Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht
Kronenberg £ de wilde
Inleiding strAfrecht
H1
1.2 Plaats van het strafrecht
Binnen het recht zijn er verschillende rechtsgebieden met elk hun werkingssfeer.
Zo kan over strafrecht gezegd worden dat het zich draait over het bestraffen van
mensen die strafbare feiten hebben gepleegd. Het strafrecht regelt wie straf
krijgt en waarvoor.
DE STAAT HEEFT EEN MONOPOLIE OP STRAFFEN.
Als een burger een strafbaar feit pleegt moet hij verantwoording afleggen aan de
overheid die hem namens de samenleving straf kan opleggen. DIT IS EEN
KENMERKEND VERSCHIL MET CIVIEL OF BURGERLIJK RECHT
BURGERLIJK OF CIVIEL RECHT; verhouding tussen burgers onderling, overheid is
hierin in principe geen actor. Als twee mensen een geschil hebben, is dat hun
zaak en niet een zaak van de overheid.
Ook bestuursrecht gaat over de verhouding tussen burger en staat, niet alleen
strafrecht.
Bestuursrecht: rechtsgebied die de wijze regelt waarop het openbaar bestuur
moet functioneren bij het nemen van beslissingen die de burger direct of indirect
aangaan. (bv. Afgeven horecavergunning, aanleggen spoorlijn)
Algemene wet bestuursrecht (Awb): wetboek algemene regels voor bestuursrecht
Verhouding tussen bestuursrecht en strafrecht is vrij complex. Er kunnen
bijvoorbeeld sancties worden opgelegd door een bestuursorgaan die vroeger
strafrechtelijk werden afgehandeld. (bv.verkeersdelicten)
In civielrechterlijke geschillen kunnen burgers elkaar voor de rechter slepen.
In strafrechterlijke geschillen kan alleen een officier van justitie een verdachte
voor de stravafrechter brengen
,Officier van justitie: vertegenwoordiger staatsorgaan (openbaar ministerie) die
belast is met de vervolging van verdachten. Hij kan een verdachte dagvaarden
waardoor de verdachte zijn daden ter verantwoording moet afleggen tegenover
een strafrechter.
Civiele dagvaardingen woorden verstuurd van de ene burger naar de andere.
Strafrechterlijke dagvaardingen worden verstuurd van de officier van justitie naar
een verdachte.
(zie blz 21)
Voorbeeld hoe een conflict tussen burgers kan uitmonden in het strafrecht
Eigenrichting: het recht in eigen handen nemen, is verboden (overheid heeft het
monopolie daarop)
Mishandeling: art, 300 sr.
Vaak is er bij een delict sprake van een enorme hoeveelheid psychische en
geldelijke schade. Dit kan via civiel recht worden verhaald alleen is dit erg
tijdrovend en daarom bestaat er binnen het strafrecht een circuit om als
slachtoffer een vergoeding te krijgen als ‘’benadeelde’’ partij. Dit is veel
eenvoudiger en minder tijd- en geld rovend.
1.3 doelen van straffen
-vergelding
-preventie
Vergelding: morele genoegdoening slachtoffer (en maatschappij) omdat
het leed wordt bestraft die de dader heeft aangedaan.
Preventie: toekomstige criminelen uit de weg ruimen door te laten zien dat
er straf geldt voor specifieke delicten. Het preventie-principe zorgt ervoor
dat minder mensen strafbare feiten plegen.
,Twee soorten preventie:
Speciale preventie: de persoon die schuldig is van het aangaande stafbare
feit denkt de volgende keer wel beter na aangezien de straf zwaar op de
maag valt. Dit moet dus voorkomen en ontmoedigen.
Voorwaardelijke straffen, deze worden niet ten uitvoer gelegd op
voorwaarde dat de veroordeelde zich niet opnieuw in de proeftijd aan een
strafbaar feit schuldig maakt, leunt zwaar op dit principe (omdat met een
voorwaardelijke straf, de straf lichter aanvoelt en het preventie principe
minder goed werkt).
Generale preventie: anderen dan de gestrafte trekken lering uit het feit
dat voor een strafbaar feit met gestraft wordt en ze dit dus ni
et meer willen doen. Dit schrikt af.
1.4 MATERIEEL STRAFRECHT, FORMEEL
STRAFRECHT EN SANCTIERECHT
Strafrecht kan worden verdeeld in 3 delen
Materieel strafrecht
Houdt zich bezig met de grenzen van strafrechtelijke aansprakelijkheid,
bepaalt welk gedrag strafbaar is. Zo maakt materieel strafrecht verschil
tussen noodweer exces, poging en medeplichtigheid. Dit deel van
strafrecht wordt voornamelijk gevonden in het Wetboek van Strafrecht (Sr)
Formeel strafrecht / strafprocesrecht/strafvordering
Houdt zich bezig met welke regels moeten worden gevolgd wanneer een
norm van het materiele strafrecht (vermoedelijk) is overtreden.
