Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
-
Hoorcolleges Neuropsychologie
Hoorcollege 1.1 Het zenuwstelsel
Onderdelen zenuwstelsel:
- Organisatie ZC
- Structuur van de hersenen = neuroanatomie
- Fuctioneren van de hersenen = neurochemie
Organisatie zenuwstelsel:
Organisatie zenuwstelsel:
- Centrale zenuwstelsel = binnen botten
Omgeven door bot (het brein, omsloten door de schedel, en het rugenmerg dat
wervelkolom vormen het centrale zenuwstelsel)
- Perifere zenuwstelsel= dat wat buiten de botten ligt.
1) Bestaat uit autonome zenuwstelsel :
Functioneert onwillekeurig, is autonoom en het bestuurt de klieren en gladde spieren van het
lichaam zoals het hart en darmen. Via deze aansturing worden vitale functies (levensfuncties
die essentiële zijn.) aangezet: zoals spijsvertering, stofwisseling,
verbranding/energiehuishouding, slaap-waakritme, temperatuurregeling. Niet onder invloed
van de wil, je hebt er geen controle over. Zelfsturend. Het ACZ wordt gereguleerd door de
hersenstam en stuurt het aan.
◼ Sympatisch ZC = energie nodig :
Met behulp van zuurstof wordt glucose omgezet in energie bijvoorbeeld nodig om
lichaam in paraatheid/actie te brengen, dit gebeurt in het sympathische deel van het
autonome zenuwstelsel → activiteit/vlucht/vechtgedrag zoals bij stress. ➔ Glucose is de
snelste energieleverancier. Met behulp van zuurstof veel glucose omzetten in energie.
Snel in paraat brengen van lichaam gebeurt m.b.v hypofyse
Gedownload door: irisrietdijk99 |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
-
◼ Parasympatisch = lichaam in ruststand
Bij rust/herstel wordt het parasympatische deel van het autonome ZS actief. Hierbij is er
dus meer glucose dan nodig is voor energie en dat wordt dan omgezet in glycogeen (voor
levercellen), vetten of in eiwitten voor spieren. Hoeveel energie nodig, meer glucose dan
energie nodig, dan wordt dit opgeslagen. Glucose wordt omgezet in glycogeen
(levercelleb, spiercellen) of opgeslagen in eiwitten in spiercellen. Wanneer er teveel
glucose is dat het niet opgeslagen kan worden, dan wordt de glucose opgeslagen in
vetten. Dit gaat allemaal onder de invloed van insuline, zorgt voor lagere
bloedsuikerspiegels en zet glucose om te zetten in glycogeen.
2) Somatische zenuwstelsel = willekeurig
Perifere zenuwen zorgen ervoor dat er interactie met de buitenwereld kan plaatsvinden zoals
- motoriek (= motorische neuronen van de hersenen naar de rest van het lichaam naar
spieren)
- zintuigelijke waarneming= sensorische informatie/neuronen die vanuit het lichaam
naar de hersenen gaat. Zoals pijninformatie, temperatuur informatie etc.
Het staat onder invloed van de wil (=willekeurig) je bepaalt zelf of je je arm wilt bewegen of
niet. Je hebt er controle over. Slaat op de weg van het brein naar de spieren in het lichaam,
daar heb je controle over dat staat onder invloed van de wil.
Bestaat uit :
◼ craniale zenuwen = hersenzenuwen:
Hersenzenuwen die direct vanuit de hersenen direct gaan naar de spieren of klieren
andersom in het hoofd. Direct vanuit de hersenen direct naar spieren in het hoofd of
andersom. Zenuwen die niet via het rugenmerg lopen en alleen maar via de hersenen en
naar hersenspieren en klierren.
◼ Spinal zenuwen = ruggenmergzenuwen:
Ruggenmergzenuwen= vanuit de hersenen het ruggenmerg in, om de motorische
commando’s te sturen naar de spieren in het lichaam.
Spijsvertering, stofwisseling en verbranding:
◼ Spijsvertering:
Verteren van voedsel tot bruikbare, door het lichaam opneembare, bouwstenen (zoals
koolhydraten en eiwitten)
◼ Stofwisseling:
metabolisme= eigenlijk alle biomedische processen die dagelijks plaatsvinden → Het
bewerken en omvormen van deze bruikbare voedingsstoffen (bv koolhydraten in glucose)
◼ Verbranding = energiehuishouding:
Met behulp van zuurstof kan je voedingsstoffen omzetten in energie, nodig voor fysieke
actie/inspanningen (spieractiviteit), mentale inspanning (!), vitale functies als hartslag en
ademhaling, lichaamstemperatuur, biochemische celprocessen zoals synthese en transport
van stoffen, etc.
