Hoorcolleges Rechtspsychologie
Hoorcollege 1: waarde van bewijs en overtuiging
van de rechter
Rechtspsychologie: psychologie toegepast op het strafrecht
- Studie van gedrag dat oiv het recht staat of zou moeten staan
- Studie van het recht als een gedragstechnologie
Recht is normatief: beschrijft hoe mensen zich horen te gedragen
Psychologie is descriptief: beschrijft hoe mensen zich gedragen
Pijlers: Onderzoek naar gedrag van wie?
- Waarnemen - Rechtssubjecten
- Herinneren - Plegers
- Waarderen - Verdachten
- Detecteren - Slachtoffers
- Beslissen - Getuigen
- Rechters, OvJ, advocaten, reclassering
Alle informatie in het dossier komt van de OvJ en staat dus gericht op een veroordeling, waardoor het
asymmetrisch is. Het gaat ervanuit dat de verdachte het feit gedaan heeft.
Rechtspsychologie richt zich op:
- Het verbeteren van procedures
- Identificatie van valkuilen van juridisch denken.
Rechterlijke dwaling: een onschuldige wordt veroordeeld
Experimenten:
> Elisabeth Loftus experiment: knalden/botsten/raakten de auto’s? verschillende antwoorden bij andere
vraagstelling. Laat duidelijk zien dat getuigen vatbaar zijn voor suggestie.
> Asch: Compliance 1 onwetende proefpersoon zit bij een groep en 1/3 past zijn antwoord aan naar het
(foute) antwoord van de rest van de groep
De Bewijsbeslissing
- Materiele vragen (art. 350 Sv)
1. Is het tenlastegelegde feit bewezen?
- gebaseerd op overtuiging, door inhoud van wettige bewijsmiddelen bekomen (338 Sv).
- Rechter moet kiezen wel of niet.
- Overtuiging is gebaseerd op een gevoel opgewekt door bewijs -> beyond reasonable
doubt/conviction time
2. Welk strafbaar feit
Goede en foute beslissingen:
, Hoorcolleges Rechtspsychologie
Hogere eisen: Lagere eisen:
rechter wil zekerder zijn minder bewijs nodig
voordat hij een beslissing voordat een rechter tot
neemt een positieve beslissing
komt
- Meer schuldigen vrij - Minder schuldigen vrij
- Minder onschuldigen - Meer onschuldigen
veroordeeld veroordeeld (rechterlijke
dwalingen)
Foutpositief omdat hij wordt veroordeelt -> positief gekozen
Bewijswaarde: hoe sterk is bewijs? – ene bewijs maakt een adequater onderscheid tussen schuldigen en
onschuldigen dan het andere – diagnostische waarde verschilt
Diagnostische waarde (van bewijs): mate waarin het steun verleent van de gedachte dat de verdachte schuldig
is, tegenover de mate waarin het steun verleent aan rivaliserende hypothese
Vb. Oslo-confrontatie
DW: correcte herkenning / foutpositieven
- als het antwoord 1 is, is er geen discriminatie
- hoe groter dan 1, hoe groter de kans op correcte herkenning
- kleiner dan 1: minder goed
- hoe hoger, hoe beter
Hoorcollege 2: Rechterlijke besluitvorming
Hoorcollege 1: waarde van bewijs en overtuiging
van de rechter
Rechtspsychologie: psychologie toegepast op het strafrecht
- Studie van gedrag dat oiv het recht staat of zou moeten staan
- Studie van het recht als een gedragstechnologie
Recht is normatief: beschrijft hoe mensen zich horen te gedragen
Psychologie is descriptief: beschrijft hoe mensen zich gedragen
Pijlers: Onderzoek naar gedrag van wie?
- Waarnemen - Rechtssubjecten
- Herinneren - Plegers
- Waarderen - Verdachten
- Detecteren - Slachtoffers
- Beslissen - Getuigen
- Rechters, OvJ, advocaten, reclassering
Alle informatie in het dossier komt van de OvJ en staat dus gericht op een veroordeling, waardoor het
asymmetrisch is. Het gaat ervanuit dat de verdachte het feit gedaan heeft.
Rechtspsychologie richt zich op:
- Het verbeteren van procedures
- Identificatie van valkuilen van juridisch denken.
Rechterlijke dwaling: een onschuldige wordt veroordeeld
Experimenten:
> Elisabeth Loftus experiment: knalden/botsten/raakten de auto’s? verschillende antwoorden bij andere
vraagstelling. Laat duidelijk zien dat getuigen vatbaar zijn voor suggestie.
> Asch: Compliance 1 onwetende proefpersoon zit bij een groep en 1/3 past zijn antwoord aan naar het
(foute) antwoord van de rest van de groep
De Bewijsbeslissing
- Materiele vragen (art. 350 Sv)
1. Is het tenlastegelegde feit bewezen?
- gebaseerd op overtuiging, door inhoud van wettige bewijsmiddelen bekomen (338 Sv).
- Rechter moet kiezen wel of niet.
- Overtuiging is gebaseerd op een gevoel opgewekt door bewijs -> beyond reasonable
doubt/conviction time
2. Welk strafbaar feit
Goede en foute beslissingen:
, Hoorcolleges Rechtspsychologie
Hogere eisen: Lagere eisen:
rechter wil zekerder zijn minder bewijs nodig
voordat hij een beslissing voordat een rechter tot
neemt een positieve beslissing
komt
- Meer schuldigen vrij - Minder schuldigen vrij
- Minder onschuldigen - Meer onschuldigen
veroordeeld veroordeeld (rechterlijke
dwalingen)
Foutpositief omdat hij wordt veroordeelt -> positief gekozen
Bewijswaarde: hoe sterk is bewijs? – ene bewijs maakt een adequater onderscheid tussen schuldigen en
onschuldigen dan het andere – diagnostische waarde verschilt
Diagnostische waarde (van bewijs): mate waarin het steun verleent van de gedachte dat de verdachte schuldig
is, tegenover de mate waarin het steun verleent aan rivaliserende hypothese
Vb. Oslo-confrontatie
DW: correcte herkenning / foutpositieven
- als het antwoord 1 is, is er geen discriminatie
- hoe groter dan 1, hoe groter de kans op correcte herkenning
- kleiner dan 1: minder goed
- hoe hoger, hoe beter
Hoorcollege 2: Rechterlijke besluitvorming
