Effectiviteit van Cognitieve Gedragstherapie in het
Verbeteren van de Schoolprestaties bij
Universiteitsstudenten met ADHD
Naam:
Studentnummer:
Tutor:
Instituut voor psychologie, Faculteit der Sociale WetenschappenErasmus
Universiteit Rotterdam
Ondanks het feit dat universiteitsstudenten met attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) een groter risico
lopen op slechte academische resultaten, is er weinig bekend over het effect van cognitieve gedragstherapie
(CGT) op het verbeteren van de schoolresultaten. Deze literatuurreview geeft een overzicht van de empirische
literatuur over de effectiviteit van cognitieve gedragstherapie op de schoolprestaties bij universiteitsstudenten
met ADHD. Uit de zes onderzoeken die dit onderwerp onderzochten, blijkt dat CGT effectief is in het verbeteren
van ADHD-symptomen en problemen in het executief functioneren. Het effect op het Grade Point Average
(GPA) is echter minder duidelijk. Toekomstig onderzoek moet zich daarom richten op het vinden van
oplossingen voor de methodologische beperkingen in onderzoek naar de schoolresultaten, zoals zelfrapportages
en het ontbreken van een controlegroep.
Universiteitsstudenten met attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) lopen een
groter risico op slechte academische resultaten en zullen minder snel afstuderen dan
leeftijdsgenoten (LaCount, Hartung, Shelton, J.D. Clapp & T.K.W. Clapp, 2015). De
belangrijkste symptomen van ADHD zijn aandachttekort, hyperactiviteit en impulsiviteit
(American Psychiatric Association, 2013). Daarnaast ervaren personen met ADHD vaak
problemen in de executieve functies (Biederman et al., 2004). Executieve functies zijn
vaardigheden die belangrijk zijn voor het uitvoeren van doelgericht en aangepast gedrag en
maken zelfregulatie mogelijk. Deze functies bevinden zich in het voorste gebied van de
hersenen: de prefrontale cortex. De executieve functies ontwikkelen zich zowel door rijping
van de prefrontale cortex als door levenservaringen. Personen met ADHD ervaren de meeste
problemen met inhibitie, werkgeheugen en cognitieve flexibiliteit. Inhibitie is het doelgericht
kunnen stoppen van gedrag. Het werkgeheugen zorgt ervoor dat dat belangrijke informatie in
, het geheugen wordt vastgehouden. Hierdoor zijn mensen in staat te redeneren, te plannen en
doelgericht gedrag uit te voeren. Cognitieve flexibiliteit is het vermogen om gedrag,
gedachten of emoties die niet meer gewenst zijn te onderdrukken en over te schakelen op
alternatieve gedragingen, gedachten of emoties die op dat moment meer passend of gewenst
zijn. Cognitieve flexibiliteit zorgt ervoor dat mensen zich kunnen aanpassen in nieuwe
situaties (Prins & Braet, 2014). Problemen in deze executieve functies zijn een sterke
voorspeller van verminderde academische prestaties bij adolescenten met ADHD (Biederman
et al., 2004).
ADHD wordt meestal behandeld met medicatie. De problemen met academische
vaardigheden zijn vaak een belangrijke reden om met de medicatie te starten. Methylfenidaat
wordt het meest gebruikt in de behandeling van ADHD (Kortekaas-Rijlaarsdam, 2019).
Methylfenidaat zorgt voor een significante vermindering van de ADHD-symptomen. Er zijn
echter een aantal nadelen van het gebruik van medicatie. Ten eerste vertonen een aantal
kinderen bijwerkingen als gevolg van medicatie. De meest voorkomende bijwerkingen zijn
verminderde eetlust en inslaapproblemen. Ten tweede heeft medicatie vooral effect op de
primaire ADHD-symptomen (Prins & Braet, 2014). Uit onderzoek van Biederman et al.
(2011) blijkt dan ook dat er geen verband is tussen behandeling met methylfenidaat en
verbeteringen in het executief functioneren. Hierdoor heeft medicatie weinig effect op
verbeteringen in de schoolprestaties (Prins & Braet, 2014). Ten derde is het misbruiken van
ADHD-medicatie op universiteiten een veelvoorkomend probleem. Studenten met ADHD
wijken vaak af van de voorgeschreven hoeveelheid medicatie, door het vaker en/of in hogere
dosis in te nemen, het te gebruiken in combinatie met drugs en/of alcohol of het te gebruiken
om high te worden (McCabe, Cranford, Teter & Boyd, 2014). Dit misbruik kan worden
voorkomen door meer aandacht te besteden aan leefstijlverbetering, effectievere
studiemethoden en stressmanagement (van der Heijde, van den Berk & Vonk, 2020).
Aangezien medicatie de schoolprestaties van universiteitsstudenten met ADHD niet
verbetert en studenten vaak misbruik maken van de medicatie, kan cognitieve gedragstherapie
(CGT) een uitkomst bieden. In CGT staat het trainen van cognitieve en gedragsvaardigheden
centraal (Baeyens, 2019). Vergeleken met de middelbare school wordt er van
universiteitsstudenten meer zelfstandigheid verwacht. Daarnaast wordt er een groter beroep
gedaan op organisatorische, tijdsmanagement- en planningsvaardigheden (Hartung et al.,
2020). CGT bij universiteitsstudenten met ADHD is gericht op het trainen van deze
vaardigheden (Baeyens, 2019).
