College 1 Inleiding sociaalzekerheidsrecht
Wat is sociale zekerheid? Sociale zekerheid is het publieke stelsel wat het geheel
van voorzieningen omvat die tot doel hebben het waarborgen van financiële
zekerheid van burgers en hen te activeren. Een stelsel zodat niemand in Nederland
van wieg tot graf met niks leeft.
Waarborgfunctie: Bieden van bestaanszekerheid door het verstrekken van
uitkeringen en/of prestaties in natura
Activeringsfunctie: Bevordering van de arbeidsparticipatie
Grondslag: artikel 20 Grondwet
Grondgedachte SZ: collectiviteit en solidariteit
Geschiedenis in Nederland
Verzorgingsstaat: Overheid speelt belangrijke rol bij opvangen van sociale
risico’s. Sociale risico’s: van wieg tot graf geregeld.
Vanaf 1854: Eerste en Tweede armenwet
1901: eerste werknemersverzekeringen
1952: WW
1965: Algemene bijstand wet (in plaats van de armenwet)
1967: WAO
Vanaf 1990 is activeringsfunctie belangrijker: ‘Werk boven inkomen’.
1996: Terugtredende overheid privatisering Ziektewet
2006: Marktwerking: invoering Zorgverzekeringswet
2015: Participatiewet
Cijfers
Miljoenennota 2019 Sociale zekerheid: 81,8 miljard euro
Aantal WW-uitkeringen dec. 2019: 233.500* (daling)
Aantal bijstandsuitkeringen dec. 2019: 399.000* (daling)
Aantal ao-uitkeringen dec. 2019: 819.100* (lichte stijging)
Indeling
Sociale verzekeringen (verplicht verzekerd)
a. Werknemersverzekeringen
b. Volksverzekeringen (bv: AOW, Anw en Zvw)
• Betaald uit premiebijdragen van wn/ wg, zelfstandigen en ingezetenen
• Uitvoering in handen van lichamen (bv. UWV)
• In eerste instantie beroep doen op soc. verzekering
• Verplichte verzekering
Sociale voorzieningen (laatste redmiddel) (bv: PW en AKW)
• Participatiewet (bijstand) (PW)
• Algemene kinderbijslagwet AKW) (betaling algemene middelen)
• Betaald uit algemene middelen (belastingen)
• Uitvoering in handen van overheid
• Geen aanspraak op soc. verzekering? Dan beroep doen op soc. voorziening
• Geen voorafgaande verzekering
Werkingssfeer
Personele werkingssfeer:
- Werknemers: werknemersverzekeringen richten zich op een specifieke categorie,
werknemers.
- Ingezetenen: volksverzekeringen richten zich tot iedereen die legaal in Nederland
woont (ingezetenen) of in Nederland werkzaam is.
Wat is sociale zekerheid? Sociale zekerheid is het publieke stelsel wat het geheel
van voorzieningen omvat die tot doel hebben het waarborgen van financiële
zekerheid van burgers en hen te activeren. Een stelsel zodat niemand in Nederland
van wieg tot graf met niks leeft.
Waarborgfunctie: Bieden van bestaanszekerheid door het verstrekken van
uitkeringen en/of prestaties in natura
Activeringsfunctie: Bevordering van de arbeidsparticipatie
Grondslag: artikel 20 Grondwet
Grondgedachte SZ: collectiviteit en solidariteit
Geschiedenis in Nederland
Verzorgingsstaat: Overheid speelt belangrijke rol bij opvangen van sociale
risico’s. Sociale risico’s: van wieg tot graf geregeld.
Vanaf 1854: Eerste en Tweede armenwet
1901: eerste werknemersverzekeringen
1952: WW
1965: Algemene bijstand wet (in plaats van de armenwet)
1967: WAO
Vanaf 1990 is activeringsfunctie belangrijker: ‘Werk boven inkomen’.
1996: Terugtredende overheid privatisering Ziektewet
2006: Marktwerking: invoering Zorgverzekeringswet
2015: Participatiewet
Cijfers
Miljoenennota 2019 Sociale zekerheid: 81,8 miljard euro
Aantal WW-uitkeringen dec. 2019: 233.500* (daling)
Aantal bijstandsuitkeringen dec. 2019: 399.000* (daling)
Aantal ao-uitkeringen dec. 2019: 819.100* (lichte stijging)
Indeling
Sociale verzekeringen (verplicht verzekerd)
a. Werknemersverzekeringen
b. Volksverzekeringen (bv: AOW, Anw en Zvw)
• Betaald uit premiebijdragen van wn/ wg, zelfstandigen en ingezetenen
• Uitvoering in handen van lichamen (bv. UWV)
• In eerste instantie beroep doen op soc. verzekering
• Verplichte verzekering
Sociale voorzieningen (laatste redmiddel) (bv: PW en AKW)
• Participatiewet (bijstand) (PW)
• Algemene kinderbijslagwet AKW) (betaling algemene middelen)
• Betaald uit algemene middelen (belastingen)
• Uitvoering in handen van overheid
• Geen aanspraak op soc. verzekering? Dan beroep doen op soc. voorziening
• Geen voorafgaande verzekering
Werkingssfeer
Personele werkingssfeer:
- Werknemers: werknemersverzekeringen richten zich op een specifieke categorie,
werknemers.
- Ingezetenen: volksverzekeringen richten zich tot iedereen die legaal in Nederland
woont (ingezetenen) of in Nederland werkzaam is.
