Samenvatting Psychologie en Sociologie
,Hoofdstuk 1 gedrag en invloeden op gedrag
Psychologie: de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van het gedrag van
mensen, van mentale processen die aan dat gedrag ten grondslag liggen en factoren die op
gedrag van invloed zijn.
Sociale psychologie: bestudeert wisselwerking tussen het individu en zijn sociale omgeving
bestudeert.
Psychologie bestudeert het gedrag van mensen en wil hier een verklaring aangeven zonder
te oordelen. Gedrag staat voor waarneembare activiteiten. Het gedrag wordt bepaald door
erfelijke factoren en omgevingsfactoren.
Lichamelijke factoren
Erfelijke factoren kunnen van invloed zijn op persoonlijke eigenschappen. Erfelijke factoren
zijn ook afhankelijk aan de omgeving. Daarnaast is het functioneren van je hersenen en
zenuwstelsel ook een belangrijke factor.
Psychische factoren
- Vermogens en leerervaring
- Persoonlijkheidseigenschappen
- Drijfveren (bijvoorbeeld honger, dorst)
- Attitudes
Attitudes: houding ten opzichte van jezelf, andere en bepaalde onderwerpen
Sociale factoren
Je gedrag wordt dagelijks bepaald door mensen. De primaire groep zijn de mensen die het
meest invloed op je hebben omdat ze dicht bij je staan zoals je ouders. Hoe belangrijker
bepaalde mensen voor je zijn hoe meer je je op hen richt omdat hun mening belangrijk is.
Andere mensen kunnen dienen als een immitatiemodel, hierbij neem je bewust of onbewust
gedrag over.
De situatie kan ook invloed hebben, zoals de werksituatie. Op werk neem je een andere rol
aan en ben je bijvoorbeeld formeler. Rollen zijn gekoppeld en de plaats die je inneemt in een
organisatie.
Culturele en spirituele factoren
Normen en waarden spelen ook een rol in het gedrag. Dit kan per land of cultuur verschillen.
Binnen een cultuur kunnen ook subculturen bestaan. Mensen kunnen in hun gedrag ook
beïnvloed worden door geloofsovertuigingen. Dit zijn spirituele factoren.
Fysische en geografische factoren
Fysische factoren: jaargetijde, klimaat
Geografische factoren: plek
Fysieke factoren: lichamelijke gesteldheid
, Psychologische visies
Eerste stroming – Freud: de psychoanalyse
Freud is de grondlegger van de eerste stroming in de psychologie. Hij gaat ervan uit dat
onbewuste driften een belangrijke rol spelen. Om met andere mensen samen te leven moet
je deze driften kunnen sublimeren. (Omzetten in maatschappelijk geaccepteerde vormen.)
Tweede stroming – Watson: het behaviorisme
Hierin wordt het bestuderen van waarneembaar gedrag als de enige manier gezien om
kennis over de mens op te doen. Zij richten zich niet op innerlijke processen maar zijn van
mening dat omgevingsfactoren veel meer bepalend zijn voor gedrag dan erfelijke factoren.
Volgens deze stroming is elk gedrag aan- en/of af te leren.
Derde stroming – Maslow en Rogers: humanistische psychologie
Deze stroming is een reactie op de eerste twee stromingen. Zij zijn het oneens met Freud dat
de eerste 6 levensjaren allesbepalend zijn. Zij vinden dat verdere groei in volwassenheid
mogelijk is en dat je je vrij kunt maken van beperkende invloeden. Ze hebben een positieve
kijk op de aard van mensen. De term zelfontplooiing hebben we te danken aan deze
stroming. Mensen hebben de behoefte om zichzelf te ontwikkelen.
Vierde stroming – cognitieve psychologie
Hierbij wordt gericht op de innerlijke processen. Gedrag wordt niet alleen bepaald door
genen en aangeboren behoeftes en ook worden zij niet passief bepaald door
omgevingsinvloeden. Cognitie heeft te maken met het denken en het weten.
Vijfde stroming – positieve psychologie
Dit is een nieuwe stroming die wil bijdragen aan het optimaal functioneren van mensen en
groepen. Zij willen een psychologie die de sterke kanten van mensen meer help te benutten.
Deze stroming bouwt voort op de humanistische stroming. Er wordt in de psychologie vaak
gekeken naar wat er niet goed gaat en hier wordt er juist naar het goede gekeken. Het gaat
om bestuderen en bevorderen van welzijn en geluk.
Hoofdstuk 2 Persoonlijkheid
Persoonlijkheid: de verzameling van duurzame eigenschappen die iemand kenmerken. Die
eigenschappen bepalen hoe iemand denkt, voelt en zich gedraagt.
Je persoonlijkheid kan in de loop der tijd veranderen. Gedrag en persoonlijkheid gaan nauw
met elkaar samen, iemands persoonlijkheid komt tot uiting in zijn of haar gedrag. In welke
mate innerlijke en omgevingsfactoren invloed hebben is lastig te zeggen.
Freud zegt dat de persoonlijkheid bestaat uit drie delen: het id, het ego en het superego.
Binnen de persoonlijkheid kunnen die onderdelen met elkaar in conflict komen. Het id zit vol
driften en lusten, deze zijn van seksuele of agressieve aard. Hier leer je steeds meer controle
over krijgen. Het ego is het besturende deel van de persoonlijkheid. Het ego zorgt dat de
driften op een gezonde en acceptabele manier tot uiting komen. Het superego creëert zich
langzamerhand uit het ego. Dit is een soort geweten, de verinnerlijkte ouderlijke geboden en
verboden. Het superego staat het ego vaak bij in strijd tegen driften. Het bestaat ook uit de
idealen die je voor jezelf hebt. Freud zegt:
,Hoofdstuk 1 gedrag en invloeden op gedrag
Psychologie: de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van het gedrag van
mensen, van mentale processen die aan dat gedrag ten grondslag liggen en factoren die op
gedrag van invloed zijn.
