Samenvatting 2.3.1 – De ecologie van ontwikkeling
LD1: Wat is het ecologische model van Bronfenbrenner?
(Bronfenbrenner, 1979)
Kind staat centraal, snappen wat een proximaal proces is, systemen/ringen goed kennen
(voorbeelden)
Ecologie van menselijke ontwikkeling De ecologie van de menselijke ontwikkeling omvat
de wetenschappelijke studie van de progressieve, wederzijdse aanpassing tussen een
actieve, groeiende mens en de veranderende omgeving waarin de zich ontwikkelde persoon
leeft, aangezien dit proces wordt beïnvloed door relaties tussen deze omgevingen en door
de grotere contexten waarin de omgevingen zijn ingebed.
- Ontwikkelend mens is niet alleen een tabula rasa waarop de omgeving invloed heeft,
maar ook een groeiend, dynamisch iets dat progressief beweegt en herstructureerd
naar een milieu waarin het past.
- De invloed tussen omgeving en personen gaat beide kanten op, gekenmerkt door de
wisselwerking tussen beide.
- De omgeving hoeft niet te bestaan uit 1 omgeving.
Microsysteem Een microsysteem is een patroon van activiteiten, rollen en
interpersoonlijke relaties die worden ervaren door een ontwikkeld persoon in een gegeven
omgeving met specifieke fysieke en materialistische eigenschappen.
- Een omgeving is een plek waar mensen gemakkelijk verbinden in face-to-face
interacties, zoals thuis, kinderdagverblijf of school.
- Activiteit, rollen en interpersoonlijke relaties dragen bij aan de elementen van het
microsysteem
- Proximaal proces Interactie tussen kind/persoon en microsysteem
,Mesosysteem Een mesosysteem omvat de onderlinge relaties tussen twee of meer
omgevingen waarin de zich ontwikkelde persoon actief deelneemt (zoals voor een kind, de
relaties tussen leeftijdsgenoten thuis, op school en in de buurt; voor volwassenen, tussen
familie, werk en sociaal leven).
- Contact tussen de microsystemen onderling
Exosysteem Een exosysteem verwijst naar een of meerdere omgevingen waarbij de
ontwikkelde persoon niet als actieve deelnemer is betrokken, maar waarin gebeurtenissen
plaatsvinden die wel invloed hebben of worden beïnvloed door wat er gebeurt in de
omgeving waarin de ontwikkelende persoon zich bevindt. (Schoolklas van oudere broer of
zus, netwerken van vrienden van ouders, activiteiten van schoolbestuur)
Macrosysteem Het macrosysteem verwijst naar consistenties, in de vorm en inhoud van
systemen van lagere orde die bestaan of zouden bestaan op het niveau van de subcultuur of
cultuur als geheel, samen met alle geloofssystemen of ideologieën die aan dergelijke
consistenties ten grondslag liggen. (Overheid, geloof, cultuur, wetten en regels)
Ecologische transitie Een ecologische transitie vindt plaats wanneer de positie van een
persoon in de ecologische omgeving wordt gewijzigd als gevolg van een verandering in rol,
setting of beide.
Human development Menselijke ontwikkeling is het proces waardoor de opgroeiende
persoon een meer uitgebreide, gedifferentieerde en valide opvatting van de ecologische
omgeving verwerft en gemotiveerd wordt en in staat wordt gesteld om deel te nemen aan
activiteiten die eigenschappen van die omgeving onthullen, in stand houden of
herstructureren van vergelijkbare of complexere vorm en inhoud.
LD2: Welke factoren hebben invloed op de ontwikkeling van het
kind?
(Bronfenbrenner, 2006)
Ontwikkeling (Bronfenbrenner) Stabiliteit en verandering in de biopsychologische
eigenschappen van mensen over het gehele leven en over de generaties.
- Voor het ontstaan van ontwikkeling is verbinding/bezigheid met een activiteit nodig
- Om effectief te zijn moet de activiteit regelmatig en gedurende een langere periode
voorkomen. Op deze manier worden de activiteiten steeds complexer.
