Samenvatting Justitieel Ingrijpen (2021/2022)
Algemeen
Civiele jeugdrecht belangen van de jeugdige centraal bij bedreigde ontwikkeling (VB: OTS,
(gesloten) uithuisplaatsing)
Jeugdstrafrecht belangen van de jeugdige centraal bij verdenking van een strafbaar feit
OnderToezichtStelling (OTS)
als de veiligheid en ontwikkeling van een kind ernstig wordt bedreigd
ouders ondersteunen en te begeleiden verplichte hulp bij het opvoeden (ouders houden
gezag over kind)
onder toezicht van een gecertificeerde instelling jeugdbeschermer adviseert ouders over
de opvoeding en kan jeugdhulp inzetten
Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen (PIJ-maatregel)
jongere met een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis wordt opgenomen in een
justitiële jeugdinrichting
intensieve behandeling en begeleiding om herhaling van het misdrijf te voorkomen
Jeugdreclassering
jongere die met de politie in aanraking is geweest en een proces-verbaal heeft gekregen
vorm van jeugdzorg waarbij de jongere wordt geholpen, begeleid en gecontroleerd
doel in samenwerking met ouder(s) of netwerk, het gedrag van de jongere te veranderen
en recidive te voorkomen
Justitiële jeugdinrichting Gesloten jeugdzorg
Strafrechtelijke titel (voorlopige hechtenis, Civielrechtelijk titel (machtiging uithuisplaatsing
jeugddetentie, PIJ-maatregel) met toestemming ouders/voogd of OTS)
Duur: max. 1 of 2 jaar + max. 7 jaar (1 jaar vw) Duur: max. 1 jaar (met mogelijkheid tot
verlenging met max. 1 jaar)
PIJ: rapportage van psycholoog en psychiater Instemmingsverklaring van een gekwalificeerde
nodig gedragswetenschapper nodig
Advocaat Advocaat
Jeugdige wordt gehoord door de kinderrechter Jeugdige wordt gehoord door de kinderrechter
(MK) (vanaf 12 jaar)
Beginselenwet Justitiële Jeugdinrichtingen (Bjj) Vrijheidsbeperkende maatregelen (art. 6 e.v.
Jeugdwet)
Week 1: Introductie
Group climate and treatment motivation in secure residential and forensic youth care from the
perspective of self-determination theory - G.H.P. van der Helm, C.H.Z. Kuiper, G.J.J.M. Stams (2018)
Abstract
Behandelmotivatie in de beveiligde residentiële jeugdzorg wordt verondersteld een noodzakelijke
voorwaarde te zijn voor effectieve behandeling, en is daarom een sleutelelement in het terugdringen
van probleemgedrag en criminele recidive. Volgens de Self-Determination Theory (SDT) zijn drie
psychologische basisbehoeften (autonomie, competentie en verbondenheid) essentieel voor
behandelmotivatie, die kenmerken zijn van een positief residentieel groepsklimaat. Gebaseerd op
SDT onderzochten we of een therapeutisch (open) groepsklimaat en lage niveaus van institutionele
repressie geassocieerd zijn met behandelmotivatie van adolescenten die verblijven in (semi-)
beveiligde residentiële jeugdzorginstellingen. Een etnisch diverse steekproef werd onderzocht van
179 respondenten (M = 16.2 jaar; SD = 1.5), in 12 Nederlandse (semi)beveiligde jeugdzorginstellingen
en 9 forensische jeugdzorginstellingen. We maten het woongroepklimaat met de PGCI en de
, behandelmotivatie met de ATMQ, en pasten een Cross-Lagged Panel Model (CLPM) van
woongroepklimaat en behandelmotivatie. Het bleek dat een positief groepsklimaat in de eerste
maand na plaatsing een grotere behandelmotivatie drie maanden later voorspelde.
Deze studie toonde aan dat een positief groepsklimaat in semi (beveiligde) en forensische
residentiële jeugdzorgvoorzieningen gedurende de eerste maand na plaatsing van justitieel
betrokken adolescenten een grotere behandelmotivatie drie maanden later voorspelde, wat onze
hypothese afgeleid uit de zelfdeterminatietheorie bevestigde. Deze bevindingen, die
in lijn zijn met eerder onderzoek onderstrepen het belang van de kwaliteit van de leefgroep voor
behandelmotivatie. Het is aangetoond dat een op kracht gebaseerde aanpak, gebaseerd op de
psychologische behoeften van de bewoners in plaats van op gedragscontrole, het groepsklimaat
aanzienlijk verbetert en agressief en delinquent gedrag vermindert. Met name de niet-significante
relatie tussen behandelmotivatie en het latere groepsklimaat suggereert dat de positieve effecten
van een op kracht gebaseerde aanpak op de kwaliteit van het groepsklimaat mogelijk niet worden
gemedieerd door mogelijke veranderingen in de behandelmotivatie.
