Hoorcolleges Consumentenrecht 2021-2022
Hoorcollege 1:
Een richtlijn heeft geen horizontale directe werking. De richtlijn moet eerst geïmplementeerd
worden in de nationale regelgeving.
Consumentenrecht
• Gaat over de relatie tussen de consument en de handelaar (prof. Partij)
– Consument wordt geacht de zwakkere partij te zijn en moet dus beschermd
worden. (Veel minder kennis)
– Handelaar à sterkere partij (doet het vaker)
• Boek 6 BW, algemeen contractenrecht
– Uitgangspunt: dat er overeenkomsten worden gesloten tussen gelijkwaardige
partijen. Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding. Als
consument onderhandel je niet.
– N.B. Titel 5, Afdeling 2B à sinds 2013 staat deze titel in boek 6. Hierin staan
specifieke regels voor overeenkomsten tussen consumenten en de verschillende
partijen.
• Titel 5, Boek 6 BW overeenkomsten in het algemeen à Afdeling 2b bepalingen voor
overeenkomsten tussen handelaren en consumenten is de implementatie van Richtlijn
2011/83 betreffende consumentenrechten.
Reguleringstechnieken consumentenrecht
Verschillende manieren om de consumenten te beschermen:
1. Informatieverplichtingen à als je informatie geeft, komt de consument in dezelfde
positie terecht als de handelaar, ze worden gelijke partijen en kan deze overwegen of hij
iets online wilt kopen of niet. Het gaat vooral om precontractuele
informatieverplichtingen.
2. Dwingend rechtà je mag niet afwijken van de regels die in het wetboek staan.
3. Ambtshalve toepassing door de rechter à als een zaak bij de rechter komt en er sprake is
van dwingend recht van Europese oorsprong, moet de rechter zelf bepalen of deze regels
van toepassing zijn. Je hoeft er dus geen beroep op te doen.
Platform-economie
De platformen faciliteren dat mensen die elkaar niet kennen, overeenkomsten met elkaar kunnen
sluiten. Er is dus een derde partij (platform).
Is de verhouding tussen een huiseigenaar en Airbnb consumentrecht? Airbnb is een handelaar
want die handelt in de uitoefening van zijn beroep/bedrijf. Je kunt niet zeggen dat huiseigenaar
een consument is maar bijv. wel als je eens per jaar je huis of kamer verhuurt. Het enkele feit dat
er sprake is van een zwakke en sterke partij wil niet zeggen dat er sprake is van consumentrecht.
Het moet in de uitoefening van je beroep of bedrijf zijn. Hetzelfde geldt voor de verhuurder en
huurder. Als er dus sprake is van een consument, zijn de richtlijn en het BW van toepassing.
Bronnen Consumentenrecht
• Regelgeving
– BW: Boek 3, Boek 6, Boek 7
– Europese Richtlijnen
• Jurisprudentie à Europees en Nederlands
1
, Vier consumentenrechten
John F. Kennedy (1917-1963) 15 maart 1962 toespraak Congress VS. Hij zei dat consumenten
ook rechten hebben en dat ze op dat moment minder rechten hadden dan vee. Welke rechten
hebben consumenten:
• Het recht op veiligheid à veilige producten
• Het recht op informatie à over het product
• Het recht op keuze à van producten
• Het recht om gehoord te worden à je kunt bij de rechter je rechten afdwingen
Consumentenbescherming in Nederland (ontwikkelingen)
• Consumentenbond (opgericht in 1953)
• Radio en TV à (1969, VARA-radioprogramma Geachte Ombudsman, 1970: TV) nu
Radar en Kassa.
• SER, ook wel sociaaleconomische raad à Er is een Commissie
consumentenaangelegenheden en daar wordt onderhandeld over algemene voorwaarden
ook wel de Polder. De hele brancheorganisatie moet dan de voorwaarden gebruiken. Als
je dit niet doen, is er sprake van een oneerlijke handelspraktijk.
• Recht à BW, EU, rechtspraak
Europese ontwikkeling
1. EEG 1957 (Europese economische gemeenschap). Er staat hier niets in over
consumentenbescherming omdat ze dachten dat ze dat niet nodig hadden van vanwege
vrije verkeer van goederen, diensten en kapitaal. Ze gingen ervan uit dat er gelijkheid was
en dat consumenten daar ook van profiteerde.
2. Verdrag van Maastricht 1992à hierin is de consumentenbescherming opgenomen.
Top Parijs 1972: (Vergelijkbaar met de rechten van Kennedy.)
• Recht op bescherming gezondheid en veiligheid
• Recht op bescherming economische belangen
• Recht op schadevergoeding
• Recht op voorlichting en vorming
• Recht om te worden gehoord/recht op vertegenwoordiging
Richtlijnen
• Vanaf 1992, bevoegdheid Verdrag (gekwalificeerde meerderheid nodig). Hiervoor lukte
het helemaal niet om unanimiteit te krijgen.
– Art. 114 VWEU jo art. 209 VWEU (Was: Art. 95 oud EG jo art. 153 oud EG)
• Impressionistische benadering à men signaleert een maatschappelijk probleem dat wordt
aangepakt.
– Pakketreizenà mensen boeken een pakketreis en dan is er bijv. iets mis met het
vakantiehuisje.
– Productaansprakelijkheid à producten moeten veilig zijn, als er eentje ontploft
moet daar aansprakelijkheid voor zijn.
– Oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten
– Koop op afstand
– Consumentenkoop
Je hebt een definitie in de richtlijn en een in de BW en die komen soms niet helemaal overeen.
