Overzicht toedieningsvormen medicatie
Oraal:
Ook wel toediening per os of oraal genoemd. Het geneesmiddel gaat dezelfde weg als voedsel. Nadat
het geneesmiddel in het bloed is opgenomen, kan het zijn werking in het lichaam uitoefenen. Deze
toedieningswijze is niet voor alle geneesmiddelen geschikt (bv: niet bestand tegen maagsap).
- Tabletten: geneesmiddel is met hulpstoffen tot één vorm samengeperst. Tabletten met een
vertraagde afgifte zorgt ervoor dat het geneesmiddel gelijkmatiger in het bloed terechtkomt.
Het moet heel worden doorgeslikt. Een voordeel is dat de tablet minder vaak moet worden
ingenomen en er treden minder bijwerkingen op.
- Capsules: worden gemaakt van gelatine. Het is een hulsje met daarin het geneesmiddel. De
inhoud van een harde capsule is meestal een poeder, zachte capsules bevatten vooral niet-
waterige oplossing (bv. vitanime A,D of E in olie). In water wordt de gelatine zacht en zo
komt de inhoud van de capsule vrij.
- Vloeibare toedieningswijze: het drankje is vaak een heldere oplossing. Het geneesmiddel is
dan opgelost in water. Druppels voor oraal gebruik bevatten geneesmiddelen in
geconcentreerde vorm, waardoor ze vaak maar in een kleine hoeveelheid ingenomen hoeven
te worden.
Via de luchtwegen:
Bij inhaleren wordt het geneesmiddel samen met lucht ingeademd. Inhalatie is meestal gericht op
een lokale werking, dus in de longen of in de neusholte.
- Dosisaerosolen: inhalatiespray. Hierin bevindt zich het geneesmiddel zich in een houder met
drijfgas. Als het ventiel wordt ingedrukt, wordt het geneesmiddel door het drijfgas naar
buiten gedreven. Er wordt vaak hierbij gebruik gemaakt van voorzetkamers als hulpmiddel.
- Poederinhalatoren: bij poederinhalatoren voor eenmalig gebruik wordt de stof die
geïnhaleerd moet worden via een capsule in het inhalatieapparaatje gebracht. Door, via het
mondstukje, krachtig te inhaleren wordt de vaste stof in de longen verdeeld. Bij
poederinhalatoren voor meermalig gebruik zit het geneesmiddel opgesloten in het apparaat.
Bij elke inademing komt er dan één dosis vrij.
- Inhalatievloeistoffen: wordt via een vernevelapparaat toegediend. De arts kiest voor deze
apparaten als de longfunctie zodanig verslechterd is, dat de zorgvrager heel slecht diep kan
inademen. Er worden dan vaak luchtwegverwijdende stoffen geïnhaleerd. Soms worden ook
antibiotica of slijmoplossende stoffen op deze manier direct in de luchtwegen gebracht. Het
geneesmiddel wordt in het apparaat tot heel kleine druppels verstoven en deze druppeltjes
worden gedurende 5 tot 10 minuten ingeademd. Soms moet het geneesmiddel eerst worden
verdund met NaCl 0,9%.
Vaginaal:
De werking van een medicijn die in de vagina wordt gebracht is plaatselijk. Bij deze medicijnen wordt
altijd een inbrenghuls of applicator bijgeleverd.
- Vaginaal tabletten: moet met een applicator, een (wegwerp)kokertje, zo hoog mogelijk in de
vagina gebracht worden. De tablet valt daar door het aanwezige vocht uiteen of lost op.
- Vaginaal crèmes: kan zowel in de vagina als op de schaamlippen worden toegepast. Voor de
toepassing in de vagina wordt een applicator bijgeleverd, waarmee de zalf kan worden
ingebracht.
Sublinguaal:
Onder de tong. Sommige geneesmiddelen worde door het slijmvlies in de mondholte opgenomen en
komen zo direct in het bloed. Het begint dus snel met zijn werking. Sublinguale toediening is maar
voor enkele geneesmiddelen geschikt.