→ Glucose (belangrijkste voedingsstof die wordt omgezet in energie) kan worden
verbrand of opgeslagen, afhankelijk van de energiebehoefte van het lichaam (veel
behoefte aan energie dan wordt het sympathisch deel van autonome
Zenuwstelsel actief, als je weinig behoefte hebt aan energie wordt het
Gedownload door: irisrietdijk99 |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
-
parasympatisch deel autonome ZS actief) Veel behoefte aan energie
sympatische deel AZC actief. Rust en weinig energie parasympatische deel
AZC actief.
◼ Met behulp van zuurstof wordt glucose omgezet in energie bijvoorbeeld nodig om
lichaam in paraatheid/actie te brengen, dit gebeurt in het sympathische deel van het
autonome zenuwstelsel → activiteit/vlucht/vechtgedrag zoals bij stress. ➔ Glucose is de
snelste energieleverancier
◼ Bij rust/herstel wordt het parasympatische deel van het autonome ZS actief. Hierbij is er
dus meer glucose dan nodig is voor energie en dat wordt dan omgezet in glycogeen (voor
levercellen), vetten of in eiwitten voor spieren.
◼ Via het hypothalamus-hypofyse-bijnier-systeem (HPA-as): het zorgt ervoor dat:
1. Adrenaline omhooggaat
2. Hartslag omhoog bloeddruk omhoog en ademhaling gaat
omhoog
3. Zweetklieren omhoog = meer zweten
4. Alertheid/arousal omhoog en spijsvertering omlaag (bloedvaten
worden op dit moment vernauwd om zo goed mogelijk toelevering te
kunnen brengen aan de lichaamsdelen die dit nodig hebben.
◼ Als de spijsvertering omhooggaat dan gaan de reparatiewerkzaamheden ook omhoog.
◼ Opslag van glucose als er meer glucose beschikbaar is dan nodig voor energie: bv.
als glycogeen in lever en spiercellen, als eiwitten in spierweefsel, of als vetzuren
in vetcellen.
◼ Glucose (stofwisseling) wordt omgezet in glycogeen (lever- en niercellen) of het wordt
opgeslagen als eiwitten in spierweefsel, maar het kan ook als vetweefsel en vetcellen.
Hierbij komt insuline kijken. Insuline toedienen aan mensen met diabetes om de
omzetting van glucose naar glycogeen weer op peil te krijgen. Deze mensen hebben
namelijk een hoge bloedsuikerspiegel.
Structuur: bouwstenen van de hersenen (celniveau)
Er zijn twee typen cellen
◼ Neuronen= hersencellen:
Die informatie verwerken: ontvangen, verwerken, integreren en vervolgens doorgeven
van signalen. Dankzij informatieverwerking kunnen wij van alles doen.
▪ 100 tot 120 miljard
▪ Het zijn de informatieverwerkers.
▪ Hersencellen die informatie verwerken en kunnen elektrische signalen, ontvangen,
verwerken, intergreren en doorgeven.
▪ Elk Neuron ontvangt input en stuurt output naar (tien)duizend andere neuronen (max.
tot wel 200 keer per seconde per contactpunten).
▪ Neuronen:
o Opgebouwd uit dendrieten (ontvangen informatie/elektrische prikkels (input
ontvangen), bestaat uit vertakkingen) → cellichaam (al de input wordt hier
verwerkt) → axon (lange uitloper (output kanaal vervoerder) splitst zich later in
vertakkingen in axoncollateralen) → terminaal eindvoetje (dit maakt weer contact
met de dendrieten van andere neuronen - doorgeven).
▪ Er zit geen limiet aan wat het brein kan opslaan
Gedownload door: irisrietdijk99 |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
-
▪ Neuronen die aan dezelfde taak werken liggen in hetzelfde hersengebied 1)
◼ Gliacellen:
Meer dan neuronen. Zijn cellen die ondersteunen de neuronen.
▪ 5 biljoenen
▪ Zijn de ondersteuners van neuronen
Opbouw neuron:
- Cellichaam met een beide kanten uitlopers.
