Praktijkleren 3:
Onderzoekend Vermogen
woordenaantal: 5863
Student:
Studentnummer:
Cursus:
Groep:
Docent:
Datum: 24 januari 2021
Stage: Verpleegafdeling Cardiologie
Stagebegeleiders:
,Inhoud
Praktijkleren 3:.................................................................................................................. 1
Onderzoekend Vermogen............................................................................................... 1
Inhoud................................................................................................................................... 2
Samenvatting...................................................................................................................... 3
1. Probleemanalyse........................................................................................................... 4
1.1 Inleiding................................................................................................................................ 4
Voordelen................................................................................................................................................... 5
Nadelen....................................................................................................................................................... 5
1.2 Oriënteerde literatuurstudie.......................................................................................... 5
1.3 Doelstelling.......................................................................................................................... 6
1.4 Onderzoeksvraag............................................................................................................... 6
PICO.............................................................................................................................................................. 6
Essentiele variabelen uit de onderzoeksvraag...........................................................................6
2. Onderzoeksmethode.................................................................................................... 8
2.1 Zoekstrategie....................................................................................................................... 8
Databanken............................................................................................................................................... 8
Zoektermen............................................................................................................................................... 8
In- en exclusiecriteria............................................................................................................................ 9
3. Dataverzameling......................................................................................................... 10
Resultaten van de zoekstrategie.................................................................................................... 10
4. Data-analyse & Rapportage..................................................................................... 13
4.1 Resultaten.......................................................................................................................... 13
Prevalentie lipohypertrofie.............................................................................................................. 15
Correct roteren..................................................................................................................................... 15
Correlatie prevalentie lipohypertrofie en rotatie van injectielocatie.............................15
Overige variabelen............................................................................................................................... 16
4.2 Discussie............................................................................................................................. 17
Financiële beperking van dit onderzoek....................................................................................17
Validiteit kwantitatieve onderzoeken.......................................................................................... 17
Bewijslast systematic reviews........................................................................................................ 18
Generaliseerbaarheid conclusies................................................................................................... 19
4.3 Conclusie............................................................................................................................ 19
4.4 Advies.................................................................................................................................. 20
Literatuurlijst................................................................................................................... 21
Bijlage 1: Zoekresultaten.............................................................................................. 23
Bijlage 2: Beoordeling wetenschappelijke publicaties.......................................26
Artikel 1..................................................................................................................................... 26
Artikel 2..................................................................................................................................... 29
Artikel 3..................................................................................................................................... 32
Artikel 4..................................................................................................................................... 35
Bijlage 3: Presentatie..................................................................................................... 38
............................................................................................................................................... 40
Bijlage 4: Feedbackformulieren................................................................................. 40
Stageportfolio Praktijkleren 3 2
,Samenvatting
Probleembeschrijving
Volgens het protocol van XX XX moet de injectielocatie van insuline systematisch geroteerd
worden. Dit levert extra werkzaamheden op en gaat daarmee ten koste van de efficiëntie
van de zorg. Op de afdeling cardiologie wordt er geen systematisch rotatieschema toegepast
omdat het niet duidelijk is of het roteren van de injectielocatie beter is.
Onderzoeksvraag
Leidt het roteren van de injectielocatie voor subcutane toediening van insuline bij patiënten
met diabetes mellitus tot minder lipohypertrofie dan het niet roteren van de injectielocatie?
Zoekstrategie
Er is systematisch literatuuronderzoek gedaan waarbij met zoektermen in verschillende
databanken (CINAHL en Cochrane) en zoeksystemen (PubMed) naar wetenschappelijke
literatuur is gezocht.
Kritische beoordeling
Artikelen zijn beoordeeld op basis van het HU beoordelingslijst van wetenschappelijke
publicaties.
Resultaten
Er zijn 187 artikelen gevonden waarvan er zeven artikelen geïncludeerd zijn in dit onderzoek:
twee systematic reviews, twee prospectief cohortstudies, twee randomized controlled trials
(RCT) en een kwantitatief patiëntenonderzoek. De systematic reviews, de RCTs en het
patiëntenonderzoek trekken de conclusie dat er een significante correlatie bestaat tussen
het niet correct roteren van injectielocatie en een hogere prevalentie van lipohypertrofie.
Uit de cohortstudies blijkt dat het starten van een correct rotatieschema de prevalentie van
lipohypertrofie en bijkomende complicaties zoals bloedglucosevariabiliteit en onverklaarde
hypoglykemie doet afnemen. Het toepassen van een correct rotatieschema heeft een
profylactische en therapeutische werking ten aanzien van lipohypertrofie.
