Samenvatting Nederlands in de bovenbouw - Spelling

Spelling is onderdeel van taalbeschouwing en schrijven

De leerlingen leren kennen
- Regels voor het spellen van werkwoorden
- Regels voor het spellen van andere woorden dan werkwoorden
- Regels voor het gebruik van leestekens

Het bepalen van het lesstof heeft te maken met de frequentie van woorden (hoe vaak gebruiken wij
ze in werkelijkheid) en de moeilijkheid van woorden.

Schriftsystemen
- Pictografisch schriftsysteem
o Woorden weergeven d.m.v. tekeningen en afbeeldingen
 Verkeersborden
- Logografisch systeem
o Elk plaatje staat voor één woord
 Chinees

Foneem en grafeem
- Foneem
o Spraakklank die betekenisverschil veroorzaakt
 In de klankgroepen /gaaf/ en /raaf/ is het verschil tussen de /g/ en de /r/
verantwoordelijk voor het verschil in betekenis. /g/ en /r/ zijn dus
verschillende fonemen.
- Grafeem
o Een letter of een lettercombinatie die verwijst naar een foneem. Het is een
schriftelijke weergave

Foneem /u/ kan bestaan uit de grafemen /u/, /e/, /ee/, /ij/, /i/
- Put
- De
- Een
- Lelijk
- Aardig

Foneem /ei/ kan bestaan uit de grafemen /ei/ en /ij/
- Reis
- Pijn

, Principes
- Fonologisch principe
o Elke foneem wordt door een apart grafeem weergeven
o Woorden die alleen volgens het fonemisch principe worden gespeld, noemen we
klankzuivere woorden
 Kat
 Vaas
 Struik
 Bang
o Kinderen leren eerst het fonologisch principe

- Morfologisch principe
o Als we bij de spelling van een woord niet uitgaan van de klank, maar van de vorm van
woorden
o Morfemen
 Woorden die opgebouwd zijn uit kleinere elementen die elk een eigen
betekenis hebben
 Onwijs = on- van ontkenning en -wijs van verstandig
o Morfemen bestaat uit:
 Vrije morfemen
 Morfemen die als woord voorkomen
o Wetboek = wet + boek. Beide woorden hebben een eigen
betekenis
 Gebonden morfemen
 Voor- en achtervoegsels
o Wettig = wet = bindend en ig kan niet zelfstandig voorkomen
o Het morfologisch principe is op te delen in twee regels
 Regel van gelijkvormigheid
 Woorden met voor- of achtervoegsels schrijven we steeds op de
zelfde manier
o Werkzaam = horen /s/ maar schrijven /z/
o Kastje = horen kasje maar schrijven kastje
 Regel van overeenkomst
 Ook de opbouw van een woord in de spelling wordt duidelijk. Als
woorden op dezelfde manier zijn gevormd, worden ze ook op
dezelfde manier geschreven.
o Grootte klinkt als grote, maar schrijven het met /tt/ om aan
te geven dat dit woord op dezelfde manier is opgebouwd als
lengte
 Grootte = groot+te
 Lengte = leng+te
o Het is meer een werkwoordspellingsregel