Hoorcollege AOSC
HC 1
Problemen komen niet gelijk op de politieke agenda, een probleem moet eerst op de politieke
agenda komen voordat er beleid wordt gevoerd
Voorbeeld: aardbeving in Groningen (economische belangen waren groter)
Burgers en maatschappelijke groepen die invloed willen uitoefenen op het politieke
beleidsproces stappen over het algemeen niet meteen met hun klacht of eis naar de media
toe
Veel belangengroepen zoeken om tactische redenen niet meteen de publiciteit op
Mediaberichten over klachten kunnen de relatie met autoriteiten namelijk op scherp zetten
Hiltgartner en Bosk spreken van een publieke arena waarbinnen verschillende sociale
problemen met elkaar moeten concurreren om aandacht en erkenning te krijgen
Wat is een probleem?
- Een probleem is een verschil/ discrepantie tussen een maatstaf (norm, beginsel) en een
voorstelling van een bestaande of verwachte situatie
- Normen kunnen voor iedereen verschillend zijn
Overheidsbeleid: de plannen, acties en maatregelen die zij bedenkt en uitvoert voor
maatschappelijke ontwikkelingen
- Realisatiemacht: het vermogen om beleid tot stand te brengen
- Hindermacht: het vermogen om beleid tegen te houden
Een politiek beleidsproces kan in fasen worden opgedeeld.
Agendavorming Beleidsvoorbereiding besluitvorming beleidsuitvoering beleidsevaluatie
Agendavorming: maatschappelijke problemen komen onder de aandacht in de politiek
Beleidsvoorbereiding: ambtenaren gaan met het probleem aan de slag en vergaren informatie
Besluitvorming: de nota wordt opgestuurd naar lokale politici en vanaf dat moment is het openbaar
Beleidsuitvoering: lokale overheidsinstanties voeren het beleid in de praktijk toe
Beleidsevaluatie: beoordeeld op de totstandkoming en op de effectiviteit van de maatregelen
Normen verschillen:
- Tussen mensen en bevolkingsgroepen (bijvoorbeeld in wiet)
- Zijn vaak onderdeel van een groter geheel
- Normen kunnen ook samenhangen met belangen (een roker denkt anders over het verhogen
van accijns dan niet rokers)
Verhoging van accijns kan zorgen voor illegale sigaretten handel
Zorgen ervoor dat minder mensen eraan beginnen
Belangen verschillen ook van staat tot staat (Amerika) en van land tot land
- Ene staat zijn sigaretten heel belangrijk en in de andere is er een verbod
,Agendavorming:
1. Kloofmodel: rationeel model (verschil tussen de werkelijkheid en een bepaalde norm)
2. Barrière-model: ook aandacht voor de rol van de media en hoe problemen op de politieke
agenda komen (politici kunnen niet voor elk probleem tijd maken) -> sommige problemen
komen heel moeilijk op de politieke agenda
Roken en gaswinning heeft lang geduurd voordat dat op de politieke agenda kwam
3. Stromenmodel
Voorbeeld: mensensmokkel -> In de tijd van de Berlijnse muur werd het smokkelen van mensen van
de ene naar de andere kant niet als probleem gezien, mensen die juist hielpen werden als helden
gezien. Illegale migratie wordt tegenwoordig steeds meer als een probleem gezien. Er is wel een
verschil tussen economische en politieke vluchtelingen. Hierbij is er een discussie gekomen, want
moet je mensen die mensen helpen die van een oorlog vluchten straffen en als criminelen stellen.
Wanneer dit voor de winst wordt gedaan is het strafbaar, anders niet.
Dover (2000): 60 chinezen migranten werden in een container vervoerd naar VK. Chauffeur sloot
het ventilatieluik en 58 mensen stikten. Dit gaf een enorm weerslag op de politiek en over het
denken over mensenhandel. Straffen werden juist zwaarder hierdoor
Het beeld dat je in media ziet is vaak anders als wat naar boven komt in een onderzoek
- Media:
Wrede daders
Hulpeloze slachtoffers
- Onderzoek:
Gemengde motieven (daders)
Gedeelde belangen/ symbiose
Coproductie (klanten en familie werken mee)
Functies van de media:
- Informatie functie: informeren van mensen omtrent het beleid
- Expressiefunctie: bieden van platform voor burgers en groepen
- Kritiekfunctie: media kunnen autonoom kritiek geven
De noodzaak tot dramatisering in de media is in de 20e eeuw toegenomen, door uitbreiding van de
parlementaire democratie en door de opkomst van massamedia
- In onze huidige samenleving is massamedia niet meer weg te denken als we ene probleem
onder het brede publiek onder de belangstelling willen brengen
- Media wordt gezien als ‘manager van de publieke arena’
Framing
Frame sluit aan bij het begrip probleemdefinitie, maar het begrip is ruimer
- Verwijst naar de wijze waarop een onderwerp wordt ingekaderd
- Een frame bestaat uit 4 onderdelen
Definitie van het probleem
Diagnose van de oorzaak
Moreel onderdeel
Oplossing
,Issue- expansie
Er wordt onderscheid gemaakt tussen een ‘publieke agenda’ en een ‘politieke agenda’.
