HC Juridische en Ethische
Aspecten
College 1: 15-04-2020
Afstamming en gezag
Introductie
- Afstamming en gezag zijn voor elke pedagoog relevent
- Voorbeeld: diagnostiek/behandeling bij dyslexie
o Kind heeft altijd al moeite met letters gehad
o Aanvankelijk leesproces groep 3 verloopt niet goed
o Discrepantie intelligentie; problemen hardnekkig
o Onderzoek dyslexie
o toestemming van de ouders nodig…
o wie zijn de ouders (juridisch ouderschap ofwel afstamming) en zijn zij
beslissingsbevoegd (gezag)?
Inhoud
- Wat is afstamming en gezag?
- Hoe wordt afstamming en gezag geregeld?
o Opdracht
- Maatregelingen omtrent gezag
Afstamming
- Wie zijn jouw ouders?
- Ook volgens de wet?
- Vaak zijn biologische ouders ook juridische ouders, maar niet altijd
o Denk aan: adoptie/zaaddonor
o Juridische ouderschap wordt bij wet vastgelegd
o Levenslange band tussen ouder en kind
- Juridisch ouderschap (= ouderschap volgens de wet) ontstaan door:
o Geboorte (Meerderjarige vrouw is automatisch de biologische én juridische ouder
van het kind)
o Erkenning
o Adoptie
o Gerechtelijke vaststelling vaderschap
- Gevolgen
o Naam (achternaam + opgenomen in de familielijn), nationaliteit, erfrecht
o Rechten/plichten juridisch ouderschap (colleges kind & scheiding), onderhoudsplicht,
omgang, informatie & consultatie
Afstamming: geen zeggenschap
- Juridisch ouder? Wel rechten, nog geen zeggenschap
Wat is gezag?
- In het burgerlijk wetboek staat: minderjarigen staan onder het wettelijke vereiste gezag:
‘Recht en plicht van ouders om kinderen te verzorgen en op te voeden’.
o Zorg voor het geestelijk en lichamelijk welzijn en veiligheid van het kind
o Bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid
, - Hierbij hebben ouders een grote mate van vrijheid…
Gezag: niet onbeperkt
- Ouders hebben vrijheid, maar er zijn beperkingen
o Grenzen vrijheid, bijv leerplicht
o Overheid beschermt kinderen bij misbruik gezag
o ‘… geen geestelijk of lichamelijk geweld of enige andere vernederende behandeling
toepassen’
o gezag kan beperkt of beëindigd worden
Wie oefent gezag uit?
Meestal oefenen ouders gezag uit… maar niet altijd…
Als het niet de ouders zijn die gezag uitoefenen, spreken we over voogdij
Gezag: ouder en kind?
- Gezag = zeggenschap over een kind
- Kan een kind zelf beslissen? Mag/moet een kind meebeslissen?
- Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO)
Wie beslist/ geeft toestemming?
< 12 jaar Ouders met gezag (of voogd)
12-15 jaar Ouders met gezag (of voogd) & kind
16-17 jaar Kind
Kind zonder gezag?
- Alle kinderen in Nederland staan onder gezag. Wat als…
o Ouders niet bevoegd zijn tot uitoefenen gezag?
o Dat niet zo is? gezagsvacuüm
Vondelingen: bij geboorte geen gezag
Voorlopige voogdij (3 maanden)
o Tijdelijke maatregel bij crisissituatie
o RvdK (Raad van de Kinderbescherming) verzoekt rechter om
in gezag te voorzien
o In afwachting van definitieve gezagsvoorziening
o Voogdij aan GI
, Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv)
Geen familielid in NL die rol kan vervullen?
Nidos: voogdijinstelling amv’s
Overlijden ouders met gezag
o Ouders hun gezag misbruiken?
Overlijden van ouders
- Overlijden één van de gezagsouders:
o Overlevende ouder blijft gezag uitoefenen
o Omzetting naar eenhoofdig gezag (automatisch)
o Wat als deze ouder geen gezag uitoefende?
