Samenvatting Basiskennis aardrijkskunde
Samenvatting over de volgende hoofdstukken
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 6
Hoofdstuk 7
Hoofdstuk 8
Hoofdstuk 9
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Waar gaat het over bij aardrijkskunde?............................................................................4
1.1 Het schoolvak aardrijkskunde.......................................................................................................4
1.2 Geografische werkwijze beheersen..............................................................................................4
1.3 Indeling van de leerstof in drie aandachtsgebieden.....................................................................4
Hoofdstuk 2: De aarde............................................................................................................................5
2.1 De aarde in het zonnestelsel.........................................................................................................5
2.2 Geografische coördinaten en tijdzones........................................................................................5
2.3 De seizoenen: zomer, herfst, winter en lente...............................................................................5
2.4 De getijden: vloed en eb...............................................................................................................6
2.5 Endogene krachten.......................................................................................................................6
2.6 Exogene krachten.........................................................................................................................7
Hoofdstuk 3: Weer, klimaat en landschappen op aarde.........................................................................9
3.1 Het weer.......................................................................................................................................9
3.2 Klimaat en klimaatverandering...................................................................................................10
3.3 Klimaat en ligging van de belangrijkste landschappen................................................................11
3.4 Verklaring van de verschillende landschappen...........................................................................11
3.5 Klimaat en kenmerken van de verschillende landschappen.......................................................11
Hoofdstuk 4: Landschappen in Nederland............................................................................................13
4.1 Indeling van de landschappen in Nederland...............................................................................13
4.2 Hoog-Nederland.........................................................................................................................13
4.3 Laag-Nederland..........................................................................................................................13
4.4 Beschermde landschappen.........................................................................................................15
Hoofdstuk 5: Bevolking.........................................................................................................................16
5.1 Bevolking in Nederland...............................................................................................................16
5.2 Bevolking in Europa....................................................................................................................16
5.3 Bevolking in de wereld................................................................................................................17
5.4 Belangrijke migraties..................................................................................................................18
5.5 Cultuurgebieden en grenzen......................................................................................................19
Hoofdstuk 6: Landbouw.......................................................................................................................20
6.1 Landbouwproductie....................................................................................................................20
6.2 spreiding van de landbouw.........................................................................................................21
6.3 Concurrentie in de landbouw.....................................................................................................22
6.4 Natuur en milieu.........................................................................................................................22
Hoofdstuk 7: Industrie..........................................................................................................................23
2
, 7.1 Van ambachtelijke naar industriële productie............................................................................23
7.2 Factoren die de plaats van een fabriek bepalen: vestigingsfactoren..........................................23
7.3 Belangrijke en veelvoorkomende fabrieken...............................................................................24
7.4 Veranderende vestigingsfactoren...............................................................................................25
7.5 Beïnvloeding door de overheid...................................................................................................25
7.6 Bronnen van energie..................................................................................................................26
Hoofdstuk 8: diensten..........................................................................................................................28
8.1 Kenmerken van dienstverlening.................................................................................................28
8.2 Vestigingen van dienstverlenende bedrijven..............................................................................28
8.3 Transport van goederen en personen........................................................................................29
8.4 Globalisering...............................................................................................................................29
8.5 Economisch belangrijke gebieden..............................................................................................29
8.6 Invloed van diensten op het milieu.............................................................................................29
Hoofdstuk 9 Topografie en kaartvaardigheid.......................................................................................30
9.1 Waarom en hoe je topografische items moet kennen................................................................30
9.5 Kaartvaardigheid.........................................................................................................................30
3
, Hoofdstuk 1: Waar gaat het over bij aardrijkskunde?
1.1 Het schoolvak aardrijkskunde
Bij het schoolvak aardrijkskunde hoef je niet van alle gebieden op aarde verstand te hebben. In de
wereld zijn verschillende patronen en wetmatigheden die overal terugkomen en die je in nieuwe
situaties steeds weer kunt gebruiken bij het geven van een verklaring.