- De publieke agenda: bestaat uit issues die in de belangstelling staan bij een breed publiek,
vaak onderwerpen die in de media terugkomen
- De politieke agenda: bestaat uit onderwerpen waar beleidsmakers en politici zich over
buigen
- Volgens het ‘outside initiative model’ moet een onderwerp eerst door de niet-
gouvernementele actoren op de publieke agenda geplaats worden om vervolgens op de
politieke agenda te kunnen komen
Voordat een probleem op de politieke agenda komt moeten volgen Cobb 4 fasen worden
doorlopen
1. Initiation (burgers of groepen die initiatief nemen, definitie wordt voor het eerst besproken)
2. Specificatie (klachten moeten worden vertaald in specifieke wensen)
3. Expansie (onderwerp wordt onder breder publiek gebracht)
Expansie is cruciaal, maar kan er ook toe leiden dat de oorspronkelijke definitie wordt
gewijzigd door de bemoeienis van anderen
4. Entrance (van publieke agenda naar politieke agenda)
De kans dat een breed publiek betrokken raakt bij een issue wordt groter naarmate:
- De probleemdefinitie dubbelzinniger is en minder eenduidig (degree of specificity)
- De probleemdefinitie duidt op grote maatschappelijke relevante van een issue (degree of
social significance)
- De probleemdefinitie duidt op de lange termijneffecten van het probleem (degree of
temporal relevance)
- De probleemdefinitie zo min mogelijk technische details bevat (degree of complexity)
Belangengroepen met weinig gezag komen vaak juist negatief in het nieuws
- Ruim 80% van de berichtgeving in de VS van de jaren 80 ging over bekende personen
- Onbekende burgers halen in Nederland vaak alleen het nieuws om negatieve incidenten
Syrië (2016): het probleem werd hier weer groter. Toenemen van vluchtelingen neemt binnen NL
ook weer problemen op. Mensen wilden niet naast AZC wonen
Er zijn 2 soorten symbolen
- Referential symbols:de betekenis van een onderwerp wordt sterk afgebakend zodat zo min
mogelijk emoties zijn gekoppeld aan de kwestie
- Condensational symbols: het verschijnsel wordt zo breed mogelijk gedefinieerd en er worden
sterke emoties opgeroepen
Wil de overheid veel aandacht -> condensational symbols
Wil de overheid weinig aandacht -> referentiele symbolen
Voor overheidsactoren is het minder ingewikkeld om toegang te krijgen tot media dan burgers
- In 50 tot 70 procent van de nieuwsberichten zijn overheidsactoren de primaire bron
, Stromenmodel (Kingdon, 1995)
Geïnspireerd op organisatiewetenschap (organisatiewetenschap was eerder dan Kingdon
met ideeën)
‘Policy window’: opening voor beleid (op sommige momenten staan de luiken wijd open en op
andere momenten zijn ze gesloten en is er geen mogelijkheid om nieuw beleid te starten)
Alleen als luiken openstaan en de drie stromen samenvloeien is er mogelijkheid tot nieuw
beleid
Kingdon legt nadruk op stromen
Samenvloeien van: (stromen) -> dan is het mogelijk om beleid te ontwikkelen
- Problemen (en aandacht voor problematische geachte situaties)
- Oplossingen/beleidsalternatieven
- Steun
Maar deze stromen komen niet altijd samen
- Pas als ze samenvloeien kan er een nieuw beleid bestaan
Het stromenmodel beschrijft beleidsvorming dan ook als politiek proces waarbij problemen en
aandacht voor problemen moeten samenvloeien met oplossingen en beleidsalternatieven en
daarbij zoeken ze actief naar steun
HC 1
Problemen komen niet gelijk op de politieke agenda, een probleem moet eerst op de politieke
agenda komen voordat er beleid wordt gevoerd
Voorbeeld: aardbeving in Groningen (economische belangen waren groter)
Burgers en maatschappelijke groepen die invloed willen uitoefenen op het politieke
beleidsproces stappen over het algemeen niet meteen met hun klacht of eis naar de media
toe
Veel belangengroepen zoeken om tactische redenen niet meteen de publiciteit op
Mediaberichten over klachten kunnen de relatie met autoriteiten namelijk op scherp zetten
Hiltgartner en Bosk spreken van een publieke arena waarbinnen verschillende sociale
problemen met elkaar moeten concurreren om aandacht en erkenning te krijgen
Wat is een probleem?