◼ Dendrieten = ontvangen van informatie/elektrische prikkels van andere neuroen
◼ Alle input wordt verwerkt in het cellichaam en geïntegreerd tot één output signaal.
◼ Axon = outputsignaal = na intergratie wordt de elektrische prikkel via de axon naar een
ander neuron gebracht
▪ Axoncollateralen = verstakking van axon
• Monden uit in terminalen eindvoetjes en die maken contact met de dendrieten van
andere neuronen en geven het door. = synaps
Zenuw:
Grote verzameling axonen die dezelfde route aflegt buiten het brein.
Tractus:
Grote verzameling axonen die dezelfde route aflegt binnen het brein
Synaps:
De plek waar het uiteinde van zo een vertakking van een axon contact maakt met een
dendriet, ze raken elkaar hier niet → er is een ruimte)
Neuronen die met elkaar werken liggen bij elkaar en vormen een netwerk die weer in verband
staan met andere netwerken die andere functies hebben.
Primaire functies van de hersenen:
Met name:
1. Verwerken, filteren, integreren van, en betekenis geven aan (om gedrag te produceren),
prikkels uit de omgeving = inputkant met filterfuncties, relevante prikkels krijgen extra
aandacht. Iets niet relevant dan geblokt. Er wordt betekenis gegeven aan prikkeles en dit
zorgt voor gedrag.
2. O.b.v. optelsom van ervaringen een interne representatie van omgevingsprikkels creëren
(moeder = eten/veiligheid; slang = gevaar; rode besjes = ziekte; etc.) ↔
geheugenvorming/leervermogen, verwachtingen/voorspellingen. interne representatie
van eerdere ervaringen leren om voorspellingen te doen. Model maken van de omgeving
van bepaalde situaties. Heeft te maken met geheugenvorming en het vermogen om te
leren. Situaties doorgronden en verwerken.
→ Het brein leert om voorspellingen te doen door eerdere ervaarde prikkels. ◼
Output
3. Produceren van gedrag/Interactie met omgeving (jagen, eten, bescherming zoeken,
vinden partner, paren, etc.) = internmodel =
Organisatie zenuwstelsel - Ruggenmerg:
- Ruggenmerg:
Gedownload door: irisrietdijk99 |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
-
Hoorcolleges Neuropsychologie
Hoorcollege 1.1 Het zenuwstelsel
Onderdelen zenuwstelsel:
- Organisatie ZC
- Structuur van de hersenen = neuroanatomie
- Fuctioneren van de hersenen = neurochemie
Organisatie zenuwstelsel:
Organisatie zenuwstelsel:
- Centrale zenuwstelsel = binnen botten
Omgeven door bot (het brein, omsloten door de schedel, en het rugenmerg dat
wervelkolom vormen het centrale zenuwstelsel)
- Perifere zenuwstelsel= dat wat buiten de botten ligt.
1) Bestaat uit autonome zenuwstelsel :
Functioneert onwillekeurig, is autonoom en het bestuurt de klieren en gladde spieren van het
lichaam zoals het hart en darmen. Via deze aansturing worden vitale functies (levensfuncties
die essentiële zijn.) aangezet: zoals spijsvertering, stofwisseling,
verbranding/energiehuishouding, slaap-waakritme, temperatuurregeling. Niet onder invloed
van de wil, je hebt er geen controle over. Zelfsturend. Het ACZ wordt gereguleerd door de
hersenstam en stuurt het aan.
◼ Sympatisch ZC = energie nodig :
Met behulp van zuurstof wordt glucose omgezet in energie bijvoorbeeld nodig om
lichaam in paraatheid/actie te brengen, dit gebeurt in het sympathische deel van het
autonome zenuwstelsel → activiteit/vlucht/vechtgedrag zoals bij stress. ➔ Glucose is de
snelste energieleverancier. Met behulp van zuurstof veel glucose omzetten in energie.
Snel in paraat brengen van lichaam gebeurt m.b.v hypofyse
Gedownload door: irisrietdijk99 |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
-
◼ Parasympatisch = lichaam in ruststand
Bij rust/herstel wordt het parasympatische deel van het autonome ZS actief. Hierbij is er
dus meer glucose dan nodig is voor energie en dat wordt dan omgezet in glycogeen (voor
levercellen), vetten of in eiwitten voor spieren. Hoeveel energie nodig, meer glucose dan
energie nodig, dan wordt dit opgeslagen. Glucose wordt omgezet in glycogeen
(levercelleb, spiercellen) of opgeslagen in eiwitten in spiercellen. Wanneer er teveel
glucose is dat het niet opgeslagen kan worden, dan wordt de glucose opgeslagen in
vetten. Dit gaat allemaal onder de invloed van insuline, zorgt voor lagere
bloedsuikerspiegels en zet glucose om te zetten in glycogeen.
