TOENAME VAN DEPRESSIEVE KLACHTEN BIJ PUBERS
Onderzoekspracticum cross-sectioneel onderzoek
Cursus: PB0812 2020-2021
, Samenvatting
Volgens de Nederlandse vereniging voor psychiatrie (2021), gaat de mentale gezondheid van
pubers (jongeren tussen 8-18 jaar) achteruit. Dit is een individueel en een maatschappelijk
probleem. Daarom is het wenselijk om in kaart te brengen welke factoren hieraan ten
grondslag liggen. In dit cross-sectioneel onderzoek werd onderzocht of veilige hechting met
de ouders, emotieregulatie en/of zelfvertrouwen een (on)gunstig effect hebben op het
ontwikkelen van depressieve klachten bij pubers. Van de onderzoeksgroep (N=98) waren
alleen de leeftijd (12 jaar) en woonplaats bekend. De respondenten hebben een vragenlijst
ingevuld. Uit de multipele regressie-analyse blijkt dat veilige hechting met vader en moeder
en zelfvertrouwen een positieve invloed hebben (dempend effect) op het ontwikkelen van
depressieve klachten bij pubers. Emotieregulatie schijnt niet van invloed te zijn. Er wordt
aanbevolen om meer persoons-variabelen toe te voegen bij een grotere onderzoeksgroep.
De variabele emotieregulatie bestond uit één schaal, aanbevolen wordt om deze bij
vervolgonderzoek op te splitsen in adaptieve- en maladaptieve emotieregulatie-strategieën.
Keywords: depressie, veilige hechting, emotieregulatie en zelfvertrouwen
2
, Toename van depressieve klachten bij pubers
De schrikbarende stijging van pubers die psychisch in de knel komen, is volgens de
Nederlandse Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) een reden om snel in te grijpen (RIVM,
2020). Psychische problemen hebben grote gevolgen voor het functioneren en de
gezondheid van pubers. Daarnaast brengt het hoge kosten met zich mee voor de
maatschappij. In het belang van zowel de pubers als in het belang van de maatschappij,
zouden depressieve klachten bij pubers moeten worden voorkomen.
Een depressie uit zich onder andere in langdurige somberheid, verlies van interesse
en plezier, gevoelens van waardeloosheid of schuldgevoelens en suïcidale gedachten (Van
der Molen & Van Lankveld, 2015). Vooral in de puberteit verandert er veel in het lichaam en
in de hersenen (Nelis & Van Sark, 2012). Door deze veranderingen kunnen heftige emoties
en probleemgedrag elkaar snel afwisselen (Crone, 2008). Het is belangrijk om goed met
emoties als boosheid, angst en verdriet om te leren gaan (Wante et al., 2017). Pubers die
een gezonde relatie hebben met hun ouders, hebben minder probleemgedrag en minder last
van negatieve emoties (Buist et al., 2004). Veilige hechting met de opvoeders speelt hierbij
wellicht een rol.
Hechting is van invloed op de ontwikkeling van het zelfvertrouwen, het omgaan met
emoties en op de gemoedstoestand van kinderen. ‘Gehechtheid is de emotionele band
tussen een kind en zijn beschermende opvoeder’ (Van IJzendoorn & Bakermans-Kranenburg,
2010, p.10). Opvoeders/verzorgers hoeven niet altijd de (biologische) ouders te zijn.
Kinderen hechten zich aan diegenen die hen eten geven, troosten, met ze spelen enzovoort.
John Bowlby (1907-1990) is de grondlegger van de hechtingstheorie die stelt dat hechting
het aangaan van een duurzame affectieve band is, met een hechtingsfiguur die emotionele
3
Onderzoekspracticum cross-sectioneel onderzoek
Cursus: PB0812 2020-2021
, Samenvatting
Volgens de Nederlandse vereniging voor psychiatrie (2021), gaat de mentale gezondheid van
pubers (jongeren tussen 8-18 jaar) achteruit. Dit is een individueel en een maatschappelijk
probleem. Daarom is het wenselijk om in kaart te brengen welke factoren hieraan ten
grondslag liggen. In dit cross-sectioneel onderzoek werd onderzocht of veilige hechting met
de ouders, emotieregulatie en/of zelfvertrouwen een (on)gunstig effect hebben op het
ontwikkelen van depressieve klachten bij pubers. Van de onderzoeksgroep (N=98) waren
alleen de leeftijd (12 jaar) en woonplaats bekend. De respondenten hebben een vragenlijst
ingevuld. Uit de multipele regressie-analyse blijkt dat veilige hechting met vader en moeder
en zelfvertrouwen een positieve invloed hebben (dempend effect) op het ontwikkelen van
depressieve klachten bij pubers. Emotieregulatie schijnt niet van invloed te zijn. Er wordt
aanbevolen om meer persoons-variabelen toe te voegen bij een grotere onderzoeksgroep.
De variabele emotieregulatie bestond uit één schaal, aanbevolen wordt om deze bij
vervolgonderzoek op te splitsen in adaptieve- en maladaptieve emotieregulatie-strategieën.
Keywords: depressie, veilige hechting, emotieregulatie en zelfvertrouwen
2
, Toename van depressieve klachten bij pubers
De schrikbarende stijging van pubers die psychisch in de knel komen, is volgens de
Nederlandse Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) een reden om snel in te grijpen (RIVM,
2020). Psychische problemen hebben grote gevolgen voor het functioneren en de
gezondheid van pubers. Daarnaast brengt het hoge kosten met zich mee voor de
maatschappij. In het belang van zowel de pubers als in het belang van de maatschappij,
zouden depressieve klachten bij pubers moeten worden voorkomen.
Een depressie uit zich onder andere in langdurige somberheid, verlies van interesse
en plezier, gevoelens van waardeloosheid of schuldgevoelens en suïcidale gedachten (Van
der Molen & Van Lankveld, 2015). Vooral in de puberteit verandert er veel in het lichaam en
in de hersenen (Nelis & Van Sark, 2012). Door deze veranderingen kunnen heftige emoties
en probleemgedrag elkaar snel afwisselen (Crone, 2008). Het is belangrijk om goed met
emoties als boosheid, angst en verdriet om te leren gaan (Wante et al., 2017). Pubers die
een gezonde relatie hebben met hun ouders, hebben minder probleemgedrag en minder last
van negatieve emoties (Buist et al., 2004). Veilige hechting met de opvoeders speelt hierbij
wellicht een rol.
Hechting is van invloed op de ontwikkeling van het zelfvertrouwen, het omgaan met
emoties en op de gemoedstoestand van kinderen. ‘Gehechtheid is de emotionele band
tussen een kind en zijn beschermende opvoeder’ (Van IJzendoorn & Bakermans-Kranenburg,
2010, p.10). Opvoeders/verzorgers hoeven niet altijd de (biologische) ouders te zijn.
Kinderen hechten zich aan diegenen die hen eten geven, troosten, met ze spelen enzovoort.
John Bowlby (1907-1990) is de grondlegger van de hechtingstheorie die stelt dat hechting
het aangaan van een duurzame affectieve band is, met een hechtingsfiguur die emotionele
3