Als hij een richtlijn (Brussel) is moet je ook kijken naar Europese jurisprudentie
2
Hoorcollege 1:
Een richtlijn heeft geen horizontale directe werking. De richtlijn moet eerst geïmplementeerd
worden in de nationale regelgeving.
Consumentenrecht
• Gaat over de relatie tussen de consument en de handelaar (prof. Partij)
– Consument wordt geacht de zwakkere partij te zijn en moet dus beschermd
worden. (Veel minder kennis)
– Handelaar à sterkere partij (doet het vaker)
• Boek 6 BW, algemeen contractenrecht
– Uitgangspunt: dat er overeenkomsten worden gesloten tussen gelijkwaardige
partijen. Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding. Als
consument onderhandel je niet.
– N.B. Titel 5, Afdeling 2B à sinds 2013 staat deze titel in boek 6. Hierin staan
specifieke regels voor overeenkomsten tussen consumenten en de verschillende
partijen.
• Titel 5, Boek 6 BW overeenkomsten in het algemeen à Afdeling 2b bepalingen voor
overeenkomsten tussen handelaren en consumenten is de implementatie van Richtlijn
2011/83 betreffende consumentenrechten.
Reguleringstechnieken consumentenrecht
Verschillende manieren om de consumenten te beschermen:
1. Informatieverplichtingen à als je informatie geeft, komt de consument in dezelfde
positie terecht als de handelaar, ze worden gelijke partijen en kan deze overwegen of hij
iets online wilt kopen of niet. Het gaat vooral om precontractuele
informatieverplichtingen.
2. Dwingend rechtà je mag niet afwijken van de regels die in het wetboek staan.
3. Ambtshalve toepassing door de rechter à als een zaak bij de rechter komt en er sprake is
van dwingend recht van Europese oorsprong, moet de rechter zelf bepalen of deze regels
van toepassing zijn. Je hoeft er dus geen beroep op te doen.
Platform-economie
De platformen faciliteren dat mensen die elkaar niet kennen, overeenkomsten met elkaar kunnen
sluiten. Er is dus een derde partij (platform).
Is de verhouding tussen een huiseigenaar en Airbnb consumentrecht? Airbnb is een handelaar
want die handelt in de uitoefening van zijn beroep/bedrijf. Je kunt niet zeggen dat huiseigenaar
een consument is maar bijv. wel als je eens per jaar je huis of kamer verhuurt. Het enkele feit dat
er sprake is van een zwakke en sterke partij wil niet zeggen dat er sprake is van consumentrecht.
Het moet in de uitoefening van je beroep of bedrijf zijn. Hetzelfde geldt voor de verhuurder en
huurder. Als er dus sprake is van een consument, zijn de richtlijn en het BW van toepassing.
Bronnen Consumentenrecht
• Regelgeving
– BW: Boek 3, Boek 6, Boek 7
– Europese Richtlijnen
• Jurisprudentie à Europees en Nederlands
1
, Vier consumentenrechten
John F. Kennedy (1917-1963) 15 maart 1962 toespraak Congress VS. Hij zei dat consumenten
ook rechten hebben en dat ze op dat moment minder rechten hadden dan vee. Welke rechten
hebben consumenten:
• Het recht op veiligheid à veilige producten
• Het recht op informatie à over het product
• Het recht op keuze à van producten
• Het recht om gehoord te worden à je kunt bij de rechter je rechten afdwingen
Consumentenbescherming in Nederland (ontwikkelingen)
• Consumentenbond (opgericht in 1953)
• Radio en TV à (1969, VARA-radioprogramma Geachte Ombudsman, 1970: TV) nu
Radar en Kassa.
• SER, ook wel sociaaleconomische raad à Er is een Commissie
consumentenaangelegenheden en daar wordt onderhandeld over algemene voorwaarden
ook wel de Polder. De hele brancheorganisatie moet dan de voorwaarden gebruiken. Als
je dit niet doen, is er sprake van een oneerlijke handelspraktijk.
• Recht à BW, EU, rechtspraak
Europese ontwikkeling
1. EEG 1957 (Europese economische gemeenschap). Er staat hier niets in over
consumentenbescherming omdat ze dachten dat ze dat niet nodig hadden van vanwege
vrije verkeer van goederen, diensten en kapitaal. Ze gingen ervan uit dat er gelijkheid was
en dat consumenten daar ook van profiteerde.
2. Verdrag van Maastricht 1992à hierin is de consumentenbescherming opgenomen.
Top Parijs 1972: (Vergelijkbaar met de rechten van Kennedy.)
• Recht op bescherming gezondheid en veiligheid
• Recht op bescherming economische belangen
• Recht op schadevergoeding
• Recht op voorlichting en vorming
• Recht om te worden gehoord/recht op vertegenwoordiging
Richtlijnen
• Vanaf 1992, bevoegdheid Verdrag (gekwalificeerde meerderheid nodig). Hiervoor lukte
het helemaal niet om unanimiteit te krijgen.
– Art. 114 VWEU jo art. 209 VWEU (Was: Art. 95 oud EG jo art. 153 oud EG)
• Impressionistische benadering à men signaleert een maatschappelijk probleem dat wordt
aangepakt.
– Pakketreizenà mensen boeken een pakketreis en dan is er bijv. iets mis met het
vakantiehuisje.
– Productaansprakelijkheid à producten moeten veilig zijn, als er eentje ontploft
moet daar aansprakelijkheid voor zijn.
– Oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten
– Koop op afstand
– Consumentenkoop
Je hebt een definitie in de richtlijn en een in de BW en die komen soms niet helemaal overeen.
Als hij een richtlijn (Brussel) is moet je ook kijken naar Europese jurisprudentie
2