Conclusie
Ja, het correct roteren van de injectielocatie bij het subcutaan toedienen van insuline bij
diabetes patiënten leidt tot een lagere prevalentie van lipohypertrofie dan het niet roteren
van injectielocatie.
Aanbeveling
* Kennis vergroten onder verpleegkundigen op de afdeling cardiologie over best practises
bij insulinetoediening.
* Protocollen over insuline toediening herzien en specificeren.
* Verder onderzoek naar wijze waarop het beste injectielocatie systematisch bijgehouden
kan worden
* Verder onderzoek naar de prevalentie en incidentie van lipohypertrofie bij kortdurend of
incidenteel insulinegebruik tijdens ziekenhuisopname.
Literatuurlijst
Zie literatuurlijst
Stageportfolio Praktijkleren 3 3
, 1. Probleemanalyse
1.1 Inleiding
Momenteel ben ik werkzaam als leerling-verpleegkundige op de verpleegafdeling cardiologie
van XX ziekenhuis XX in XX plaats XX. Op deze afdeling worden patiënten opgenomen met
hart- en vaatziekten zoals coronaire problemen, hartfalen, ritmestoornissen en endocarditis.
Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke complicatie bij diabetes mellitus
(Volksgezondheidenzorg.info, 2021). Een deel van de patiënten die opgenomen wordt op
deze afdeling heeft dan ook diabetes mellitus type één of type twee.
Deze patiënten met diabetes gebruiken meestal orale diabetesmedicatie of subcutaan
geïnjecteerde insuline. Ook wanneer patiënten voorafgaand aan de opname niet
insulineafhankelijk waren krijgen zij tijdens de opname een bijspuitschema voorgeschreven
omdat de bloedglucosespiegel door ziekte of infectie ontregeld kan raken (Barzilai, 2005).
Insuline wordt op de afdeling door (leerling-)verpleegkundigen subcutaan toegediend door
middel van insulinepennen. Via het kwaliteitsportaal van XX ziekenhuis XX zijn protocollen
beschikbaar voor de toediening van insuline in het algemeen en toediening door middel van
een voorgevulde insulinepen, alsmede specifieke protocollen voor toediening met de
insulinepennen NovoPen, FlexPen, SoloStar. Alle protocollen geven aan dat de injectieplaats
per injectie (systematisch) gewijzigd moet worden 1. Zij schrijven hier echter geen methode
voor voor.
Tijdens mijn stage op de afdeling cardiologie is mij opgevallen dat insuline voornamelijk in de
buikplooi wordt geïnjecteerd en dat de toedieningslocatie van insuline niet systematisch
wordt bijgehouden en/of geroteerd. Tijdens mijn vorige stage in de wijkverpleging werd de
injectielocatie genoteerd in een patiëntgebonden boekje om zo de rotatie ervan te
verzekeren. In het ziekenhuis wordt de injectlocatie niet bijgehouden en zijn er geen
eenduidige afspraken over gemaakt. Hierdoor is de systematische rotatie van injectielocatie
niet mogelijk. Je weet als (leerling)verpleegkundige immers niet waar de vorige injectie
toegediend is.
Onder het verpleegkundig personeel is onduidelijkheid over de relevantie van het roteren
van injectielocaties. Het eventueel bijhouden van een injectielocatie of rotatieschema wordt
gezien als een overbodige extra administratieve handeling die ten koste gaat van de
efficiëntie. Er wordt op de afdeling dus afgeweken van het protocol. Is dit terecht? Met dit
onderzoek wil ik antwoord geven op de vraag of het roteren van injectielocatie voor
insuline-injecties al dan niet voordelen heeft ten opzichte van het niet roteren van
injectieplaats. Heeft het roteren van injectielocatie effect op het ontstaan van bijwerkingen
en/of de werking van insuline?
1
Exacte bewoordingen zijn als volgt: "Gebruik om lipodystrofie te voorkomen een systematisch
rotatieschema," in het protocol Insuline toedienen Protocol (Bosman, 2020). "Systematisch roteren
van injectieplaats om huidbeschadigingen te voorkomen," in de protocollen van de Novopen, de
Flexpen en de Solostarpen (Stam, 2020a; Stam, 2020b; Stam 2020c).