Strafprocesrecht is voor het grootste gedeelte in het Wetboek van
Strafvordering (Sv) en geeft bijvoorbeeld de regels voor bevoegdheden
van de politie, duur van de voorlopige hechtenis( voorarrest voordat
rechter een definitief vonnis heeft geveld) , inhoud van de dagvaardingen
en instellen van hoger beroep.
, Sanctierecht
Gaat over de voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen worden
opgelegd en ten uitvoer gelegd. Bijvoorbeeld: wanneer er dan wel een
geldelijke boete dan wel een taakstraf dan wel een rechter voorwaardelijk
of onvoorwaardelijke straffen mag geven. Dit is te vinden in zowel het
Wetboek van Strafrecht(Sr) als in het Wetboek van Strafvordering(Sv)
Hoewel het Wetboek van strafrecht voornamelijk materieel strafrecht en
sanctierecht bevat, zijn hier ook onderwerpen die formeel rechterlijk
overkomen
Voorbeeld: ne bis in idem (art.68 Sr): men mag niet twee keer voor
hetzelfde strafbare feit worden vervolgd/terechtgesteld/gestraft
bi
WETTEN IN FORMELE ZIN ZIJN IETS ANDERS zegt alleen maar iets over de
manier waarop ze tot stand zijn gekomen, terwijl formeel en materieel
recht echt iets zeggen over de inhoud ervan.
Wet in formele zin: wet is tot stand gekomen door samenwerking tussen
de regering en de Staten-Generaal
Wet in materiele zin: bevat algemene regels die de burgers binden
1.5 commuun en bijzonder strafrecht
Strafrecht is verspreid over groot aantal wetten.
Grondwet artikel 107 draagt de wetgever op om de regels van het
strafrecht en het strafprocesrecht in wetboeken op te nemen.
Wetboeken: wetten waarin het algemene deel van het strafrecht en het
strafprocesrecht is opgenomen.
Commune strafrecht: strafrecht dat in de wetboeken is opgenomen
Veel strafbepalingen staan ook in andere wetten, bijvoorbeeld
Wegenverkeerswet 1994, Wet wapens en munitie en de Opiumwet. Dit zijn
bijzondere strafwetten.
Kronenberg £ de wilde
Inleiding strAfrecht
H1
1.2 Plaats van het strafrecht
Binnen het recht zijn er verschillende rechtsgebieden met elk hun werkingssfeer.
Zo kan over strafrecht gezegd worden dat het zich draait over het bestraffen van
mensen die strafbare feiten hebben gepleegd. Het strafrecht regelt wie straf
krijgt en waarvoor.
DE STAAT HEEFT EEN MONOPOLIE OP STRAFFEN.
Als een burger een strafbaar feit pleegt moet hij verantwoording afleggen aan de
overheid die hem namens de samenleving straf kan opleggen. DIT IS EEN
KENMERKEND VERSCHIL MET CIVIEL OF BURGERLIJK RECHT
BURGERLIJK OF CIVIEL RECHT; verhouding tussen burgers onderling, overheid is
hierin in principe geen actor. Als twee mensen een geschil hebben, is dat hun
zaak en niet een zaak van de overheid.
Ook bestuursrecht gaat over de verhouding tussen burger en staat, niet alleen
strafrecht.
Bestuursrecht: rechtsgebied die de wijze regelt waarop het openbaar bestuur
moet functioneren bij het nemen van beslissingen die de burger direct of indirect
aangaan. (bv. Afgeven horecavergunning, aanleggen spoorlijn)
Algemene wet bestuursrecht (Awb): wetboek algemene regels voor bestuursrecht
Verhouding tussen bestuursrecht en strafrecht is vrij complex. Er kunnen
bijvoorbeeld sancties worden opgelegd door een bestuursorgaan die vroeger
strafrechtelijk werden afgehandeld. (bv.verkeersdelicten)
In civielrechterlijke geschillen kunnen burgers elkaar voor de rechter slepen.
In strafrechterlijke geschillen kan alleen een officier van justitie een verdachte
voor de stravafrechter brengen
,Officier van justitie: vertegenwoordiger staatsorgaan (openbaar ministerie) die
belast is met de vervolging van verdachten. Hij kan een verdachte dagvaarden
waardoor de verdachte zijn daden ter verantwoording moet afleggen tegenover
een strafrechter.
Civiele dagvaardingen woorden verstuurd van de ene burger naar de andere.
Strafrechterlijke dagvaardingen worden verstuurd van de officier van justitie naar
een verdachte.