Ouder krijgt niet automatisch gezag
Misschien heeft hij/zij gezag wel misbruikt
Wel voorkeurspositie
o Testamentaire voogdij
o Geen testament? Rechter wijst voogd aan (=datieve voogdij)
Overleg families
Zonodig onderzoek RvdK
Geen geschikte voogd te vinden?
Dan voogdij-instelling
Evt pleegzorg
College 2: 22-04-2020
Kinderbeschermingsmaatregelen
Dit college
- Welke maatregelen zijn er?
- Wat zijn de doelen, wanneer worden ze gebruikt?
- Wie doet wat?
Maatregelen op een rij
, Veilig thuis
- Advies en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling
- Taken:
o Advisering van melders
o Vermoeden van huiselijk geweld of kindermishandeling onderzoeken
o Vrijwillige hulpverlening adviseren en/of in gang zetten
o Melden bij de Raad voor de Kinderbescherming voor verder onderzoek
Casus Thijs
Een mogelijke melding…
- Thijs, 5 jaar oud
- School maakt zich ernstige zorgen
o Uiterlijk: bleek en moe
o Gedrag: woede-uitbarstingen
o Reageert niet goed op correcties
- Gesprek met moeder…
Veilig thuis start een onderzoek. Wat is er aan de hand?
Thijs: ernstige bedreiging
Moeder: verstandelijke beperking, wil hulp bij opvoeding
Is dit een situatie waarbij een kinderbeschermingsmaatregel gewenst/mogelijk is?
OTS
Ondertoezichtstelling: lichtste maatregel
- Gezag ouders niet beëindigd, maar beperkt
- Doel: wegnemen bedreiging
- Hoe? Gezinsvoogd vanuit GI betrokken bij gezin
o Gezinsvoogd biedt zelf geen hulp
o Maar zoekt passende hulp en houdt regie
o Ouder moet hulp accepteren
- Bedoeld als een tijdelijke maatregel
- Gronden
o Ernstige bedreiging in de ontwikkeling van het kind
o Benodigde zorg wordt onvoldoende geaccepteerd (of slaat niet aan)
Aspecten
College 1: 15-04-2020
Afstamming en gezag
Introductie
- Afstamming en gezag zijn voor elke pedagoog relevent
- Voorbeeld: diagnostiek/behandeling bij dyslexie
o Kind heeft altijd al moeite met letters gehad
o Aanvankelijk leesproces groep 3 verloopt niet goed
o Discrepantie intelligentie; problemen hardnekkig
o Onderzoek dyslexie
o toestemming van de ouders nodig…
o wie zijn de ouders (juridisch ouderschap ofwel afstamming) en zijn zij
beslissingsbevoegd (gezag)?
Inhoud
- Wat is afstamming en gezag?
- Hoe wordt afstamming en gezag geregeld?
o Opdracht
- Maatregelingen omtrent gezag
Afstamming
- Wie zijn jouw ouders?
- Ook volgens de wet?
- Vaak zijn biologische ouders ook juridische ouders, maar niet altijd
o Denk aan: adoptie/zaaddonor
o Juridische ouderschap wordt bij wet vastgelegd
o Levenslange band tussen ouder en kind
- Juridisch ouderschap (= ouderschap volgens de wet) ontstaan door:
o Geboorte (Meerderjarige vrouw is automatisch de biologische én juridische ouder
van het kind)
o Erkenning
o Adoptie
o Gerechtelijke vaststelling vaderschap
- Gevolgen
o Naam (achternaam + opgenomen in de familielijn), nationaliteit, erfrecht
o Rechten/plichten juridisch ouderschap (colleges kind & scheiding), onderhoudsplicht,
omgang, informatie & consultatie
Afstamming: geen zeggenschap
- Juridisch ouder? Wel rechten, nog geen zeggenschap
Wat is gezag?