- Effectieve proximale ontwikkelingsprocessen beïnvloeden beide kanten op.
Vier onderdelen van het bio-ecologische model (2006)/PPCT-model
- Proces
o Proximale processen, interacties tussen organismen en de omgeving
o Proximale processen kunnen ook plaatsvinden met objecten en symbolen
o Belang van kwaliteit, consistentie en continuïteit
- Persoon
o Moderate factoren Eigenschappen van een persoon komen eigenlijk twee
keer voor: in een van de vier elementen die houding/rol, power, content en
, richting van het proximale proces beïnvloed en als uitkomst van het
ontwikkelingsproces.
o Persoonskenmerken
Disposities – aangeboren Vastliggende kenmerken/positieve of
negatieve karaktereigenschappen, actief. Zorgen ervoor dat het
proximale proces in gang wordt gezet en in stand worden gehouden.
Aangeboren kenmerken die de proximale processen in gang kunnen
zetten. Bijvoorbeeld: als je nieuwsgierig bent zal je sneller proximale
processen met een ander ervaren omdat je op zoek gaat naar dingen
Bronnen – aangeleerd Beperkingen/mogelijkheden (ervaringen,
kennis en kansen) die je als individu bezit, passief (Autisme, ADHD of
bv laag geboortegewicht)
Vaardigheden, kennis en ervaring die zorgen voor de proximale
processen. Bijvoorbeeld: je hebt autisme (is in principe ook
aangeboren) hierdoor heb je minder vaardigheden om die proximale
processen aan te gaan waardoor je hier minder kennis en ervaring in
hebt
Demand/vereiste kenmerken Uitlokken/ontmoedigen reactie van
sociale omgeving /beïnvloeden proximale proces en dus ontwikkeling
(Makkelijk/moeilijk in omgang door autisme bv.)
Eigenschappen die zorgen voor een reactie uit de omgeving.
Bijvoorbeeld: je bent een mega gezellige baby en daardoor roep je
makkelijk reacties op van anderen dus zij komen snel naar je toe
Onderzoek Drillien over geboortegewicht en SES. Een laag
geboortegewicht zorgt voor meer kans op problemen met groeien,
vatbaarder voor ziektes, beperkter intellectuele ontwikkeling,
slechtere schoolresultaten vooral grotere kans bij jongens. De kans
dat deze problemen zich voordoen is groter bij mensen met een lage
SES proposities 1 --> proximale processen zijn bidirectionaal
- Context
- Tijd (Effect op de ontwikkeling)
o Levensduur en historische periode waarin iemand zich bevindt
Microtijd Continuïteit van een proximaal proces (Niet onderbroken
worden tijdens het voorlezen)
Mesotijd Hoe regelmatig is een proximaal proces (Hoe vaak leest de
moeder voor? Elke dag, week of maand)
Macrotijd Historische periode Hierbij gaat het om veranderende
verwachtingen en gebeurtenissen in de maatschappij (dus het grotere
geheel), zowel binnen en tussen generaties. Dit is meer de historische
tijd waarin het kind leeft (vb. vroeger lazen moeders voor uit een
boek, tegenwoordig vanaf tablet). Binnen macrotijd kun je echter ook
denken aan het wel/niet meemaken van bepaalde events of de leeftijd
waarop kind transities ondergaat/events meemaakt (en dit heeft wel
weer veel overlap met het chronosysteem).
, LD3: Wat is de invloed van een mannelijke docent op jongens?
(Meer gefocust op rolmodel etc.)
Antwoord: Mannelijke docenten hebben geen ander effect op jongens dan vrouwelijke
docenten op jongens. Een nadeel van vrouwelijke docenten voor jongens is het ontbreken
van een mannelijk rolmodel, het rolpatroon op scholen is voornamelijk vrouwelijk. Zowel
mannelijke als vrouwelijke docenten hebben te maken met het boysproblem Het
rapporteren van slechtere resultaten en meer conflicten met jongens. Meer mannelijke
docenten zal dit probleem dus niet oplossen, omdat het boysproblem door de jongens
zelf/kijk op jongens in stand wordt gehouden.