Hedendaagse jeugdcriminaliteit: nieuwe vragen en enkele antwoorden na een historische daling -
André van der Laan, Stefaan Pleysier & Frank Weerman (2020)
Daling jeugdcriminaliteit sinds 2007
Gelijk met daling algemene criminaliteit
Te zien in cijfers én slachtofferenquestes en zelfrapportagestudies
Verklaringen voor de daling
o Beveiligingshypothese meer alarmen/camera’s/etc op straat (securisering),
minder gelegenheid voor delicten. Vooral invloed op instapdelicten, start carrière.
o Maatschappelijke houding naar risicogedrag afgelopen decennium minder
(blootstelling aan) risicofactoren en meer beschermende factoren vanuit het gezin
o Digitalisering samenleving, social media & smartphone (vrije)tijdsbesteding
minder op straat/publieke ruimtes, meer (thuis) achter beeldschermen
minder vaak ongestructureerde activiteiten, minder avonden bij hun
vrienden en minder vaak dronken grootste aandeel in de daling!
Waarom toch een themanummer/aan de orde? Recente ontwikkelingen met betrekking tot
jeugdcriminaliteit
Aard en context van de jeugdcriminaliteit is sterk veranderd
Nog wel serieus nemen: voor slachtoffers
Age-crime curve criminaliteit & antisociale gedrag nog steeds gepleegd door jongeren en
jongvolwassenen, met een piek tussen 16 en 21 jaar (risicogedrag gewoon hoger in deze
leeftijdsgroep)
Daling/ontwikkeling niet algemeen, maar per groep anders (aard, plaats, buurt –
groepen/gebieden)
Ernstige plegers wel stabiel, geen afname
Niet alleen de spreiding, maar ook de ontwikkelingen in jeugdcriminaliteit zijn ongelijk verdeeld in
de samenleving
Recent (2019-2020) toch weer toename steekincidenten
o Eind daling? Of toevallig door metingen/schommelingen?
Nieuwe ontwikkeling: online (vormen van) delinquent gedrag
o Verschuiving van ‘klassieke’ offline criminaliteit naar de digitale wereld
Meer media-aandacht voor specifieke typen delicten drugs, steekpartijen, messen, drillrap
o Veranderende sociale context van jeugdcriminaliteit (gedrag)
In dit themanummer
Ena Coenen - ‘Een eerste blik op online delinquentie’
tussen de 10 en 20 procent voor de onderzochte vormen van online daderschap
Algemeen
Civiele jeugdrecht belangen van de jeugdige centraal bij bedreigde ontwikkeling (VB: OTS,
(gesloten) uithuisplaatsing)
Jeugdstrafrecht belangen van de jeugdige centraal bij verdenking van een strafbaar feit
OnderToezichtStelling (OTS)
als de veiligheid en ontwikkeling van een kind ernstig wordt bedreigd
ouders ondersteunen en te begeleiden verplichte hulp bij het opvoeden (ouders houden
gezag over kind)
onder toezicht van een gecertificeerde instelling jeugdbeschermer adviseert ouders over
de opvoeding en kan jeugdhulp inzetten
Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen (PIJ-maatregel)
jongere met een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis wordt opgenomen in een
justitiële jeugdinrichting
intensieve behandeling en begeleiding om herhaling van het misdrijf te voorkomen
Jeugdreclassering
jongere die met de politie in aanraking is geweest en een proces-verbaal heeft gekregen
vorm van jeugdzorg waarbij de jongere wordt geholpen, begeleid en gecontroleerd
doel in samenwerking met ouder(s) of netwerk, het gedrag van de jongere te veranderen
en recidive te voorkomen
Justitiële jeugdinrichting Gesloten jeugdzorg
Strafrechtelijke titel (voorlopige hechtenis, Civielrechtelijk titel (machtiging uithuisplaatsing
jeugddetentie, PIJ-maatregel) met toestemming ouders/voogd of OTS)
Duur: max. 1 of 2 jaar + max. 7 jaar (1 jaar vw) Duur: max. 1 jaar (met mogelijkheid tot
verlenging met max. 1 jaar)
PIJ: rapportage van psycholoog en psychiater Instemmingsverklaring van een gekwalificeerde
nodig gedragswetenschapper nodig
Advocaat Advocaat
Jeugdige wordt gehoord door de kinderrechter Jeugdige wordt gehoord door de kinderrechter
(MK) (vanaf 12 jaar)
Beginselenwet Justitiële Jeugdinrichtingen (Bjj) Vrijheidsbeperkende maatregelen (art. 6 e.v.