- In het burgerlijk wetboek staat: minderjarigen staan onder het wettelijke vereiste gezag:
‘Recht en plicht van ouders om kinderen te verzorgen en op te voeden’.
o Zorg voor het geestelijk en lichamelijk welzijn en veiligheid van het kind
o Bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid
, - Hierbij hebben ouders een grote mate van vrijheid…
Gezag: niet onbeperkt
- Ouders hebben vrijheid, maar er zijn beperkingen
o Grenzen vrijheid, bijv leerplicht
o Overheid beschermt kinderen bij misbruik gezag
o ‘… geen geestelijk of lichamelijk geweld of enige andere vernederende behandeling
toepassen’
o gezag kan beperkt of beëindigd worden
Wie oefent gezag uit?
Meestal oefenen ouders gezag uit… maar niet altijd…
Als het niet de ouders zijn die gezag uitoefenen, spreken we over voogdij
Gezag: ouder en kind?
- Gezag = zeggenschap over een kind
- Kan een kind zelf beslissen? Mag/moet een kind meebeslissen?
- Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO)
Wie beslist/ geeft toestemming?
< 12 jaar Ouders met gezag (of voogd)
12-15 jaar Ouders met gezag (of voogd) & kind
16-17 jaar Kind
Kind zonder gezag?
- Alle kinderen in Nederland staan onder gezag. Wat als…
o Ouders niet bevoegd zijn tot uitoefenen gezag?
o Dat niet zo is? gezagsvacuüm
Vondelingen: bij geboorte geen gezag
Voorlopige voogdij (3 maanden)
o Tijdelijke maatregel bij crisissituatie
o RvdK (Raad van de Kinderbescherming) verzoekt rechter om
in gezag te voorzien
o In afwachting van definitieve gezagsvoorziening
o Voogdij aan GI
, Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv)
Geen familielid in NL die rol kan vervullen?
Nidos: voogdijinstelling amv’s
Overlijden ouders met gezag
o Ouders hun gezag misbruiken?
Overlijden van ouders
- Overlijden één van de gezagsouders:
o Overlevende ouder blijft gezag uitoefenen
o Omzetting naar eenhoofdig gezag (automatisch)
o Wat als deze ouder geen gezag uitoefende?
Ouder krijgt niet automatisch gezag
Misschien heeft hij/zij gezag wel misbruikt
Wel voorkeurspositie
o Testamentaire voogdij
o Geen testament? Rechter wijst voogd aan (=datieve voogdij)
Overleg families
Zonodig onderzoek RvdK
Geen geschikte voogd te vinden?
Dan voogdij-instelling
Evt pleegzorg
College 2: 22-04-2020
Kinderbeschermingsmaatregelen
Dit college
- Welke maatregelen zijn er?
- Wat zijn de doelen, wanneer worden ze gebruikt?
- Wie doet wat?
Maatregelen op een rij
, Veilig thuis
- Advies en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling
- Taken:
o Advisering van melders
o Vermoeden van huiselijk geweld of kindermishandeling onderzoeken
o Vrijwillige hulpverlening adviseren en/of in gang zetten
o Melden bij de Raad voor de Kinderbescherming voor verder onderzoek
Casus Thijs
Een mogelijke melding…
- Thijs, 5 jaar oud
- School maakt zich ernstige zorgen
o Uiterlijk: bleek en moe
o Gedrag: woede-uitbarstingen
o Reageert niet goed op correcties
- Gesprek met moeder…
Veilig thuis start een onderzoek. Wat is er aan de hand?
Thijs: ernstige bedreiging
Moeder: verstandelijke beperking, wil hulp bij opvoeding
Is dit een situatie waarbij een kinderbeschermingsmaatregel gewenst/mogelijk is?
OTS
Ondertoezichtstelling: lichtste maatregel
- Gezag ouders niet beëindigd, maar beperkt
- Doel: wegnemen bedreiging
- Hoe? Gezinsvoogd vanuit GI betrokken bij gezin
o Gezinsvoogd biedt zelf geen hulp
o Maar zoekt passende hulp en houdt regie
o Ouder moet hulp accepteren
- Bedoeld als een tijdelijke maatregel
- Gronden
o Ernstige bedreiging in de ontwikkeling van het kind
o Benodigde zorg wordt onvoldoende geaccepteerd (of slaat niet aan)
