nu dus nog steeds als verbond met god.
Mozes
Alle nakomelingen zijn in Egypte gekomen waar ze slavenwerk moeten doen. De heer hoorde
het volk en zorgde dat Mozes naar de farao ging om ze vrij te laten gaan. Na de 10e plaag
werd het volk vrijgelaten. God had beloofd dat hij de mensen naar ‘’Het beloofde land zou
sturen’’. Ze trokken 40 jaar lang door de woestijn.
Bij de joden wordt vaak beschreven wat de taak van de koning is en wat een goede koning zou
zijn. Vaak wordt de koning vergeleken met een schapenherder (hij is bezorgd om zijn schapen
en hij beschermt ze, hij wil niet de baas spelen). Koning David is zoals het zou moeten. Hij was
een schapenherder en is de geschiedenis in gegaan als koning die goed is voor Israël. Er zijn
zon 150 psalmen (liederen) en de meeste over hem geschreven. Toch zijn de meeste koningen
niet goed, dus staan er in de Tenach ook veel profeten. Profeten zijn mensen die de opdracht
hebben om het woord van god te vertellen aan de mensen. Ze laten zien dat koningen het niet
goed doen.
Er zijn twee belangrijke elementen in het jodendom:
- Het besef dat alle joden een volk vormen: de verhalen van Abraham en Mozes geven dat
aan, alle joden zijn nakomelingen van Abraham.
- De waarde die binnen deze godsdienst wordt gehecht aan het ‘beloofde land’: in de
geschiedenis van het Jodendom is het zoeken naar een plek om te wonen steeds weer
teruggekomen.
1
, Geestelijke stromingen BT2.2
Geloofsboeken
De Tenach bestaat uit drie delen:
• T – Thora (wet): deze bestaat ook weer uit 5 boeken en zijn geschreven door Mozes.
o De eerste twee bevatten verhalen van hierboven
o De andere 3 over hoe je moet leven
• N – Neviim (profeten): bestaat uit de vroege profeten en de late profeten
• CH – Chetoevim (geschriften):
o Het eerste boek zijn alle psalmen
o Daarna zijn er nog allerlei verhalen
De Thora wordt in 1 jaar gelezen, dat betekent dat je op je verjaardag altijd dezelfde tekst
leest. Zo raken delen van de Thora echt vergroeid met het gevoel dat bij de dagen van een jaar
hoort.
Verhalen doorvertellen is in deze godsdienst erg belangrijk. Daarom zijn er rabbijnen (oude
leermeesters, die uitleg geven over de Tenach). Deze mondelinge overlevering werd de Talmoed
genoemd, later gingen ze alles vast leggen in de schriftelijk Talmoed. Deze bestaat weer uit
twee delen en je heb je jeruzalemmer Talmoed en de Babylonische Talmoed. Midrash: een tekst
wordt vers voor vers uitgelegd. Ba’al is een afgod.
Messias: gezalfde, een koning werd ingewijd door een ritueel (gezalfd met olie). De Messias
wordt voorgesteld aan een koning, maar wel een herder. Het wordt vaak ook gekoppeld aan de
profeet Elia (Joden verwachten dat hij ooit terugkeert naar de aarde, volgens tradities moet je
daarom altijd extra dekken mocht Elia plotseling verschijnen).
De tien geboden
God gaf het volk tijdens de toch door de
woestijn 10 regels, die belangrijk waren voor de
omgang met god en met elkaar. In de Thora
staan nog meer uitspraken over het leven, die
Halacha wordt genoemd.
De Joden mogen dieren die hun voedsel
herkauwen en ‘gespleten hoeven’ hebben eten.
Varkens bijf niet. Melk en vlees mogen ook niet
tegelijkertijd geconsumeerd worden. Ook mogen
ze geen voedsel eten dat is gemaakt door niet-joden. Al het eten dat de joden op een goede
manier klaarmaken en eten, wordt Kosjer genoemd. Bij het bidden gebruiken de joden vaak
teksten die al in de Tenach staan, zo voorkom je dingen te zeggen die niet belangrijk zijn. De
Klaagmuur in Jeruzalem is een belangrijke plek om te bidden. Dit is het enige wat nog over is
van de tempel die 70 na christus door de romeinen werd verwoest. Door er briefjes in te
stoppen weten ze dat hun gebeden bewaard blijven bij god.
Belangrijke rituelen in het leven van een jood
- Barmitswa (zoon van de wet): als jongens (nu ook meisjes) 13 jaar zijn moeten ze in de
synagoge voor de eerste keer voorlezen uit de Thora. Ze worden begeleid naar de
overgang van kind naar volwassenen.
- Het huwelijk: Choepa: het baldakijn (stof boven je hoofd) bij het huwelijk. Ook wordt een
stuk glas stuk getrapt om te laten zien dat bij vreugde altijd verdriet hoort. Als het in de
openlucht plaats vindt wijzen de sterren naar het nageslacht van Abraham
- De dood: het lichaam wordt niet opgebaard, maar snel begraven. Ze hechten veel
waarde aan het graf en dat die niet geruimd mag worden. De doden wachten in hun
graf tot de dag van de opstanding aanbreekt.
2