Jeugdwet)
Week 1: Introductie
Group climate and treatment motivation in secure residential and forensic youth care from the
perspective of self-determination theory - G.H.P. van der Helm, C.H.Z. Kuiper, G.J.J.M. Stams (2018)
Abstract
Behandelmotivatie in de beveiligde residentiële jeugdzorg wordt verondersteld een noodzakelijke
voorwaarde te zijn voor effectieve behandeling, en is daarom een sleutelelement in het terugdringen
van probleemgedrag en criminele recidive. Volgens de Self-Determination Theory (SDT) zijn drie
psychologische basisbehoeften (autonomie, competentie en verbondenheid) essentieel voor
behandelmotivatie, die kenmerken zijn van een positief residentieel groepsklimaat. Gebaseerd op
SDT onderzochten we of een therapeutisch (open) groepsklimaat en lage niveaus van institutionele
repressie geassocieerd zijn met behandelmotivatie van adolescenten die verblijven in (semi-)
beveiligde residentiële jeugdzorginstellingen. Een etnisch diverse steekproef werd onderzocht van
179 respondenten (M = 16.2 jaar; SD = 1.5), in 12 Nederlandse (semi)beveiligde jeugdzorginstellingen
en 9 forensische jeugdzorginstellingen. We maten het woongroepklimaat met de PGCI en de
, behandelmotivatie met de ATMQ, en pasten een Cross-Lagged Panel Model (CLPM) van
woongroepklimaat en behandelmotivatie. Het bleek dat een positief groepsklimaat in de eerste
maand na plaatsing een grotere behandelmotivatie drie maanden later voorspelde.
Deze studie toonde aan dat een positief groepsklimaat in semi (beveiligde) en forensische
residentiële jeugdzorgvoorzieningen gedurende de eerste maand na plaatsing van justitieel
betrokken adolescenten een grotere behandelmotivatie drie maanden later voorspelde, wat onze
hypothese afgeleid uit de zelfdeterminatietheorie bevestigde. Deze bevindingen, die
in lijn zijn met eerder onderzoek onderstrepen het belang van de kwaliteit van de leefgroep voor
behandelmotivatie. Het is aangetoond dat een op kracht gebaseerde aanpak, gebaseerd op de
psychologische behoeften van de bewoners in plaats van op gedragscontrole, het groepsklimaat
aanzienlijk verbetert en agressief en delinquent gedrag vermindert. Met name de niet-significante
relatie tussen behandelmotivatie en het latere groepsklimaat suggereert dat de positieve effecten
van een op kracht gebaseerde aanpak op de kwaliteit van het groepsklimaat mogelijk niet worden
gemedieerd door mogelijke veranderingen in de behandelmotivatie.
Hedendaagse jeugdcriminaliteit: nieuwe vragen en enkele antwoorden na een historische daling -
André van der Laan, Stefaan Pleysier & Frank Weerman (2020)
Daling jeugdcriminaliteit sinds 2007
Gelijk met daling algemene criminaliteit
Te zien in cijfers én slachtofferenquestes en zelfrapportagestudies
Verklaringen voor de daling
o Beveiligingshypothese meer alarmen/camera’s/etc op straat (securisering),
minder gelegenheid voor delicten. Vooral invloed op instapdelicten, start carrière.
o Maatschappelijke houding naar risicogedrag afgelopen decennium minder
(blootstelling aan) risicofactoren en meer beschermende factoren vanuit het gezin
o Digitalisering samenleving, social media & smartphone (vrije)tijdsbesteding
minder op straat/publieke ruimtes, meer (thuis) achter beeldschermen
minder vaak ongestructureerde activiteiten, minder avonden bij hun
vrienden en minder vaak dronken grootste aandeel in de daling!
Waarom toch een themanummer/aan de orde? Recente ontwikkelingen met betrekking tot
jeugdcriminaliteit
Aard en context van de jeugdcriminaliteit is sterk veranderd
Nog wel serieus nemen: voor slachtoffers
Age-crime curve criminaliteit & antisociale gedrag nog steeds gepleegd door jongeren en
jongvolwassenen, met een piek tussen 16 en 21 jaar (risicogedrag gewoon hoger in deze
leeftijdsgroep)
Daling/ontwikkeling niet algemeen, maar per groep anders (aard, plaats, buurt –
groepen/gebieden)
Ernstige plegers wel stabiel, geen afname
Niet alleen de spreiding, maar ook de ontwikkelingen in jeugdcriminaliteit zijn ongelijk verdeeld in
de samenleving
Recent (2019-2020) toch weer toename steekincidenten
o Eind daling? Of toevallig door metingen/schommelingen?
Nieuwe ontwikkeling: online (vormen van) delinquent gedrag
o Verschuiving van ‘klassieke’ offline criminaliteit naar de digitale wereld
Meer media-aandacht voor specifieke typen delicten drugs, steekpartijen, messen, drillrap
o Veranderende sociale context van jeugdcriminaliteit (gedrag)
In dit themanummer
Ena Coenen - ‘Een eerste blik op online delinquentie’
tussen de 10 en 20 procent voor de onderzochte vormen van online daderschap