Sociale psychologie: bestudeert wisselwerking tussen het individu en zijn sociale omgeving
bestudeert.
Psychologie bestudeert het gedrag van mensen en wil hier een verklaring aangeven zonder
te oordelen. Gedrag staat voor waarneembare activiteiten. Het gedrag wordt bepaald door
erfelijke factoren en omgevingsfactoren.
Lichamelijke factoren
Erfelijke factoren kunnen van invloed zijn op persoonlijke eigenschappen. Erfelijke factoren
zijn ook afhankelijk aan de omgeving. Daarnaast is het functioneren van je hersenen en
zenuwstelsel ook een belangrijke factor.
Psychische factoren
- Vermogens en leerervaring
- Persoonlijkheidseigenschappen
- Drijfveren (bijvoorbeeld honger, dorst)
- Attitudes
Attitudes: houding ten opzichte van jezelf, andere en bepaalde onderwerpen
Sociale factoren
Je gedrag wordt dagelijks bepaald door mensen. De primaire groep zijn de mensen die het
meest invloed op je hebben omdat ze dicht bij je staan zoals je ouders. Hoe belangrijker
bepaalde mensen voor je zijn hoe meer je je op hen richt omdat hun mening belangrijk is.
Andere mensen kunnen dienen als een immitatiemodel, hierbij neem je bewust of onbewust
gedrag over.
De situatie kan ook invloed hebben, zoals de werksituatie. Op werk neem je een andere rol
aan en ben je bijvoorbeeld formeler. Rollen zijn gekoppeld en de plaats die je inneemt in een
organisatie.
Culturele en spirituele factoren
Normen en waarden spelen ook een rol in het gedrag. Dit kan per land of cultuur verschillen.
Binnen een cultuur kunnen ook subculturen bestaan. Mensen kunnen in hun gedrag ook
beïnvloed worden door geloofsovertuigingen. Dit zijn spirituele factoren.
Fysische en geografische factoren
Fysische factoren: jaargetijde, klimaat
Geografische factoren: plek
Fysieke factoren: lichamelijke gesteldheid
, Psychologische visies
Eerste stroming – Freud: de psychoanalyse
Freud is de grondlegger van de eerste stroming in de psychologie. Hij gaat ervan uit dat
onbewuste driften een belangrijke rol spelen. Om met andere mensen samen te leven moet
je deze driften kunnen sublimeren. (Omzetten in maatschappelijk geaccepteerde vormen.)
Tweede stroming – Watson: het behaviorisme
Hierin wordt het bestuderen van waarneembaar gedrag als de enige manier gezien om
kennis over de mens op te doen. Zij richten zich niet op innerlijke processen maar zijn van
mening dat omgevingsfactoren veel meer bepalend zijn voor gedrag dan erfelijke factoren.
Volgens deze stroming is elk gedrag aan- en/of af te leren.
Derde stroming – Maslow en Rogers: humanistische psychologie
Deze stroming is een reactie op de eerste twee stromingen. Zij zijn het oneens met Freud dat
de eerste 6 levensjaren allesbepalend zijn. Zij vinden dat verdere groei in volwassenheid
mogelijk is en dat je je vrij kunt maken van beperkende invloeden. Ze hebben een positieve
kijk op de aard van mensen. De term zelfontplooiing hebben we te danken aan deze
stroming. Mensen hebben de behoefte om zichzelf te ontwikkelen.
Vierde stroming – cognitieve psychologie
Hierbij wordt gericht op de innerlijke processen. Gedrag wordt niet alleen bepaald door
genen en aangeboren behoeftes en ook worden zij niet passief bepaald door
omgevingsinvloeden. Cognitie heeft te maken met het denken en het weten.
Vijfde stroming – positieve psychologie
Dit is een nieuwe stroming die wil bijdragen aan het optimaal functioneren van mensen en
groepen. Zij willen een psychologie die de sterke kanten van mensen meer help te benutten.
Deze stroming bouwt voort op de humanistische stroming. Er wordt in de psychologie vaak
gekeken naar wat er niet goed gaat en hier wordt er juist naar het goede gekeken. Het gaat
om bestuderen en bevorderen van welzijn en geluk.
Hoofdstuk 2 Persoonlijkheid
Persoonlijkheid: de verzameling van duurzame eigenschappen die iemand kenmerken. Die
eigenschappen bepalen hoe iemand denkt, voelt en zich gedraagt.
Je persoonlijkheid kan in de loop der tijd veranderen. Gedrag en persoonlijkheid gaan nauw
met elkaar samen, iemands persoonlijkheid komt tot uiting in zijn of haar gedrag. In welke
mate innerlijke en omgevingsfactoren invloed hebben is lastig te zeggen.
Freud zegt dat de persoonlijkheid bestaat uit drie delen: het id, het ego en het superego.
Binnen de persoonlijkheid kunnen die onderdelen met elkaar in conflict komen. Het id zit vol
driften en lusten, deze zijn van seksuele of agressieve aard. Hier leer je steeds meer controle
over krijgen. Het ego is het besturende deel van de persoonlijkheid. Het ego zorgt dat de
driften op een gezonde en acceptabele manier tot uiting komen. Het superego creëert zich
langzamerhand uit het ego. Dit is een soort geweten, de verinnerlijkte ouderlijke geboden en
verboden. Het superego staat het ego vaak bij in strijd tegen driften. Het bestaat ook uit de
idealen die je voor jezelf hebt. Freud zegt:
