Inhoudsopgave
1 Microbiologie
2 De operatieafdeling
3 Luchtbehandeling
- met extra informatie
4 Topografie
5 Infectiepreventie
- met extra informatie
6A Cytologie
- met oefenvragen
- met extra informatie
6B Histologie
- met oefenvragen
7 Preparaatverzorging
- met oefenvragen en voorbeelden
8 Beroepsgeheim
- met oefenvragen
9 Samenwerking op de operatieafdeling
,Taak 1: microbiologie
Lesdoelen:
• de belangrijkste bacteriestammen (huid- en darmflora) die wondinfecties kunnen
veroorzaken herkennen op foto’s en tekenen
• de belangrijkste gunstige en ongunstigste omstandigheden van deze bacteriën
omschrijven in relatie tot groeisnelheid
• de volgende begrippen beknopt uitleggen: mutaties, sporevorming, gram +/-,
aeroob/anaeroob, huidflora, darmflora, transiënt, resident
• verklaren op welke manieren de groei van bacteriën verhinderd kan worden, hoe
bacteriën gedood kunnen worden en wat resistentie is.
• beschrijven op welke manieren zorgprofessionals kunnen bijdragen aan het
voorkómen van resistentie
• kwetsbare patiëntengroepen benoemen m.b.t. wondinfecties, verklaren waarom ze
kwetsbaarzijn en beredeneren hoe ze beschermd kunnen worden
• drie belangrijke contaminatiewegen benoemen en de relatie verklaren met
• ziekenhuisinfecties
• enkele beroemde weterschappers herkennen met hun belangrijkste verdienste
Semmelweis, Pasteur, Lister
iInaz semmelweis:
grondlegger steriel werken, is begonnen als arts op de kraamafdeling. Veel vrouwen op de
kraamafdeling stierven en dat is hij gaan onderzoeken. Hij bedacht om de handen in
bleekwater te wassen. Dit was het begin van de hand hygiëne → anti septische werking. Hij
is de reden van de hand hygiëne. Hij is de grondlegger van het steriel werken
Louis pasteur: scheikundige bioloog, pasteuriseren (het verminderen van bacteriën zodat je
er niet ziek van word), uitvinder hondsdolheid vaccinatie.
Joseph lister: een engelse chirurg. Heeft listerine uitgevonden. Hij is van antiseptische
wondbehandeling. We willen de huid desinfecteren voor gebruik en is de grondlegger van
steriele handschoenen
Soorten bacteriën:
A: bacil, bacterie (staafvormig)
B: streptococ (keten), los = coccen
C: coccen in een trosje (staphylococcen)
D: diplococcen: paarsgewijs: omgeven door een
slijmlaagje
E: spiril: spiraalvormig
F: Vibrio: kommavormig
Ziekteverwekkers
Je hebt bacteriën die ons ziek maken en bacteriën die we nodig hebben. De stafylococ zit
voornamelijk in de neus en de e.coli en enterococcen zit in de darmen. Deze is goed voor
een goede darmflora. Als de e.coli in je mond komt (waar die niet hoort) word dan boos en
maakt die daar een wondje. De bacteriën die wonden kunnen veroorzaken zijn lyme,
cholera, pest, tubercolose, meningococcen, pneumococcen.
Op de huid zitten ook staphylococcen, deze bacterie veroorzaakt ook meestal de
wondinfecties. Een ziekmakende bacterie noemen we pathogeen. Een besmetting kan direct
of indirect. Een kruisbesmetting is via direct contact met een ander, de ziekteverwekker kan
overlopen.