2) Somatische zenuwstelsel = willekeurig
Perifere zenuwen zorgen ervoor dat er interactie met de buitenwereld kan plaatsvinden zoals
- motoriek (= motorische neuronen van de hersenen naar de rest van het lichaam naar
spieren)
- zintuigelijke waarneming= sensorische informatie/neuronen die vanuit het lichaam
naar de hersenen gaat. Zoals pijninformatie, temperatuur informatie etc.
Het staat onder invloed van de wil (=willekeurig) je bepaalt zelf of je je arm wilt bewegen of
niet. Je hebt er controle over. Slaat op de weg van het brein naar de spieren in het lichaam,
daar heb je controle over dat staat onder invloed van de wil.
Bestaat uit :
◼ craniale zenuwen = hersenzenuwen:
Hersenzenuwen die direct vanuit de hersenen direct gaan naar de spieren of klieren
andersom in het hoofd. Direct vanuit de hersenen direct naar spieren in het hoofd of
andersom. Zenuwen die niet via het rugenmerg lopen en alleen maar via de hersenen en
naar hersenspieren en klierren.
◼ Spinal zenuwen = ruggenmergzenuwen:
Ruggenmergzenuwen= vanuit de hersenen het ruggenmerg in, om de motorische
commando’s te sturen naar de spieren in het lichaam.
Spijsvertering, stofwisseling en verbranding:
◼ Spijsvertering:
Verteren van voedsel tot bruikbare, door het lichaam opneembare, bouwstenen (zoals
koolhydraten en eiwitten)
◼ Stofwisseling:
metabolisme= eigenlijk alle biomedische processen die dagelijks plaatsvinden → Het
bewerken en omvormen van deze bruikbare voedingsstoffen (bv koolhydraten in glucose)
◼ Verbranding = energiehuishouding:
Met behulp van zuurstof kan je voedingsstoffen omzetten in energie, nodig voor fysieke
actie/inspanningen (spieractiviteit), mentale inspanning (!), vitale functies als hartslag en
ademhaling, lichaamstemperatuur, biochemische celprocessen zoals synthese en transport
van stoffen, etc.
→ Glucose (belangrijkste voedingsstof die wordt omgezet in energie) kan worden
verbrand of opgeslagen, afhankelijk van de energiebehoefte van het lichaam (veel
behoefte aan energie dan wordt het sympathisch deel van autonome
Zenuwstelsel actief, als je weinig behoefte hebt aan energie wordt het
Gedownload door: irisrietdijk99 |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
-
parasympatisch deel autonome ZS actief) Veel behoefte aan energie
sympatische deel AZC actief. Rust en weinig energie parasympatische deel
AZC actief.
◼ Met behulp van zuurstof wordt glucose omgezet in energie bijvoorbeeld nodig om
lichaam in paraatheid/actie te brengen, dit gebeurt in het sympathische deel van het
autonome zenuwstelsel → activiteit/vlucht/vechtgedrag zoals bij stress. ➔ Glucose is de
snelste energieleverancier
◼ Bij rust/herstel wordt het parasympatische deel van het autonome ZS actief. Hierbij is er
dus meer glucose dan nodig is voor energie en dat wordt dan omgezet in glycogeen (voor
levercellen), vetten of in eiwitten voor spieren.
◼ Via het hypothalamus-hypofyse-bijnier-systeem (HPA-as): het zorgt ervoor dat:
1. Adrenaline omhooggaat
2. Hartslag omhoog bloeddruk omhoog en ademhaling gaat
omhoog
3. Zweetklieren omhoog = meer zweten
4. Alertheid/arousal omhoog en spijsvertering omlaag (bloedvaten
worden op dit moment vernauwd om zo goed mogelijk toelevering te
kunnen brengen aan de lichaamsdelen die dit nodig hebben.
◼ Als de spijsvertering omhooggaat dan gaan de reparatiewerkzaamheden ook omhoog.
◼ Opslag van glucose als er meer glucose beschikbaar is dan nodig voor energie: bv.
als glycogeen in lever en spiercellen, als eiwitten in spierweefsel, of als vetzuren
in vetcellen.