- Een probleem is een verschil/ discrepantie tussen een maatstaf (norm, beginsel) en een
voorstelling van een bestaande of verwachte situatie
- Normen kunnen voor iedereen verschillend zijn
Overheidsbeleid: de plannen, acties en maatregelen die zij bedenkt en uitvoert voor
maatschappelijke ontwikkelingen
- Realisatiemacht: het vermogen om beleid tot stand te brengen
- Hindermacht: het vermogen om beleid tegen te houden
Een politiek beleidsproces kan in fasen worden opgedeeld.
Agendavorming Beleidsvoorbereiding besluitvorming beleidsuitvoering beleidsevaluatie
Agendavorming: maatschappelijke problemen komen onder de aandacht in de politiek
Beleidsvoorbereiding: ambtenaren gaan met het probleem aan de slag en vergaren informatie
Besluitvorming: de nota wordt opgestuurd naar lokale politici en vanaf dat moment is het openbaar
Beleidsuitvoering: lokale overheidsinstanties voeren het beleid in de praktijk toe
Beleidsevaluatie: beoordeeld op de totstandkoming en op de effectiviteit van de maatregelen
Normen verschillen:
- Tussen mensen en bevolkingsgroepen (bijvoorbeeld in wiet)
- Zijn vaak onderdeel van een groter geheel
- Normen kunnen ook samenhangen met belangen (een roker denkt anders over het verhogen
van accijns dan niet rokers)
Verhoging van accijns kan zorgen voor illegale sigaretten handel
Zorgen ervoor dat minder mensen eraan beginnen
Belangen verschillen ook van staat tot staat (Amerika) en van land tot land
- Ene staat zijn sigaretten heel belangrijk en in de andere is er een verbod
,Agendavorming:
1. Kloofmodel: rationeel model (verschil tussen de werkelijkheid en een bepaalde norm)
2. Barrière-model: ook aandacht voor de rol van de media en hoe problemen op de politieke
agenda komen (politici kunnen niet voor elk probleem tijd maken) -> sommige problemen
komen heel moeilijk op de politieke agenda
Roken en gaswinning heeft lang geduurd voordat dat op de politieke agenda kwam
3. Stromenmodel
Voorbeeld: mensensmokkel -> In de tijd van de Berlijnse muur werd het smokkelen van mensen van
de ene naar de andere kant niet als probleem gezien, mensen die juist hielpen werden als helden
gezien. Illegale migratie wordt tegenwoordig steeds meer als een probleem gezien. Er is wel een
verschil tussen economische en politieke vluchtelingen. Hierbij is er een discussie gekomen, want
moet je mensen die mensen helpen die van een oorlog vluchten straffen en als criminelen stellen.
Wanneer dit voor de winst wordt gedaan is het strafbaar, anders niet.
Dover (2000): 60 chinezen migranten werden in een container vervoerd naar VK. Chauffeur sloot
het ventilatieluik en 58 mensen stikten. Dit gaf een enorm weerslag op de politiek en over het
denken over mensenhandel. Straffen werden juist zwaarder hierdoor
Het beeld dat je in media ziet is vaak anders als wat naar boven komt in een onderzoek
- Media:
Wrede daders
Hulpeloze slachtoffers
- Onderzoek:
Gemengde motieven (daders)
Gedeelde belangen/ symbiose
Coproductie (klanten en familie werken mee)
Functies van de media:
- Informatie functie: informeren van mensen omtrent het beleid
- Expressiefunctie: bieden van platform voor burgers en groepen
- Kritiekfunctie: media kunnen autonoom kritiek geven
De noodzaak tot dramatisering in de media is in de 20e eeuw toegenomen, door uitbreiding van de
parlementaire democratie en door de opkomst van massamedia
- In onze huidige samenleving is massamedia niet meer weg te denken als we ene probleem
onder het brede publiek onder de belangstelling willen brengen
- Media wordt gezien als ‘manager van de publieke arena’
Framing
Frame sluit aan bij het begrip probleemdefinitie, maar het begrip is ruimer
- Verwijst naar de wijze waarop een onderwerp wordt ingekaderd
- Een frame bestaat uit 4 onderdelen
Definitie van het probleem
Diagnose van de oorzaak
Moreel onderdeel
Oplossing
,Issue- expansie
Er wordt onderscheid gemaakt tussen een ‘publieke agenda’ en een ‘politieke agenda’.
