Organisatie van de gezondheidszorg
1.1 Definities, benaderingen en modellen.
Ziekte kan omschreven worden als een medisch-biologische afwijking. Dat is dan objectief
vast te stellen. Voor geestelijke gezondheid zorg geld dat niet, omdat het in dat geval gaat
om afwijkingen in het normale functioneren van de mensen.
Psychiatrische diagnostiek
Voor geestesziekte is er geen ziekte indeling. De psychiatrie hanteert een ziekte-indeling van
psychische stoornissen die uitgaat van een groep symptomen, de Diagnostic and Statistical
Maunual of Mental Disorder (DSM). DSM is een internationale standaard in de
psychodiagnostiek.
In opkomst is de biologische psychiatrie, die de oorzaak van psychiatrische ziekten in de
hersenen zoekt, dus als medisch-biologisch. Desalniettemin manifesteert geestesziekte zich
ten principale in ander gedrag, waardoor aan de hand van psychiatrische diagnoses
gedragingen van een medisch etiket kunnen worden voorzien, de zogenoemde
medicalisering.
Gezondheid en ziekte wordt beïnvloed door de sociale en fysieke omgeving. Die factoren
kunnen wel aangepakt worden, maar niet in de zin van medische behandeling. Tegenover
het medisch-biologische ziektemodel staat zo het determinantenmodel van gezondheid.
Ziekte: Een medisch biologische afwijking/verstoring van de gezondheid. Gezondheid moet
objectief vastgesteld worden. (Dit geld niet voor geestelijke gezondheid).
- Somatische ziektes: lichamelijke ziektes
- Geestesziektes: psychische mentale ziektes.
Determinantenmodel van gezondheid: stelt de gezondheid centraal en definieert de
factoren die van invloed zijn op de gezondheid.
- Biologische factoren
- Omgevingsfactoren (sociaal + fysiek)
- Zorgvoorzieningen
- Leefstijl/risicogedrag
Gezondheidsbeleid: een overheidsbeleid om ziekte in de bevolking te voorkomen (zoals
gezond bouwen, werken aan een gezonde buurt en het bevorderen van een gezonde
leefstijl). Zowel nationaal als gemeentelijk en buiten de gezondheidszorg om.
Gezondheid kan op drie dimensies onderscheiden worden:
1. Lichamelijk
2. Sociaal
3. Psychisch
- Betekenis van gezondheid volgens WHO is niet meer representatief voor deze tijd,
daarom wordt de betekenis van gezondheid volgens Huber et. al aangehouden =
positieve gezondheid.
, Zelfmanagement: Is het vermogen van mensen om zo goed mogelijk om te gaan met de
verschillende aspecten en consequenties van het leven met een chronische aandoening.
Drie betekenissen ziekte:
1. Disease: aantoonbaar medisch-biologische afwijking.
2. Illness: ziekte ervaring, het zich niet wel voelen.
3. Sickness: het gedragen als een ziek patiënt.
- Alle drie betekenissen van ziekte samen= modelpatiënt.
- Minder dan 3 betekenissen van ziekte= stimulerende patiënt. (Gedraagt zich als een
zieke maar heeft geen klachten of geconstateerde afwijkingen)
7 sectoren binnen een stimulerende patiënt
Sector 1: Onopgemerkt, dus niet ervaren, doch medisch-biologisch wel aanwezige ziekte.
Sector 2: Voor ervaren klachten waaraan geen consequenties worden verbonden in de zin
van ziektegedrag. Men gedraagt zich als ‘gezonde’.
Sector 3: de stimulerende patiënt. Hij gedraagt zich als een zieke maar heeft ‘geen’ klachten
of constateerbare afwijkingen.
Sector 4: Patiënt die een arts bezoekt maar bij wie geen ziekte in medisch-biologische zin
kan worden vastgesteld.
Sector 5: patiënt heeft een ziekte en gedraagt zich ernaar
Sector 6: patiënt voelt zich ziek maar gedraagt zich er niet naar.
Sector 7: ‘modelpatiënt’ ervaart klachten, gedraagt zich ernaar en heeft een medische
diagnose.
Twee soorten zorg:
- Alternatieve/complementaire zorg -> aanvullende zorg zoals accupunctuur of Chinese
kruidentherapie.
- Reguliere zorg -> richt zich concrete, zichtbare ziekteverschijnselen en bestaat uit
wetenschappelijk bewijs. Objectieve meetprocedures zijn belangrijk bij reguliere
zorg.
Hoogopgeleiden mensen, met een hoog inkomen zijn vaak gezonder. Ook zijn vrouwen en
autochtonen relatief gezonder dan mannen en allochtonen.
1.2 Gezondheid en ziekte in Nederland
Chronische ziekte: langdurige of periodieke terugkerende gezondheidsklachten ten gevolge
van een lichamelijke of psychische aandoening. Je hoeft je dus niet per se ziek te voelen.
(Parkinson, anorexia en schizofrenie) Het aantal chronische ziekte stijgt door vergrijzing.
- De meeste gehandicapten zullen chronisch ziek zijn, maar niet alle chronisch zieken
zullen gehandicapt zijn. Hierdoor is de scheidingslijn moeilijk te onderscheiden tussen
deze twee.
Remissie: Het gaat beter met de (chronische) ziekte.
Exacerbatie: het gaat achteruit met de (chronische) ziekte.