◼ Glucose (stofwisseling) wordt omgezet in glycogeen (lever- en niercellen) of het wordt
opgeslagen als eiwitten in spierweefsel, maar het kan ook als vetweefsel en vetcellen.
Hierbij komt insuline kijken. Insuline toedienen aan mensen met diabetes om de
omzetting van glucose naar glycogeen weer op peil te krijgen. Deze mensen hebben
namelijk een hoge bloedsuikerspiegel.
Structuur: bouwstenen van de hersenen (celniveau)
Er zijn twee typen cellen
◼ Neuronen= hersencellen:
Die informatie verwerken: ontvangen, verwerken, integreren en vervolgens doorgeven
van signalen. Dankzij informatieverwerking kunnen wij van alles doen.
▪ 100 tot 120 miljard
▪ Het zijn de informatieverwerkers.
▪ Hersencellen die informatie verwerken en kunnen elektrische signalen, ontvangen,
verwerken, intergreren en doorgeven.
▪ Elk Neuron ontvangt input en stuurt output naar (tien)duizend andere neuronen (max.
tot wel 200 keer per seconde per contactpunten).
▪ Neuronen:
o Opgebouwd uit dendrieten (ontvangen informatie/elektrische prikkels (input
ontvangen), bestaat uit vertakkingen) → cellichaam (al de input wordt hier
verwerkt) → axon (lange uitloper (output kanaal vervoerder) splitst zich later in
vertakkingen in axoncollateralen) → terminaal eindvoetje (dit maakt weer contact
met de dendrieten van andere neuronen - doorgeven).
▪ Er zit geen limiet aan wat het brein kan opslaan
Gedownload door: irisrietdijk99 |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
-
▪ Neuronen die aan dezelfde taak werken liggen in hetzelfde hersengebied 1)
◼ Gliacellen:
Meer dan neuronen. Zijn cellen die ondersteunen de neuronen.
▪ 5 biljoenen
▪ Zijn de ondersteuners van neuronen
Opbouw neuron:
- Cellichaam met een beide kanten uitlopers.
◼ Dendrieten = ontvangen van informatie/elektrische prikkels van andere neuroen
◼ Alle input wordt verwerkt in het cellichaam en geïntegreerd tot één output signaal.
◼ Axon = outputsignaal = na intergratie wordt de elektrische prikkel via de axon naar een
ander neuron gebracht
▪ Axoncollateralen = verstakking van axon
• Monden uit in terminalen eindvoetjes en die maken contact met de dendrieten van
andere neuronen en geven het door. = synaps
Zenuw:
Grote verzameling axonen die dezelfde route aflegt buiten het brein.
Tractus:
Grote verzameling axonen die dezelfde route aflegt binnen het brein
Synaps:
De plek waar het uiteinde van zo een vertakking van een axon contact maakt met een
dendriet, ze raken elkaar hier niet → er is een ruimte)
Neuronen die met elkaar werken liggen bij elkaar en vormen een netwerk die weer in verband
staan met andere netwerken die andere functies hebben.
Primaire functies van de hersenen:
Met name:
1. Verwerken, filteren, integreren van, en betekenis geven aan (om gedrag te produceren),
prikkels uit de omgeving = inputkant met filterfuncties, relevante prikkels krijgen extra
aandacht. Iets niet relevant dan geblokt. Er wordt betekenis gegeven aan prikkeles en dit
zorgt voor gedrag.
2. O.b.v. optelsom van ervaringen een interne representatie van omgevingsprikkels creëren
(moeder = eten/veiligheid; slang = gevaar; rode besjes = ziekte; etc.) ↔
geheugenvorming/leervermogen, verwachtingen/voorspellingen. interne representatie
van eerdere ervaringen leren om voorspellingen te doen. Model maken van de omgeving
van bepaalde situaties. Heeft te maken met geheugenvorming en het vermogen om te
leren. Situaties doorgronden en verwerken.
→ Het brein leert om voorspellingen te doen door eerdere ervaarde prikkels. ◼
Output
3. Produceren van gedrag/Interactie met omgeving (jagen, eten, bescherming zoeken,
vinden partner, paren, etc.) = internmodel =
Organisatie zenuwstelsel - Ruggenmerg:
- Ruggenmerg:
Gedownload door: irisrietdijk99 |
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