1.2 Geografische werkwijze beheersen
Op aarde, en op delen daarvan, zijn allerlei verschijnselen te zien die met het landschap en de
mensen die erin leven te maken hebben. Die verschijnselen staan bijna altijd in verband met elkaar.
Om vat te krijgen op deze verschijnselen en verbanden daartussen zijn er verschillende vaardigheden
die je moet beheersen: beschrijven en verklaren.
Bij het beschrijven gaan we na over welk deel van de aarde we het hebben (Waar is het?). Daarnaast
gaan we na welke belangrijke verschijnselen er te zien zijn (Wat zie je?). Er zijn verschillende factoren
die je in een landschap kunt zien:
- Bodem
- Klimaat
- Mens
- Flora
- Fauna
- Reliëf
- Water
Wanneer je het landschap hebt beschreven, kun je dingen gaan herkennen. De dingen die je kent
van andere gebieden kun je dan gebruiken. Bij het onderdeel verklaren gaat het erom dat je kunt
aangeven waarom die verschijnselen daar te zien zijn (Waarom daar..?). De verklaring kun je geven
door een verband te leggen tussen twee of meer factoren. Aansluitend op het verklaren kun je ook
gaan voorspellen (Wat zal er gebeuren als ...?).
1.3 Indeling van de leerstof in drie aandachtsgebieden
Schoolaardrijkskunde kun je verdelen in twee onderdelen. Het eerste gedeelte gaat over de
natuurlijke verschijnselen in het landschap, dit noem je de fysische geografie of natuurkundige
aardrijkskunde. Maar de mensen spelen eveneens een bijzonder belangrijke rol in het uiterlijk van
het landschap. Hierdoor wordt de mens bij aardrijkunde ook apart bekeken. Het tweede gedeelte
van schoolaardrijkskunde gaat vooral over de mensen. Dat gedeelte noemen we sociale geografie of
mens-aardrijkskunde.
De schoolaardrijkskunde kun je indelen in drie belangrijke aandachtsgebieden die met elkaar in
verband staan: landschap, bevolking en bestaansmiddelen.
4
Samenvatting over de volgende hoofdstukken
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 6
Hoofdstuk 7
Hoofdstuk 8
Hoofdstuk 9
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Waar gaat het over bij aardrijkskunde?............................................................................4
1.1 Het schoolvak aardrijkskunde.......................................................................................................4
1.2 Geografische werkwijze beheersen..............................................................................................4
1.3 Indeling van de leerstof in drie aandachtsgebieden.....................................................................4
Hoofdstuk 2: De aarde............................................................................................................................5
2.1 De aarde in het zonnestelsel.........................................................................................................5
2.2 Geografische coördinaten en tijdzones........................................................................................5
2.3 De seizoenen: zomer, herfst, winter en lente...............................................................................5
2.4 De getijden: vloed en eb...............................................................................................................6
2.5 Endogene krachten.......................................................................................................................6
2.6 Exogene krachten.........................................................................................................................7
Hoofdstuk 3: Weer, klimaat en landschappen op aarde.........................................................................9
3.1 Het weer.......................................................................................................................................9
3.2 Klimaat en klimaatverandering...................................................................................................10
3.3 Klimaat en ligging van de belangrijkste landschappen................................................................11
3.4 Verklaring van de verschillende landschappen...........................................................................11
3.5 Klimaat en kenmerken van de verschillende landschappen.......................................................11
Hoofdstuk 4: Landschappen in Nederland............................................................................................13
4.1 Indeling van de landschappen in Nederland...............................................................................13
4.2 Hoog-Nederland.........................................................................................................................13
4.3 Laag-Nederland..........................................................................................................................13
4.4 Beschermde landschappen.........................................................................................................15
Hoofdstuk 5: Bevolking.........................................................................................................................16
5.1 Bevolking in Nederland...............................................................................................................16
5.2 Bevolking in Europa....................................................................................................................16
5.3 Bevolking in de wereld................................................................................................................17
