Plichtethiek
1 Wat weet je nu over de plichtethiek?
De plichtethiek is geschreven door Immanuel Kant en je kunt alleen redelijk redeneren als je een
redelijk wezen bent en dat is “de mens” ook volgens Kant (autonome wezens). Alles wat redelijk is,
moet je doen zegt Kant. Kant zegt dat alles wat je doet redelijk moet zijn, dus dat je daar een wet van
zou moeten kunnen maken. Als dat niet kan, mag je iets ook echt niet doen. Volgens Kant moet je dus
constant in je hoofd ethische afwegingen maken of het een belangrijker is dan het ander.
2. Wat zijn de twee stelregels van het categorisch imperatief? En wat heeft dat met autonomie te
maken?
1 Handel zo dat de regel waarop je handeling is gebaseerd een algemene wet kan worden die
door iedereen gevolgd kan worden zonder met zichzelf in tegenspraak te komen.
2 Gebruik de mens nooit als middel, maar altijd als doel in zichzelf.
3. Je werkt outreachend en wordt gevraagd om langs te gaan bij meneer Jansen die in een woonwijk
woont in een sterk vervuilde woning. Meneer Jansen schreeuwt tegen zichzelf. Ook midden in de
nacht. Ook zijn vier honden zorgen voor veel lawaai. En deze laat hij in zijn kleine achtertuintje poepen
en plassen. Wat voor de nodige stankoverlast zorgt. Meneer Jansen doet de deur niet open, maar
door een openstaand raam laat hij weten, dat hij niets met je te maken wil hebben. Hoe ga je hier met
respect voor de autonomie van meneer Jansen - zoals Kant deze uitlegt - en met toepassing van het
categorisch imperatief mee om?
Kant zegt dat je de gevolgen niet mag meewegen in het vaststellen van het morele karakter van je
handelingen. Moraal kan volgens Kant niet gebaseerd worden op emoties of toevallige
omstandigheden en daarom moeten onze intentie en de handeling zelf moreel goed zijn. Volgens Kant
is de autonomie van meneer Jansen dat hij zichzelf wetten en regels op kan leggen omdat een
autonoom wezen over een praktische rede beschikt en “logisch” handelt. Volgens de regels van het
“categorisch imperatief” moeten we handelen vanuit een visie dat er een wet van gemaakt kan worden
en dat de mens nooit als middel maar als doel gebruikt moet worden.
Op dat moment zou ik proberen meneer Jansen rustig te krijgen en op een redelijke manier met hem
in contact te komen. Ik zou hem uitleggen dat ik hem niets kwaads kom brengen, maar hem wil
helpen. Als dit na een paar pogingen niet is gelukt, zou ik ervoor kiezen op dat moment de situatie
even te laten voor wat het is, om met een collega te overleggen wat het beste is om te doen op een
later moment terugkomen.
1 Wat weet je nu over de plichtethiek?
De plichtethiek is geschreven door Immanuel Kant en je kunt alleen redelijk redeneren als je een
redelijk wezen bent en dat is “de mens” ook volgens Kant (autonome wezens). Alles wat redelijk is,
moet je doen zegt Kant. Kant zegt dat alles wat je doet redelijk moet zijn, dus dat je daar een wet van
zou moeten kunnen maken. Als dat niet kan, mag je iets ook echt niet doen. Volgens Kant moet je dus
constant in je hoofd ethische afwegingen maken of het een belangrijker is dan het ander.
2. Wat zijn de twee stelregels van het categorisch imperatief? En wat heeft dat met autonomie te
maken?
1 Handel zo dat de regel waarop je handeling is gebaseerd een algemene wet kan worden die
door iedereen gevolgd kan worden zonder met zichzelf in tegenspraak te komen.
2 Gebruik de mens nooit als middel, maar altijd als doel in zichzelf.
3. Je werkt outreachend en wordt gevraagd om langs te gaan bij meneer Jansen die in een woonwijk
woont in een sterk vervuilde woning. Meneer Jansen schreeuwt tegen zichzelf. Ook midden in de
nacht. Ook zijn vier honden zorgen voor veel lawaai. En deze laat hij in zijn kleine achtertuintje poepen
en plassen. Wat voor de nodige stankoverlast zorgt. Meneer Jansen doet de deur niet open, maar
door een openstaand raam laat hij weten, dat hij niets met je te maken wil hebben. Hoe ga je hier met
respect voor de autonomie van meneer Jansen - zoals Kant deze uitlegt - en met toepassing van het
categorisch imperatief mee om?
Kant zegt dat je de gevolgen niet mag meewegen in het vaststellen van het morele karakter van je
handelingen. Moraal kan volgens Kant niet gebaseerd worden op emoties of toevallige
omstandigheden en daarom moeten onze intentie en de handeling zelf moreel goed zijn. Volgens Kant
is de autonomie van meneer Jansen dat hij zichzelf wetten en regels op kan leggen omdat een
autonoom wezen over een praktische rede beschikt en “logisch” handelt. Volgens de regels van het
“categorisch imperatief” moeten we handelen vanuit een visie dat er een wet van gemaakt kan worden
en dat de mens nooit als middel maar als doel gebruikt moet worden.
Op dat moment zou ik proberen meneer Jansen rustig te krijgen en op een redelijke manier met hem
in contact te komen. Ik zou hem uitleggen dat ik hem niets kwaads kom brengen, maar hem wil
helpen. Als dit na een paar pogingen niet is gelukt, zou ik ervoor kiezen op dat moment de situatie
even te laten voor wat het is, om met een collega te overleggen wat het beste is om te doen op een
later moment terugkomen.