Stageportfolio Praktijkleren 3 4
Onderzoekend Vermogen
woordenaantal: 5863
Student:
Studentnummer:
Cursus:
Groep:
Docent:
Datum: 24 januari 2021
Stage: Verpleegafdeling Cardiologie
Stagebegeleiders:
,Inhoud
Praktijkleren 3:.................................................................................................................. 1
Onderzoekend Vermogen............................................................................................... 1
Inhoud................................................................................................................................... 2
Samenvatting...................................................................................................................... 3
1. Probleemanalyse........................................................................................................... 4
1.1 Inleiding................................................................................................................................ 4
Voordelen................................................................................................................................................... 5
Nadelen....................................................................................................................................................... 5
1.2 Oriënteerde literatuurstudie.......................................................................................... 5
1.3 Doelstelling.......................................................................................................................... 6
1.4 Onderzoeksvraag............................................................................................................... 6
PICO.............................................................................................................................................................. 6
Essentiele variabelen uit de onderzoeksvraag...........................................................................6
2. Onderzoeksmethode.................................................................................................... 8
2.1 Zoekstrategie....................................................................................................................... 8
Databanken............................................................................................................................................... 8
Zoektermen............................................................................................................................................... 8
In- en exclusiecriteria............................................................................................................................ 9
3. Dataverzameling......................................................................................................... 10
Resultaten van de zoekstrategie.................................................................................................... 10
4. Data-analyse & Rapportage..................................................................................... 13
4.1 Resultaten.......................................................................................................................... 13
Prevalentie lipohypertrofie.............................................................................................................. 15
Correct roteren..................................................................................................................................... 15
Correlatie prevalentie lipohypertrofie en rotatie van injectielocatie.............................15
Overige variabelen............................................................................................................................... 16
4.2 Discussie............................................................................................................................. 17
Financiële beperking van dit onderzoek....................................................................................17
Validiteit kwantitatieve onderzoeken.......................................................................................... 17
Bewijslast systematic reviews........................................................................................................ 18
Generaliseerbaarheid conclusies................................................................................................... 19
4.3 Conclusie............................................................................................................................ 19
4.4 Advies.................................................................................................................................. 20
Literatuurlijst................................................................................................................... 21
Bijlage 1: Zoekresultaten.............................................................................................. 23
Bijlage 2: Beoordeling wetenschappelijke publicaties.......................................26
Artikel 1..................................................................................................................................... 26
Artikel 2..................................................................................................................................... 29
Artikel 3..................................................................................................................................... 32
Artikel 4..................................................................................................................................... 35
Bijlage 3: Presentatie..................................................................................................... 38
............................................................................................................................................... 40
Bijlage 4: Feedbackformulieren................................................................................. 40
Stageportfolio Praktijkleren 3 2
,Samenvatting
Probleembeschrijving
Volgens het protocol van XX XX moet de injectielocatie van insuline systematisch geroteerd
worden. Dit levert extra werkzaamheden op en gaat daarmee ten koste van de efficiëntie
van de zorg. Op de afdeling cardiologie wordt er geen systematisch rotatieschema toegepast
omdat het niet duidelijk is of het roteren van de injectielocatie beter is.
Onderzoeksvraag
Leidt het roteren van de injectielocatie voor subcutane toediening van insuline bij patiënten
met diabetes mellitus tot minder lipohypertrofie dan het niet roteren van de injectielocatie?
Zoekstrategie
Er is systematisch literatuuronderzoek gedaan waarbij met zoektermen in verschillende
databanken (CINAHL en Cochrane) en zoeksystemen (PubMed) naar wetenschappelijke
literatuur is gezocht.
Kritische beoordeling
Artikelen zijn beoordeeld op basis van het HU beoordelingslijst van wetenschappelijke
publicaties.
Resultaten
Er zijn 187 artikelen gevonden waarvan er zeven artikelen geïncludeerd zijn in dit onderzoek:
twee systematic reviews, twee prospectief cohortstudies, twee randomized controlled trials
(RCT) en een kwantitatief patiëntenonderzoek. De systematic reviews, de RCTs en het
patiëntenonderzoek trekken de conclusie dat er een significante correlatie bestaat tussen
het niet correct roteren van injectielocatie en een hogere prevalentie van lipohypertrofie.
Uit de cohortstudies blijkt dat het starten van een correct rotatieschema de prevalentie van
lipohypertrofie en bijkomende complicaties zoals bloedglucosevariabiliteit en onverklaarde
hypoglykemie doet afnemen. Het toepassen van een correct rotatieschema heeft een
profylactische en therapeutische werking ten aanzien van lipohypertrofie.