5.4 Belangrijke migraties..................................................................................................................18
5.5 Cultuurgebieden en grenzen......................................................................................................19
Hoofdstuk 6: Landbouw.......................................................................................................................20
6.1 Landbouwproductie....................................................................................................................20
6.2 spreiding van de landbouw.........................................................................................................21
6.3 Concurrentie in de landbouw.....................................................................................................22
6.4 Natuur en milieu.........................................................................................................................22
Hoofdstuk 7: Industrie..........................................................................................................................23
2
, 7.1 Van ambachtelijke naar industriële productie............................................................................23
7.2 Factoren die de plaats van een fabriek bepalen: vestigingsfactoren..........................................23
7.3 Belangrijke en veelvoorkomende fabrieken...............................................................................24
7.4 Veranderende vestigingsfactoren...............................................................................................25
7.5 Beïnvloeding door de overheid...................................................................................................25
7.6 Bronnen van energie..................................................................................................................26
Hoofdstuk 8: diensten..........................................................................................................................28
8.1 Kenmerken van dienstverlening.................................................................................................28
8.2 Vestigingen van dienstverlenende bedrijven..............................................................................28
8.3 Transport van goederen en personen........................................................................................29
8.4 Globalisering...............................................................................................................................29
8.5 Economisch belangrijke gebieden..............................................................................................29
8.6 Invloed van diensten op het milieu.............................................................................................29
Hoofdstuk 9 Topografie en kaartvaardigheid.......................................................................................30
9.1 Waarom en hoe je topografische items moet kennen................................................................30
9.5 Kaartvaardigheid.........................................................................................................................30
3
, Hoofdstuk 1: Waar gaat het over bij aardrijkskunde?
1.1 Het schoolvak aardrijkskunde
Bij het schoolvak aardrijkskunde hoef je niet van alle gebieden op aarde verstand te hebben. In de
wereld zijn verschillende patronen en wetmatigheden die overal terugkomen en die je in nieuwe
situaties steeds weer kunt gebruiken bij het geven van een verklaring.
1.2 Geografische werkwijze beheersen
Op aarde, en op delen daarvan, zijn allerlei verschijnselen te zien die met het landschap en de
mensen die erin leven te maken hebben. Die verschijnselen staan bijna altijd in verband met elkaar.
Om vat te krijgen op deze verschijnselen en verbanden daartussen zijn er verschillende vaardigheden
die je moet beheersen: beschrijven en verklaren.
Bij het beschrijven gaan we na over welk deel van de aarde we het hebben (Waar is het?). Daarnaast
gaan we na welke belangrijke verschijnselen er te zien zijn (Wat zie je?). Er zijn verschillende factoren
die je in een landschap kunt zien:
- Bodem
- Klimaat
- Mens
- Flora
- Fauna
- Reliëf
- Water
Wanneer je het landschap hebt beschreven, kun je dingen gaan herkennen. De dingen die je kent
van andere gebieden kun je dan gebruiken. Bij het onderdeel verklaren gaat het erom dat je kunt
aangeven waarom die verschijnselen daar te zien zijn (Waarom daar..?). De verklaring kun je geven
door een verband te leggen tussen twee of meer factoren. Aansluitend op het verklaren kun je ook
gaan voorspellen (Wat zal er gebeuren als ...?).
1.3 Indeling van de leerstof in drie aandachtsgebieden
Schoolaardrijkskunde kun je verdelen in twee onderdelen. Het eerste gedeelte gaat over de
natuurlijke verschijnselen in het landschap, dit noem je de fysische geografie of natuurkundige
aardrijkskunde. Maar de mensen spelen eveneens een bijzonder belangrijke rol in het uiterlijk van
het landschap. Hierdoor wordt de mens bij aardrijkunde ook apart bekeken. Het tweede gedeelte
van schoolaardrijkskunde gaat vooral over de mensen. Dat gedeelte noemen we sociale geografie of
mens-aardrijkskunde.
De schoolaardrijkskunde kun je indelen in drie belangrijke aandachtsgebieden die met elkaar in
verband staan: landschap, bevolking en bestaansmiddelen.
4