Do Children perform and behave better at school when taught by same-gender teachers?
(De Zeeuw et al.)
Wat is de onderzoeksvraag?
Doen kinderen het beter op school als ze les krijgen van een docent met hetzelfde geslacht?
Onderzoeksmethode
- Twinstudies
- Vragenlijsten
- ADHD getest
Wat zijn de resultaten?
- Monozygote tweelingen Geen significant verschil in hoofdeffecten door geslacht
van de docent
- Dizygote (jongen/meisje) Wel significant verschil tussen geslacht van leerling en
docent op het gebied van taal, rekenen, lezen en ADHD gerelateerd gedrag.
o Jongens krijgen hogere scores op rekenen en laten meer ADHD-gedrag zien
o Meisjes krijgen hogere scores op taal en lezen
Wat is de conclusie?
Docenten geven kinderen van hetzelfde geslacht geen hogere scores. Wellicht heeft het
hebben van een docent met hetzelfde geslacht de gehele schoolperiode wel een effect op
scores en gedrag.
(Tavecchio)
Nadelen alleen/steeds meer vrouwelijke docenten (Delfos)
- Beide seksen zouden elkaar aanvullen; perspectief waarop het kind wordt bekeken is
op deze manier beperkt
- Rolpatroon wat wordt aangeboden is voornamelijk vrouwelijk
- Minder technisch-uitdagende en wereld ontdekkende activiteiten aangeboden
- Risico dat de typisch jongensachtige manier van problemen uiten weinig begrip
oproept en voor weerstand zorgt bij vrouwelijke leerkrachten Probleem- en
stressverhogend voor beide
Boysproblem
- Boys problem: Zowel mannelijke als vrouwelijke docenten rapporteren een slechtere
relatie met jongens dan met meisjes. Beide ervaren ze meer conflicten met jongens
en minder nabijheid met jongens dan met meisjes.
LD1: Wat is het ecologische model van Bronfenbrenner?
(Bronfenbrenner, 1979)
Kind staat centraal, snappen wat een proximaal proces is, systemen/ringen goed kennen
(voorbeelden)
Ecologie van menselijke ontwikkeling De ecologie van de menselijke ontwikkeling omvat
de wetenschappelijke studie van de progressieve, wederzijdse aanpassing tussen een
actieve, groeiende mens en de veranderende omgeving waarin de zich ontwikkelde persoon
leeft, aangezien dit proces wordt beïnvloed door relaties tussen deze omgevingen en door
de grotere contexten waarin de omgevingen zijn ingebed.
- Ontwikkelend mens is niet alleen een tabula rasa waarop de omgeving invloed heeft,
maar ook een groeiend, dynamisch iets dat progressief beweegt en herstructureerd
naar een milieu waarin het past.
- De invloed tussen omgeving en personen gaat beide kanten op, gekenmerkt door de
wisselwerking tussen beide.
- De omgeving hoeft niet te bestaan uit 1 omgeving.
Microsysteem Een microsysteem is een patroon van activiteiten, rollen en
interpersoonlijke relaties die worden ervaren door een ontwikkeld persoon in een gegeven
omgeving met specifieke fysieke en materialistische eigenschappen.
- Een omgeving is een plek waar mensen gemakkelijk verbinden in face-to-face
interacties, zoals thuis, kinderdagverblijf of school.
- Activiteit, rollen en interpersoonlijke relaties dragen bij aan de elementen van het
microsysteem
- Proximaal proces Interactie tussen kind/persoon en microsysteem
,Mesosysteem Een mesosysteem omvat de onderlinge relaties tussen twee of meer
omgevingen waarin de zich ontwikkelde persoon actief deelneemt (zoals voor een kind, de
relaties tussen leeftijdsgenoten thuis, op school en in de buurt; voor volwassenen, tussen
familie, werk en sociaal leven).