(zie blz 21)
Voorbeeld hoe een conflict tussen burgers kan uitmonden in het strafrecht
Eigenrichting: het recht in eigen handen nemen, is verboden (overheid heeft het
monopolie daarop)
Mishandeling: art, 300 sr.
Vaak is er bij een delict sprake van een enorme hoeveelheid psychische en
geldelijke schade. Dit kan via civiel recht worden verhaald alleen is dit erg
tijdrovend en daarom bestaat er binnen het strafrecht een circuit om als
slachtoffer een vergoeding te krijgen als ‘’benadeelde’’ partij. Dit is veel
eenvoudiger en minder tijd- en geld rovend.
1.3 doelen van straffen
-vergelding
-preventie
Vergelding: morele genoegdoening slachtoffer (en maatschappij) omdat
het leed wordt bestraft die de dader heeft aangedaan.
Preventie: toekomstige criminelen uit de weg ruimen door te laten zien dat
er straf geldt voor specifieke delicten. Het preventie-principe zorgt ervoor
dat minder mensen strafbare feiten plegen.
,Twee soorten preventie:
Speciale preventie: de persoon die schuldig is van het aangaande stafbare
feit denkt de volgende keer wel beter na aangezien de straf zwaar op de
maag valt. Dit moet dus voorkomen en ontmoedigen.
Voorwaardelijke straffen, deze worden niet ten uitvoer gelegd op
voorwaarde dat de veroordeelde zich niet opnieuw in de proeftijd aan een
strafbaar feit schuldig maakt, leunt zwaar op dit principe (omdat met een
voorwaardelijke straf, de straf lichter aanvoelt en het preventie principe
minder goed werkt).
Generale preventie: anderen dan de gestrafte trekken lering uit het feit
dat voor een strafbaar feit met gestraft wordt en ze dit dus ni
et meer willen doen. Dit schrikt af.
1.4 MATERIEEL STRAFRECHT, FORMEEL
STRAFRECHT EN SANCTIERECHT
Strafrecht kan worden verdeeld in 3 delen
Materieel strafrecht
Houdt zich bezig met de grenzen van strafrechtelijke aansprakelijkheid,
bepaalt welk gedrag strafbaar is. Zo maakt materieel strafrecht verschil
tussen noodweer exces, poging en medeplichtigheid. Dit deel van
strafrecht wordt voornamelijk gevonden in het Wetboek van Strafrecht (Sr)
Formeel strafrecht / strafprocesrecht/strafvordering
Houdt zich bezig met welke regels moeten worden gevolgd wanneer een
norm van het materiele strafrecht (vermoedelijk) is overtreden.
Strafprocesrecht is voor het grootste gedeelte in het Wetboek van
Strafvordering (Sv) en geeft bijvoorbeeld de regels voor bevoegdheden
van de politie, duur van de voorlopige hechtenis( voorarrest voordat
rechter een definitief vonnis heeft geveld) , inhoud van de dagvaardingen
en instellen van hoger beroep.
, Sanctierecht
Gaat over de voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen worden
opgelegd en ten uitvoer gelegd. Bijvoorbeeld: wanneer er dan wel een
geldelijke boete dan wel een taakstraf dan wel een rechter voorwaardelijk
of onvoorwaardelijke straffen mag geven. Dit is te vinden in zowel het
Wetboek van Strafrecht(Sr) als in het Wetboek van Strafvordering(Sv)
Hoewel het Wetboek van strafrecht voornamelijk materieel strafrecht en
sanctierecht bevat, zijn hier ook onderwerpen die formeel rechterlijk
overkomen
Voorbeeld: ne bis in idem (art.68 Sr): men mag niet twee keer voor
hetzelfde strafbare feit worden vervolgd/terechtgesteld/gestraft
bi
WETTEN IN FORMELE ZIN ZIJN IETS ANDERS zegt alleen maar iets over de
manier waarop ze tot stand zijn gekomen, terwijl formeel en materieel
recht echt iets zeggen over de inhoud ervan.
Wet in formele zin: wet is tot stand gekomen door samenwerking tussen
de regering en de Staten-Generaal
Wet in materiele zin: bevat algemene regels die de burgers binden
1.5 commuun en bijzonder strafrecht
Strafrecht is verspreid over groot aantal wetten.
Grondwet artikel 107 draagt de wetgever op om de regels van het
strafrecht en het strafprocesrecht in wetboeken op te nemen.
Wetboeken: wetten waarin het algemene deel van het strafrecht en het
strafprocesrecht is opgenomen.
Commune strafrecht: strafrecht dat in de wetboeken is opgenomen
Veel strafbepalingen staan ook in andere wetten, bijvoorbeeld
Wegenverkeerswet 1994, Wet wapens en munitie en de Opiumwet. Dit zijn
bijzondere strafwetten.