,Omstandigheden groeisnelheid:
Gunstig:
• Temp tussen de 30 en 40 graden
• Juiste zuurstofconcentratie
• Vochtige omgeving
• Geschikte voedingsstoffen
• Verzwakte gastheer
• Porte d’entree (bijvoorbeeld een wondje, een plek waar hij naar binnen kan)
Ongunstig
• Lage temperatuur, hierbij vormen er endosporen (bacterie in slaaptoestand), bij
warmere temp word die weer wakker. Boven 70 graden gaan ze dood (steriliseren)
• Juiste zuurstofconcentratie: anaeroob hebben geen zuurstof nodig
• Juiste zuurgraad
• Giftige stoffen zoals antobiotica
• Sterke gastheer
Mutaties: Een wijziging van het dna en rna
Sporevorming: doel te overleven, als de omstandigheden weer gunstig zijn gaan ze
weer ontkiemen en vermenigvuldigen
Gram + en -: heeft met de structuur van de celwand te maken. Bij een gramkleuring
kan je zien of het positief of negatief is kunnen ze daar de anti biotica op aanpassen
Aeroob: zuurstofrijk
Anaeroob: zuurstofarm
Huidflora: alle levende micro organismen op de huid
Darmflora: alle levende micro organismen in de darmen
Transiënt: tijdelijk of voorbijgaand. Een bacterie die op een voorwerp of handcontact
verplaatst word / doorgegeven word. De bacterie is op doortocht en vermenigvuldigd
niet
Resident: blijft op dezelfde plek (micro organisme met vaste verblijfplaats) en
vermenigvuldigd. Na het wassen van de handen blijft de resident flora op dezelfde
plek aanwezig
Kwetsbare patiëntengroepen
• Ouderen: taalbarrière, kwetsbare huid, dementie
• Patiënten op ok: wond van ok
• Chronische zieken / verminderde weerstand / immuunziekten
• Zwangere en kraamvrouwen
• Baby’s
• Brandwonden
• Obesitas: verminderde weerstand en het lichaam gaat langzamer dan het hoort te
gaan.
Besmettingsvormen:
• Autogeen: uit zichtzelf. Van de patiënt zelf afkomstig. Bv koortslip (herpes) wat kan
doorslaan naar een hersenvlies ontsteking. Het gan dus doorslaan naar een andere
plek
• Heterogeen / contactcontaminatie: komt van een ander
af
• Aerogeen: door de lucht door hoesten, niesen of praten
met consumptie. Ook haren (haarwortelbacterie)
• Contactcontaminatie: besmetting door aanraking
, Voorkomen ziekenhuisverspreiding in ziekenhuis
• Isolatie, verschillende afdelingen
• Goede handhygiëne
• Instrumenten steriliseren
• Uniforms, beschermende kleding
• Persoonsgebonden spullen
• Goede luchtcirculatie
Verschillen ok vroeger en nu
• POWI = postoperatieve wondinfectie➔ geen deurbewegingen
• Bouw van de operatiekamer
• ‘luchtbehandeling
• Kleding/ muts
• Handdesinfectie
• Hygiëne regels
• Handschoenen
• Desinfectiemiddelen
• Gedragsregels op OK
Resistentie: bacteriën zijn niet meer gevoelig voor het soort AB
BRMO: bijzonder resistente micro organismen
• MRSA: meticilline resistente staphylococcus aureus. Vooral in keel, neus en
perineum. Deze bacterie is vaak resistent, dus als je een patiënt hebt met deze
bacterie moet je helemaal ingepakt worden net als bij covid en worden er swabjes
afgenomen van het ok team. Komt vaak voor bij gezonde mensen en besmetting via
direct contact / via handen.
• ESBL: extended spectrum beta lactamase. Vooral in urine. Dit is een enzym dat ab
(pencilines en cefalosporines) kan afbreken.
• Meer info over deze bac op rivm site
Gram positief en negatieve bacteriën: het gaat hierbij om de bouw van de celwand.
Een grampositieve celwand heeft heel veel lagen mucopeptide, in de wand liggen ook
teichonzuren ingebed. Een grampositieve wand bevat ook eiwit zoals bij proteïne a bij de
staphylococcus aureus. Deze soort is een specifiek antigen.
Gramnegatieve celwand: slechts 1 laag mucopeptide met weinig dwarsverbindingen erin. De
celwand is kwetsbaarder dan die van de positieve. Aan de buitenkant van de mucopeptide
ligt een tweede cyotoplasmamembraan (de zogenaamde buitenmembraan). Een laag die
bestaat uit fosfolipiden, eiwitten en lipopolysacharide. Tussen het buitenste membraan en
het peptidoglycaan bevind zich een ruimte. In deze ruimten bevinden zich enzymen dat
penciline en andere antibiotica afbreekt en de bacterie zo resistent maakt tegen antibiotica.