- Contact tussen de microsystemen onderling
Exosysteem Een exosysteem verwijst naar een of meerdere omgevingen waarbij de
ontwikkelde persoon niet als actieve deelnemer is betrokken, maar waarin gebeurtenissen
plaatsvinden die wel invloed hebben of worden beïnvloed door wat er gebeurt in de
omgeving waarin de ontwikkelende persoon zich bevindt. (Schoolklas van oudere broer of
zus, netwerken van vrienden van ouders, activiteiten van schoolbestuur)
Macrosysteem Het macrosysteem verwijst naar consistenties, in de vorm en inhoud van
systemen van lagere orde die bestaan of zouden bestaan op het niveau van de subcultuur of
cultuur als geheel, samen met alle geloofssystemen of ideologieën die aan dergelijke
consistenties ten grondslag liggen. (Overheid, geloof, cultuur, wetten en regels)
Ecologische transitie Een ecologische transitie vindt plaats wanneer de positie van een
persoon in de ecologische omgeving wordt gewijzigd als gevolg van een verandering in rol,
setting of beide.
Human development Menselijke ontwikkeling is het proces waardoor de opgroeiende
persoon een meer uitgebreide, gedifferentieerde en valide opvatting van de ecologische
omgeving verwerft en gemotiveerd wordt en in staat wordt gesteld om deel te nemen aan
activiteiten die eigenschappen van die omgeving onthullen, in stand houden of
herstructureren van vergelijkbare of complexere vorm en inhoud.
LD2: Welke factoren hebben invloed op de ontwikkeling van het
kind?
(Bronfenbrenner, 2006)
Ontwikkeling (Bronfenbrenner) Stabiliteit en verandering in de biopsychologische
eigenschappen van mensen over het gehele leven en over de generaties.
- Voor het ontstaan van ontwikkeling is verbinding/bezigheid met een activiteit nodig
- Om effectief te zijn moet de activiteit regelmatig en gedurende een langere periode
voorkomen. Op deze manier worden de activiteiten steeds complexer.
- Effectieve proximale ontwikkelingsprocessen beïnvloeden beide kanten op.
Vier onderdelen van het bio-ecologische model (2006)/PPCT-model
- Proces
o Proximale processen, interacties tussen organismen en de omgeving
o Proximale processen kunnen ook plaatsvinden met objecten en symbolen
o Belang van kwaliteit, consistentie en continuïteit
- Persoon
o Moderate factoren Eigenschappen van een persoon komen eigenlijk twee
keer voor: in een van de vier elementen die houding/rol, power, content en
, richting van het proximale proces beïnvloed en als uitkomst van het
ontwikkelingsproces.
o Persoonskenmerken
Disposities – aangeboren Vastliggende kenmerken/positieve of
negatieve karaktereigenschappen, actief. Zorgen ervoor dat het
proximale proces in gang wordt gezet en in stand worden gehouden.
Aangeboren kenmerken die de proximale processen in gang kunnen
zetten. Bijvoorbeeld: als je nieuwsgierig bent zal je sneller proximale
processen met een ander ervaren omdat je op zoek gaat naar dingen
Bronnen – aangeleerd Beperkingen/mogelijkheden (ervaringen,
kennis en kansen) die je als individu bezit, passief (Autisme, ADHD of
bv laag geboortegewicht)
Vaardigheden, kennis en ervaring die zorgen voor de proximale
processen. Bijvoorbeeld: je hebt autisme (is in principe ook
aangeboren) hierdoor heb je minder vaardigheden om die proximale
processen aan te gaan waardoor je hier minder kennis en ervaring in
hebt
Demand/vereiste kenmerken Uitlokken/ontmoedigen reactie van
sociale omgeving /beïnvloeden proximale proces en dus ontwikkeling
(Makkelijk/moeilijk in omgang door autisme bv.)
Eigenschappen die zorgen voor een reactie uit de omgeving.