1.1 Definities, benaderingen en modellen.
Ziekte kan omschreven worden als een medisch-biologische afwijking. Dat is dan objectief
vast te stellen. Voor geestelijke gezondheid zorg geld dat niet, omdat het in dat geval gaat
om afwijkingen in het normale functioneren van de mensen.
Psychiatrische diagnostiek
Voor geestesziekte is er geen ziekte indeling. De psychiatrie hanteert een ziekte-indeling van
psychische stoornissen die uitgaat van een groep symptomen, de Diagnostic and Statistical
Maunual of Mental Disorder (DSM). DSM is een internationale standaard in de
psychodiagnostiek.
In opkomst is de biologische psychiatrie, die de oorzaak van psychiatrische ziekten in de
hersenen zoekt, dus als medisch-biologisch. Desalniettemin manifesteert geestesziekte zich
ten principale in ander gedrag, waardoor aan de hand van psychiatrische diagnoses
gedragingen van een medisch etiket kunnen worden voorzien, de zogenoemde
medicalisering.
Gezondheid en ziekte wordt beïnvloed door de sociale en fysieke omgeving. Die factoren
kunnen wel aangepakt worden, maar niet in de zin van medische behandeling. Tegenover
het medisch-biologische ziektemodel staat zo het determinantenmodel van gezondheid.
Ziekte: Een medisch biologische afwijking/verstoring van de gezondheid. Gezondheid moet
objectief vastgesteld worden. (Dit geld niet voor geestelijke gezondheid).
- Somatische ziektes: lichamelijke ziektes
- Geestesziektes: psychische mentale ziektes.
Determinantenmodel van gezondheid: stelt de gezondheid centraal en definieert de
factoren die van invloed zijn op de gezondheid.
- Biologische factoren
- Omgevingsfactoren (sociaal + fysiek)
- Zorgvoorzieningen
- Leefstijl/risicogedrag
Gezondheidsbeleid: een overheidsbeleid om ziekte in de bevolking te voorkomen (zoals
gezond bouwen, werken aan een gezonde buurt en het bevorderen van een gezonde
leefstijl). Zowel nationaal als gemeentelijk en buiten de gezondheidszorg om.
Gezondheid kan op drie dimensies onderscheiden worden:
1. Lichamelijk
2. Sociaal
3. Psychisch
- Betekenis van gezondheid volgens WHO is niet meer representatief voor deze tijd,
daarom wordt de betekenis van gezondheid volgens Huber et. al aangehouden =
positieve gezondheid.
, Zelfmanagement: Is het vermogen van mensen om zo goed mogelijk om te gaan met de
verschillende aspecten en consequenties van het leven met een chronische aandoening.
Drie betekenissen ziekte:
1. Disease: aantoonbaar medisch-biologische afwijking.
2. Illness: ziekte ervaring, het zich niet wel voelen.
3. Sickness: het gedragen als een ziek patiënt.
- Alle drie betekenissen van ziekte samen= modelpatiënt.
- Minder dan 3 betekenissen van ziekte= stimulerende patiënt. (Gedraagt zich als een
zieke maar heeft geen klachten of geconstateerde afwijkingen)
7 sectoren binnen een stimulerende patiënt
Sector 1: Onopgemerkt, dus niet ervaren, doch medisch-biologisch wel aanwezige ziekte.
Sector 2: Voor ervaren klachten waaraan geen consequenties worden verbonden in de zin
van ziektegedrag. Men gedraagt zich als ‘gezonde’.
Sector 3: de stimulerende patiënt. Hij gedraagt zich als een zieke maar heeft ‘geen’ klachten
of constateerbare afwijkingen.
Sector 4: Patiënt die een arts bezoekt maar bij wie geen ziekte in medisch-biologische zin
kan worden vastgesteld.
Sector 5: patiënt heeft een ziekte en gedraagt zich ernaar
Sector 6: patiënt voelt zich ziek maar gedraagt zich er niet naar.
Sector 7: ‘modelpatiënt’ ervaart klachten, gedraagt zich ernaar en heeft een medische
diagnose.
Twee soorten zorg:
- Alternatieve/complementaire zorg -> aanvullende zorg zoals accupunctuur of Chinese
kruidentherapie.
- Reguliere zorg -> richt zich concrete, zichtbare ziekteverschijnselen en bestaat uit
wetenschappelijk bewijs. Objectieve meetprocedures zijn belangrijk bij reguliere
zorg.
Hoogopgeleiden mensen, met een hoog inkomen zijn vaak gezonder. Ook zijn vrouwen en
autochtonen relatief gezonder dan mannen en allochtonen.
1.2 Gezondheid en ziekte in Nederland
Chronische ziekte: langdurige of periodieke terugkerende gezondheidsklachten ten gevolge
van een lichamelijke of psychische aandoening. Je hoeft je dus niet per se ziek te voelen.
(Parkinson, anorexia en schizofrenie) Het aantal chronische ziekte stijgt door vergrijzing.
- De meeste gehandicapten zullen chronisch ziek zijn, maar niet alle chronisch zieken
zullen gehandicapt zijn. Hierdoor is de scheidingslijn moeilijk te onderscheiden tussen
deze twee.
Remissie: Het gaat beter met de (chronische) ziekte.
Exacerbatie: het gaat achteruit met de (chronische) ziekte.