1 Microbiologie
2 De operatieafdeling
3 Luchtbehandeling
- met extra informatie
4 Topografie
5 Infectiepreventie
- met extra informatie
6A Cytologie
- met oefenvragen
- met extra informatie
6B Histologie
- met oefenvragen
7 Preparaatverzorging
- met oefenvragen en voorbeelden
8 Beroepsgeheim
- met oefenvragen
9 Samenwerking op de operatieafdeling
,Taak 1: microbiologie
Lesdoelen:
• de belangrijkste bacteriestammen (huid- en darmflora) die wondinfecties kunnen
veroorzaken herkennen op foto’s en tekenen
• de belangrijkste gunstige en ongunstigste omstandigheden van deze bacteriën
omschrijven in relatie tot groeisnelheid
• de volgende begrippen beknopt uitleggen: mutaties, sporevorming, gram +/-,
aeroob/anaeroob, huidflora, darmflora, transiënt, resident
• verklaren op welke manieren de groei van bacteriën verhinderd kan worden, hoe
bacteriën gedood kunnen worden en wat resistentie is.
• beschrijven op welke manieren zorgprofessionals kunnen bijdragen aan het
voorkómen van resistentie
• kwetsbare patiëntengroepen benoemen m.b.t. wondinfecties, verklaren waarom ze
kwetsbaarzijn en beredeneren hoe ze beschermd kunnen worden
• drie belangrijke contaminatiewegen benoemen en de relatie verklaren met
• ziekenhuisinfecties
• enkele beroemde weterschappers herkennen met hun belangrijkste verdienste
Semmelweis, Pasteur, Lister
iInaz semmelweis:
grondlegger steriel werken, is begonnen als arts op de kraamafdeling. Veel vrouwen op de
kraamafdeling stierven en dat is hij gaan onderzoeken. Hij bedacht om de handen in
bleekwater te wassen. Dit was het begin van de hand hygiëne → anti septische werking. Hij
is de reden van de hand hygiëne. Hij is de grondlegger van het steriel werken
Louis pasteur: scheikundige bioloog, pasteuriseren (het verminderen van bacteriën zodat je
er niet ziek van word), uitvinder hondsdolheid vaccinatie.
Joseph lister: een engelse chirurg. Heeft listerine uitgevonden. Hij is van antiseptische
wondbehandeling. We willen de huid desinfecteren voor gebruik en is de grondlegger van
steriele handschoenen
Soorten bacteriën:
A: bacil, bacterie (staafvormig)
B: streptococ (keten), los = coccen
C: coccen in een trosje (staphylococcen)
D: diplococcen: paarsgewijs: omgeven door een
slijmlaagje
E: spiril: spiraalvormig
F: Vibrio: kommavormig
Ziekteverwekkers
Je hebt bacteriën die ons ziek maken en bacteriën die we nodig hebben. De stafylococ zit
voornamelijk in de neus en de e.coli en enterococcen zit in de darmen. Deze is goed voor
een goede darmflora. Als de e.coli in je mond komt (waar die niet hoort) word dan boos en
maakt die daar een wondje. De bacteriën die wonden kunnen veroorzaken zijn lyme,
cholera, pest, tubercolose, meningococcen, pneumococcen.
Op de huid zitten ook staphylococcen, deze bacterie veroorzaakt ook meestal de
wondinfecties. Een ziekmakende bacterie noemen we pathogeen. Een besmetting kan direct
of indirect. Een kruisbesmetting is via direct contact met een ander, de ziekteverwekker kan
overlopen.