Bijvoorbeeld: je bent een mega gezellige baby en daardoor roep je
makkelijk reacties op van anderen dus zij komen snel naar je toe
Onderzoek Drillien over geboortegewicht en SES. Een laag
geboortegewicht zorgt voor meer kans op problemen met groeien,
vatbaarder voor ziektes, beperkter intellectuele ontwikkeling,
slechtere schoolresultaten vooral grotere kans bij jongens. De kans
dat deze problemen zich voordoen is groter bij mensen met een lage
SES proposities 1 --> proximale processen zijn bidirectionaal
- Context
- Tijd (Effect op de ontwikkeling)
o Levensduur en historische periode waarin iemand zich bevindt
Microtijd Continuïteit van een proximaal proces (Niet onderbroken
worden tijdens het voorlezen)
Mesotijd Hoe regelmatig is een proximaal proces (Hoe vaak leest de
moeder voor? Elke dag, week of maand)
Macrotijd Historische periode Hierbij gaat het om veranderende
verwachtingen en gebeurtenissen in de maatschappij (dus het grotere
geheel), zowel binnen en tussen generaties. Dit is meer de historische
tijd waarin het kind leeft (vb. vroeger lazen moeders voor uit een
boek, tegenwoordig vanaf tablet). Binnen macrotijd kun je echter ook
denken aan het wel/niet meemaken van bepaalde events of de leeftijd
waarop kind transities ondergaat/events meemaakt (en dit heeft wel
weer veel overlap met het chronosysteem).
, LD3: Wat is de invloed van een mannelijke docent op jongens?
(Meer gefocust op rolmodel etc.)
Antwoord: Mannelijke docenten hebben geen ander effect op jongens dan vrouwelijke
docenten op jongens. Een nadeel van vrouwelijke docenten voor jongens is het ontbreken
van een mannelijk rolmodel, het rolpatroon op scholen is voornamelijk vrouwelijk. Zowel
mannelijke als vrouwelijke docenten hebben te maken met het boysproblem Het
rapporteren van slechtere resultaten en meer conflicten met jongens. Meer mannelijke
docenten zal dit probleem dus niet oplossen, omdat het boysproblem door de jongens
zelf/kijk op jongens in stand wordt gehouden.
Do Children perform and behave better at school when taught by same-gender teachers?
(De Zeeuw et al.)
Wat is de onderzoeksvraag?
Doen kinderen het beter op school als ze les krijgen van een docent met hetzelfde geslacht?
Onderzoeksmethode
- Twinstudies
- Vragenlijsten
- ADHD getest
Wat zijn de resultaten?
- Monozygote tweelingen Geen significant verschil in hoofdeffecten door geslacht
van de docent
- Dizygote (jongen/meisje) Wel significant verschil tussen geslacht van leerling en
docent op het gebied van taal, rekenen, lezen en ADHD gerelateerd gedrag.
o Jongens krijgen hogere scores op rekenen en laten meer ADHD-gedrag zien
o Meisjes krijgen hogere scores op taal en lezen
Wat is de conclusie?
Docenten geven kinderen van hetzelfde geslacht geen hogere scores. Wellicht heeft het
hebben van een docent met hetzelfde geslacht de gehele schoolperiode wel een effect op
scores en gedrag.
(Tavecchio)
Nadelen alleen/steeds meer vrouwelijke docenten (Delfos)
- Beide seksen zouden elkaar aanvullen; perspectief waarop het kind wordt bekeken is
op deze manier beperkt
- Rolpatroon wat wordt aangeboden is voornamelijk vrouwelijk
- Minder technisch-uitdagende en wereld ontdekkende activiteiten aangeboden
- Risico dat de typisch jongensachtige manier van problemen uiten weinig begrip
oproept en voor weerstand zorgt bij vrouwelijke leerkrachten Probleem- en
stressverhogend voor beide
Boysproblem
- Boys problem: Zowel mannelijke als vrouwelijke docenten rapporteren een slechtere
relatie met jongens dan met meisjes. Beide ervaren ze meer conflicten met jongens
en minder nabijheid met jongens dan met meisjes.