Conclusie
Ja, het correct roteren van de injectielocatie bij het subcutaan toedienen van insuline bij
diabetes patiënten leidt tot een lagere prevalentie van lipohypertrofie dan het niet roteren
van injectielocatie.
Aanbeveling
* Kennis vergroten onder verpleegkundigen op de afdeling cardiologie over best practises
bij insulinetoediening.
* Protocollen over insuline toediening herzien en specificeren.
* Verder onderzoek naar wijze waarop het beste injectielocatie systematisch bijgehouden
kan worden
* Verder onderzoek naar de prevalentie en incidentie van lipohypertrofie bij kortdurend of
incidenteel insulinegebruik tijdens ziekenhuisopname.
Literatuurlijst
Zie literatuurlijst
Stageportfolio Praktijkleren 3 3
, 1. Probleemanalyse
1.1 Inleiding
Momenteel ben ik werkzaam als leerling-verpleegkundige op de verpleegafdeling cardiologie
van XX ziekenhuis XX in XX plaats XX. Op deze afdeling worden patiënten opgenomen met
hart- en vaatziekten zoals coronaire problemen, hartfalen, ritmestoornissen en endocarditis.
Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke complicatie bij diabetes mellitus
(Volksgezondheidenzorg.info, 2021). Een deel van de patiënten die opgenomen wordt op
deze afdeling heeft dan ook diabetes mellitus type één of type twee.
Deze patiënten met diabetes gebruiken meestal orale diabetesmedicatie of subcutaan
geïnjecteerde insuline. Ook wanneer patiënten voorafgaand aan de opname niet
insulineafhankelijk waren krijgen zij tijdens de opname een bijspuitschema voorgeschreven
omdat de bloedglucosespiegel door ziekte of infectie ontregeld kan raken (Barzilai, 2005).
Insuline wordt op de afdeling door (leerling-)verpleegkundigen subcutaan toegediend door
middel van insulinepennen. Via het kwaliteitsportaal van XX ziekenhuis XX zijn protocollen
beschikbaar voor de toediening van insuline in het algemeen en toediening door middel van
een voorgevulde insulinepen, alsmede specifieke protocollen voor toediening met de
insulinepennen NovoPen, FlexPen, SoloStar. Alle protocollen geven aan dat de injectieplaats
per injectie (systematisch) gewijzigd moet worden 1. Zij schrijven hier echter geen methode
voor voor.
Tijdens mijn stage op de afdeling cardiologie is mij opgevallen dat insuline voornamelijk in de
buikplooi wordt geïnjecteerd en dat de toedieningslocatie van insuline niet systematisch
wordt bijgehouden en/of geroteerd. Tijdens mijn vorige stage in de wijkverpleging werd de
injectielocatie genoteerd in een patiëntgebonden boekje om zo de rotatie ervan te
verzekeren. In het ziekenhuis wordt de injectlocatie niet bijgehouden en zijn er geen
eenduidige afspraken over gemaakt. Hierdoor is de systematische rotatie van injectielocatie
niet mogelijk. Je weet als (leerling)verpleegkundige immers niet waar de vorige injectie
toegediend is.
Onder het verpleegkundig personeel is onduidelijkheid over de relevantie van het roteren
van injectielocaties. Het eventueel bijhouden van een injectielocatie of rotatieschema wordt
gezien als een overbodige extra administratieve handeling die ten koste gaat van de
efficiëntie. Er wordt op de afdeling dus afgeweken van het protocol. Is dit terecht? Met dit
onderzoek wil ik antwoord geven op de vraag of het roteren van injectielocatie voor
insuline-injecties al dan niet voordelen heeft ten opzichte van het niet roteren van
injectieplaats. Heeft het roteren van injectielocatie effect op het ontstaan van bijwerkingen
en/of de werking van insuline?
1
Exacte bewoordingen zijn als volgt: "Gebruik om lipodystrofie te voorkomen een systematisch
rotatieschema," in het protocol Insuline toedienen Protocol (Bosman, 2020). "Systematisch roteren
van injectieplaats om huidbeschadigingen te voorkomen," in de protocollen van de Novopen, de
Flexpen en de Solostarpen (Stam, 2020a; Stam, 2020b; Stam 2020c).
Stageportfolio Praktijkleren 3 4