Oraal:
Ook wel toediening per os of oraal genoemd. Het geneesmiddel gaat dezelfde weg als voedsel. Nadat
het geneesmiddel in het bloed is opgenomen, kan het zijn werking in het lichaam uitoefenen. Deze
toedieningswijze is niet voor alle geneesmiddelen geschikt (bv: niet bestand tegen maagsap).
- Tabletten: geneesmiddel is met hulpstoffen tot één vorm samengeperst. Tabletten met een
vertraagde afgifte zorgt ervoor dat het geneesmiddel gelijkmatiger in het bloed terechtkomt.
Het moet heel worden doorgeslikt. Een voordeel is dat de tablet minder vaak moet worden
ingenomen en er treden minder bijwerkingen op.
- Capsules: worden gemaakt van gelatine. Het is een hulsje met daarin het geneesmiddel. De
inhoud van een harde capsule is meestal een poeder, zachte capsules bevatten vooral niet-
waterige oplossing (bv. vitanime A,D of E in olie). In water wordt de gelatine zacht en zo
komt de inhoud van de capsule vrij.
- Vloeibare toedieningswijze: het drankje is vaak een heldere oplossing. Het geneesmiddel is
dan opgelost in water. Druppels voor oraal gebruik bevatten geneesmiddelen in
geconcentreerde vorm, waardoor ze vaak maar in een kleine hoeveelheid ingenomen hoeven
te worden.
Via de luchtwegen:
Bij inhaleren wordt het geneesmiddel samen met lucht ingeademd. Inhalatie is meestal gericht op
een lokale werking, dus in de longen of in de neusholte.
- Dosisaerosolen: inhalatiespray. Hierin bevindt zich het geneesmiddel zich in een houder met
drijfgas. Als het ventiel wordt ingedrukt, wordt het geneesmiddel door het drijfgas naar
buiten gedreven. Er wordt vaak hierbij gebruik gemaakt van voorzetkamers als hulpmiddel.
- Poederinhalatoren: bij poederinhalatoren voor eenmalig gebruik wordt de stof die
geïnhaleerd moet worden via een capsule in het inhalatieapparaatje gebracht. Door, via het
mondstukje, krachtig te inhaleren wordt de vaste stof in de longen verdeeld. Bij
poederinhalatoren voor meermalig gebruik zit het geneesmiddel opgesloten in het apparaat.
Bij elke inademing komt er dan één dosis vrij.
- Inhalatievloeistoffen: wordt via een vernevelapparaat toegediend. De arts kiest voor deze
apparaten als de longfunctie zodanig verslechterd is, dat de zorgvrager heel slecht diep kan
inademen. Er worden dan vaak luchtwegverwijdende stoffen geïnhaleerd. Soms worden ook
antibiotica of slijmoplossende stoffen op deze manier direct in de luchtwegen gebracht. Het
geneesmiddel wordt in het apparaat tot heel kleine druppels verstoven en deze druppeltjes
worden gedurende 5 tot 10 minuten ingeademd. Soms moet het geneesmiddel eerst worden
verdund met NaCl 0,9%.
Vaginaal:
De werking van een medicijn die in de vagina wordt gebracht is plaatselijk. Bij deze medicijnen wordt
altijd een inbrenghuls of applicator bijgeleverd.
- Vaginaal tabletten: moet met een applicator, een (wegwerp)kokertje, zo hoog mogelijk in de
vagina gebracht worden. De tablet valt daar door het aanwezige vocht uiteen of lost op.
- Vaginaal crèmes: kan zowel in de vagina als op de schaamlippen worden toegepast. Voor de
toepassing in de vagina wordt een applicator bijgeleverd, waarmee de zalf kan worden
ingebracht.
Sublinguaal:
Onder de tong. Sommige geneesmiddelen worde door het slijmvlies in de mondholte opgenomen en
komen zo direct in het bloed. Het begint dus snel met zijn werking. Sublinguale toediening is maar
voor enkele geneesmiddelen geschikt.