,Omstandigheden groeisnelheid:
Gunstig:
• Temp tussen de 30 en 40 graden
• Juiste zuurstofconcentratie
• Vochtige omgeving
• Geschikte voedingsstoffen
• Verzwakte gastheer
• Porte d’entree (bijvoorbeeld een wondje, een plek waar hij naar binnen kan)
Ongunstig
• Lage temperatuur, hierbij vormen er endosporen (bacterie in slaaptoestand), bij
warmere temp word die weer wakker. Boven 70 graden gaan ze dood (steriliseren)
• Juiste zuurstofconcentratie: anaeroob hebben geen zuurstof nodig
• Juiste zuurgraad
• Giftige stoffen zoals antobiotica
• Sterke gastheer
Mutaties: Een wijziging van het dna en rna
Sporevorming: doel te overleven, als de omstandigheden weer gunstig zijn gaan ze
weer ontkiemen en vermenigvuldigen
Gram + en -: heeft met de structuur van de celwand te maken. Bij een gramkleuring
kan je zien of het positief of negatief is kunnen ze daar de anti biotica op aanpassen
Aeroob: zuurstofrijk
Anaeroob: zuurstofarm
Huidflora: alle levende micro organismen op de huid
Darmflora: alle levende micro organismen in de darmen
Transiënt: tijdelijk of voorbijgaand. Een bacterie die op een voorwerp of handcontact
verplaatst word / doorgegeven word. De bacterie is op doortocht en vermenigvuldigd
niet
Resident: blijft op dezelfde plek (micro organisme met vaste verblijfplaats) en
vermenigvuldigd. Na het wassen van de handen blijft de resident flora op dezelfde
plek aanwezig
Kwetsbare patiëntengroepen
• Ouderen: taalbarrière, kwetsbare huid, dementie
• Patiënten op ok: wond van ok
• Chronische zieken / verminderde weerstand / immuunziekten
• Zwangere en kraamvrouwen
• Baby’s
• Brandwonden
• Obesitas: verminderde weerstand en het lichaam gaat langzamer dan het hoort te
gaan.
Besmettingsvormen:
• Autogeen: uit zichtzelf. Van de patiënt zelf afkomstig. Bv koortslip (herpes) wat kan
doorslaan naar een hersenvlies ontsteking. Het gan dus doorslaan naar een andere
plek
• Heterogeen / contactcontaminatie: komt van een ander
af
• Aerogeen: door de lucht door hoesten, niesen of praten
met consumptie. Ook haren (haarwortelbacterie)
• Contactcontaminatie: besmetting door aanraking
, Voorkomen ziekenhuisverspreiding in ziekenhuis
• Isolatie, verschillende afdelingen
• Goede handhygiëne
• Instrumenten steriliseren
• Uniforms, beschermende kleding
• Persoonsgebonden spullen
• Goede luchtcirculatie
Verschillen ok vroeger en nu
• POWI = postoperatieve wondinfectie➔ geen deurbewegingen
• Bouw van de operatiekamer
• ‘luchtbehandeling
• Kleding/ muts
• Handdesinfectie
• Hygiëne regels
• Handschoenen
• Desinfectiemiddelen
• Gedragsregels op OK
Resistentie: bacteriën zijn niet meer gevoelig voor het soort AB
BRMO: bijzonder resistente micro organismen
• MRSA: meticilline resistente staphylococcus aureus. Vooral in keel, neus en
perineum. Deze bacterie is vaak resistent, dus als je een patiënt hebt met deze
bacterie moet je helemaal ingepakt worden net als bij covid en worden er swabjes
afgenomen van het ok team. Komt vaak voor bij gezonde mensen en besmetting via
direct contact / via handen.
• ESBL: extended spectrum beta lactamase. Vooral in urine. Dit is een enzym dat ab
(pencilines en cefalosporines) kan afbreken.
• Meer info over deze bac op rivm site
Gram positief en negatieve bacteriën: het gaat hierbij om de bouw van de celwand.
Een grampositieve celwand heeft heel veel lagen mucopeptide, in de wand liggen ook
teichonzuren ingebed. Een grampositieve wand bevat ook eiwit zoals bij proteïne a bij de
staphylococcus aureus. Deze soort is een specifiek antigen.
Gramnegatieve celwand: slechts 1 laag mucopeptide met weinig dwarsverbindingen erin. De
celwand is kwetsbaarder dan die van de positieve. Aan de buitenkant van de mucopeptide
ligt een tweede cyotoplasmamembraan (de zogenaamde buitenmembraan). Een laag die
bestaat uit fosfolipiden, eiwitten en lipopolysacharide. Tussen het buitenste membraan en
het peptidoglycaan bevind zich een ruimte. In deze ruimten bevinden zich enzymen dat
penciline en andere antibiotica afbreekt en de bacterie zo resistent maakt tegen antibiotica.