- De publieke agenda: bestaat uit issues die in de belangstelling staan bij een breed publiek,
vaak onderwerpen die in de media terugkomen
- De politieke agenda: bestaat uit onderwerpen waar beleidsmakers en politici zich over
buigen
- Volgens het ‘outside initiative model’ moet een onderwerp eerst door de niet-
gouvernementele actoren op de publieke agenda geplaats worden om vervolgens op de
politieke agenda te kunnen komen
Voordat een probleem op de politieke agenda komt moeten volgen Cobb 4 fasen worden
doorlopen
1. Initiation (burgers of groepen die initiatief nemen, definitie wordt voor het eerst besproken)
2. Specificatie (klachten moeten worden vertaald in specifieke wensen)
3. Expansie (onderwerp wordt onder breder publiek gebracht)
Expansie is cruciaal, maar kan er ook toe leiden dat de oorspronkelijke definitie wordt
gewijzigd door de bemoeienis van anderen
4. Entrance (van publieke agenda naar politieke agenda)
De kans dat een breed publiek betrokken raakt bij een issue wordt groter naarmate:
- De probleemdefinitie dubbelzinniger is en minder eenduidig (degree of specificity)
- De probleemdefinitie duidt op grote maatschappelijke relevante van een issue (degree of
social significance)
- De probleemdefinitie duidt op de lange termijneffecten van het probleem (degree of
temporal relevance)
- De probleemdefinitie zo min mogelijk technische details bevat (degree of complexity)
Belangengroepen met weinig gezag komen vaak juist negatief in het nieuws
- Ruim 80% van de berichtgeving in de VS van de jaren 80 ging over bekende personen
- Onbekende burgers halen in Nederland vaak alleen het nieuws om negatieve incidenten
Syrië (2016): het probleem werd hier weer groter. Toenemen van vluchtelingen neemt binnen NL
ook weer problemen op. Mensen wilden niet naast AZC wonen
Er zijn 2 soorten symbolen
- Referential symbols:de betekenis van een onderwerp wordt sterk afgebakend zodat zo min
mogelijk emoties zijn gekoppeld aan de kwestie
- Condensational symbols: het verschijnsel wordt zo breed mogelijk gedefinieerd en er worden
sterke emoties opgeroepen
Wil de overheid veel aandacht -> condensational symbols
Wil de overheid weinig aandacht -> referentiele symbolen
Voor overheidsactoren is het minder ingewikkeld om toegang te krijgen tot media dan burgers
- In 50 tot 70 procent van de nieuwsberichten zijn overheidsactoren de primaire bron
, Stromenmodel (Kingdon, 1995)
Geïnspireerd op organisatiewetenschap (organisatiewetenschap was eerder dan Kingdon
met ideeën)
‘Policy window’: opening voor beleid (op sommige momenten staan de luiken wijd open en op
andere momenten zijn ze gesloten en is er geen mogelijkheid om nieuw beleid te starten)
Alleen als luiken openstaan en de drie stromen samenvloeien is er mogelijkheid tot nieuw
beleid
Kingdon legt nadruk op stromen
Samenvloeien van: (stromen) -> dan is het mogelijk om beleid te ontwikkelen
- Problemen (en aandacht voor problematische geachte situaties)
- Oplossingen/beleidsalternatieven
- Steun
Maar deze stromen komen niet altijd samen
- Pas als ze samenvloeien kan er een nieuw beleid bestaan
Het stromenmodel beschrijft beleidsvorming dan ook als politiek proces waarbij problemen en
aandacht voor problemen moeten samenvloeien met oplossingen en beleidsalternatieven en
daarbij zoeken ze actief naar steun