Verbeteren van de Schoolprestaties bij
Universiteitsstudenten met ADHD
Naam:
Studentnummer:
Tutor:
Instituut voor psychologie, Faculteit der Sociale WetenschappenErasmus
Universiteit Rotterdam
Ondanks het feit dat universiteitsstudenten met attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) een groter risico
lopen op slechte academische resultaten, is er weinig bekend over het effect van cognitieve gedragstherapie
(CGT) op het verbeteren van de schoolresultaten. Deze literatuurreview geeft een overzicht van de empirische
literatuur over de effectiviteit van cognitieve gedragstherapie op de schoolprestaties bij universiteitsstudenten
met ADHD. Uit de zes onderzoeken die dit onderwerp onderzochten, blijkt dat CGT effectief is in het verbeteren
van ADHD-symptomen en problemen in het executief functioneren. Het effect op het Grade Point Average
(GPA) is echter minder duidelijk. Toekomstig onderzoek moet zich daarom richten op het vinden van
oplossingen voor de methodologische beperkingen in onderzoek naar de schoolresultaten, zoals zelfrapportages
en het ontbreken van een controlegroep.
Universiteitsstudenten met attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) lopen een
groter risico op slechte academische resultaten en zullen minder snel afstuderen dan
leeftijdsgenoten (LaCount, Hartung, Shelton, J.D. Clapp & T.K.W. Clapp, 2015). De
belangrijkste symptomen van ADHD zijn aandachttekort, hyperactiviteit en impulsiviteit
(American Psychiatric Association, 2013). Daarnaast ervaren personen met ADHD vaak
problemen in de executieve functies (Biederman et al., 2004). Executieve functies zijn
vaardigheden die belangrijk zijn voor het uitvoeren van doelgericht en aangepast gedrag en
maken zelfregulatie mogelijk. Deze functies bevinden zich in het voorste gebied van de
hersenen: de prefrontale cortex. De executieve functies ontwikkelen zich zowel door rijping
van de prefrontale cortex als door levenservaringen. Personen met ADHD ervaren de meeste
problemen met inhibitie, werkgeheugen en cognitieve flexibiliteit. Inhibitie is het doelgericht
kunnen stoppen van gedrag. Het werkgeheugen zorgt ervoor dat dat belangrijke informatie in
, het geheugen wordt vastgehouden. Hierdoor zijn mensen in staat te redeneren, te plannen en
doelgericht gedrag uit te voeren. Cognitieve flexibiliteit is het vermogen om gedrag,
gedachten of emoties die niet meer gewenst zijn te onderdrukken en over te schakelen op
alternatieve gedragingen, gedachten of emoties die op dat moment meer passend of gewenst
zijn. Cognitieve flexibiliteit zorgt ervoor dat mensen zich kunnen aanpassen in nieuwe
situaties (Prins & Braet, 2014). Problemen in deze executieve functies zijn een sterke
voorspeller van verminderde academische prestaties bij adolescenten met ADHD (Biederman
et al., 2004).
ADHD wordt meestal behandeld met medicatie. De problemen met academische
vaardigheden zijn vaak een belangrijke reden om met de medicatie te starten. Methylfenidaat
wordt het meest gebruikt in de behandeling van ADHD (Kortekaas-Rijlaarsdam, 2019).
Methylfenidaat zorgt voor een significante vermindering van de ADHD-symptomen. Er zijn
echter een aantal nadelen van het gebruik van medicatie. Ten eerste vertonen een aantal
kinderen bijwerkingen als gevolg van medicatie. De meest voorkomende bijwerkingen zijn
verminderde eetlust en inslaapproblemen. Ten tweede heeft medicatie vooral effect op de
primaire ADHD-symptomen (Prins & Braet, 2014). Uit onderzoek van Biederman et al.
(2011) blijkt dan ook dat er geen verband is tussen behandeling met methylfenidaat en
verbeteringen in het executief functioneren. Hierdoor heeft medicatie weinig effect op
verbeteringen in de schoolprestaties (Prins & Braet, 2014). Ten derde is het misbruiken van
ADHD-medicatie op universiteiten een veelvoorkomend probleem. Studenten met ADHD
wijken vaak af van de voorgeschreven hoeveelheid medicatie, door het vaker en/of in hogere
dosis in te nemen, het te gebruiken in combinatie met drugs en/of alcohol of het te gebruiken
om high te worden (McCabe, Cranford, Teter & Boyd, 2014). Dit misbruik kan worden
voorkomen door meer aandacht te besteden aan leefstijlverbetering, effectievere
studiemethoden en stressmanagement (van der Heijde, van den Berk & Vonk, 2020).
Aangezien medicatie de schoolprestaties van universiteitsstudenten met ADHD niet
verbetert en studenten vaak misbruik maken van de medicatie, kan cognitieve gedragstherapie
(CGT) een uitkomst bieden. In CGT staat het trainen van cognitieve en gedragsvaardigheden
centraal (Baeyens, 2019). Vergeleken met de middelbare school wordt er van
universiteitsstudenten meer zelfstandigheid verwacht. Daarnaast wordt er een groter beroep
gedaan op organisatorische, tijdsmanagement- en planningsvaardigheden (Hartung et al.,
2020). CGT bij universiteitsstudenten met ADHD is gericht op het trainen van deze
vaardigheden (Baeyens, 2019).
