Samenvatting Intellectueel Eigendomsrecht (eindcijfer: 9)

Samenvatting Intellectueel Eigendom

- Auteursrecht
- Portretrecht
- Octrooirecht
- Bescherming van software
- Het merkenrecht
- De Handelsnaamwet
- Het tekeningen- en modellenrecht

,Het auteursrecht

Het auteursrecht is geregeld in de Auteurswet (hierna: Aw). De Aw gaat uit van het
territorialiteitsbeginsel. Dit houdt in dat de Aw van toepassing is op werken die voor het eerst
zijn uitgegeven in Nederland en op werken waarvan de maker Nederlander is of hier zijn
gewone verblijfplaats heeft. De werking van de Aw strekt zich niet buiten Nederland. De Aw
ziet dus enkel op de gevallen waarbij de rechthebbende zijn recht in Nederland wilt
handhaven of uitoefenen en de bescherming in Nederland effectief moet zijn.

! > Doordat Nederland is aangesloten bij verschillende verdragen zoals de Berner Conventie
zijn zij gehouden om onderdanen van andere landen, die tevens ook zijn aangesloten,
dezelfde bescherming te bieden als diens eigen onderdanen.

Duur
Het auteursrecht is begrensd naar duur. De hoofdregel is dat 70 jaar na de dood van de
maker het auteursrecht vervalt, zie art. 37 Aw. Is de maker niet (voldoende) bekend of is de
maker een rechtspersoon dan geldt een termijn van 70 jaar na de eerste rechtmatige
openbaarmaking van het werk, art. 38 Aw.

Voorbeeldsituaties:
- Doet zich de situatie voor dat bijv. een schrijver zijn auteursrechten heeft
overgedragen aan een uitgever, dan geldt de hoofdregel uit art. 37 Aw (auteursrecht
vervalt na 70 jaar na het overlijden van de maker).
- Is er sprake van een gemeenschappelijk auteursrecht, dan vervalt het auteursrecht
70 jaar na de dood van de laatst overleden maker (zie art. 37 lid 2 Aw).

Werk
De wet, jurisprudentie en doctrine noemen eisen waaraan een object moet voldoen om te
worden beschouwd als een werk:

a. het voor nauwkeurige en objectieve menselijke waarneming vatbaar is (geweest);
Dit beoogt dat bepaalde objecten zoals een idee (ingeving), een gegeven of een stijl
niet beschermd zijn en biedt dus een kader. Het is niet vereist dat het werk af of
gepubliceerd is. Het is enkel vereist dat het waarneembaar is. Op het moment dat
waarneming mogelijk is, ontstaat het auteursrecht. Een werk hoeft niet een materiële
drager te bevatten, het kan dus ook een voordracht, live vraaggesprek of bijv. een
choreografie zijn. Het auteursrecht blijft bestaan, ook als de waarneembaarheid
verdwijnt. Dit wijst er dus op dat het auteursrecht niet het stoffelijk voorwerp
beschermt, maar de onlichamelijke (geestelijke) creatie van de maker.

Uit het arrest Levola/Smilde is afgeleid dat een smaak niet kan worden aangemerkt
als een werk. Het voortbrengsel moet namelijk nauwkeurig en objectief kunnen
worden geïdentificeerd. De identificatie van de smaak van een voedingsmiddel hangt
af van de smaakbeleving en ervaring van een bepaald persoon en voldoet daarmee
niet aan die vereisten. Het kan dus geen werk zijn. Met dit arrest lijkt het Hof ook een
einde te maken aan de auteursrechtelijke bescherming van een geur (Arrest
Lancome/Kecofa).

, b. het een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijke stempel van de
maker draagt (EOK & PS); en
Het werk moet een zekere creativiteit vertonen. Of het mooi of lelijk is doet er niet
toe. Het moet enkel een eigen oorspronkelijk karakter hebben (dit houdt volgens de
HR kortgezegd in dat de vorm niet ontleend mag zijn aan die van een ander werk) en
de persoonlijke stempel van de maker dragen (een persoonlijke stempel blijkt uit dat
er sprake moet zijn van een vorm die het resultaat is van scheppende menselijke
arbeid en dus van creatieve keuzes afhangt en dus een voortbrengsel is van de
menselijke geest). Een persoonlijke stempel kun je bepalen door de vuistregel:
kunnen twee auteurs, onafhankelijk van elkaar, precies hetzelfde werk maken? Als
dit antwoord nee is dan kan worden aangenomen dat het om een werk gaat. Met
andere woorden: hoe meer keuzemogelijkheden de auteur heeft om aan zijn creatie
vorm te geven, hoe groter de kans dat het is beschermd. Is de auteur gebonden aan
enge grenzen, zoals bij het maken van een gieter, dan kan alsnog sprake zijn van
een werk. Hij kan alsnog binnen die grenzen iets origineels neerzetten. Zoals je hoort
is de toets voor het aannemen dat iets een werk is erg laag. Zo is een deel van een
werk ook een werk. Voorbeeld: niet alleen het boek wordt auteursrechtelijk
beschermd, maar ook een apart hoofdstuk of zelfs een alinea of een zin. Het is
daarnaast ook niet vereist dat je bewust ervan bent om een werk te scheppen.

c. het EOK & PS niet enkel datgene betreft wat noodzakelijk is voor het verkrijgen van
een technisch effect.
Het auteursrecht strekt zich niet uit tot het technische domein. Hiervoor is men
aangewezen op het octrooirecht.

Werken waarop geen auteursrecht ontstaat
Volgens art. 11 Aw bestaat geen auteursrecht op:
- wetten;
- besluiten;
- verordeningen die door de openbare macht zijn uitgevaardigd;
- rechterlijke uitspraken; en niet op
- administratieve beslissingen.

In arrest Knooble/De staat is bepaald dat NEN-normen geen algemeen bindende
voorschriften zijn en dus wel auteursrechtelijk beschermd zijn. Ditzelfde geldt voor
disciplinaire beslissingen van tuchtcolleges, arbitrale uitspraken en dergelijke zijn ook
beschermd.

Op andere dan de genoemde of vanwege de openbare macht uitgegeven werken, zoals
Kamerstukken, rapporten en bijv. nota’s bestaat dus wel het auteursrecht. Verdere
openbaarmaking en verveelvoudiging op grond van art. 15b Aw is wel toegelaten, tenzij dit
bij wet, besluit, verordening, door een mededeling op het werk of bij de openbaarmaking is
voorbehouden. Let op, dit artikel ziet alleen op werken die door of vanwege de openbare
macht openbaar zijn gemaakt of van wie hij de maker of rechtverkrijgende is. Dit geldt dus
niet voor bankbiljetten of postzegels.