Experimenteel hoorcollege 1
Van correlatie naar causaal. Relatie is niet oorzaak.
Noodzaak causaliteit:
1. Covariance
2. Temporal precedence (geldt altijd bij experiment)
3. Internal validity (alleen mogelijk door gerandomiseerd onderzoek)
Om aan deze te kunnen voldoen: gerandomiseerd experiment (iedereen willekeurig)
Onderzoeker varieert een variabele (drugs) en meet andere variabele (hartslag)
Type aantekeningen is onafhankelijke variabele (gemanipuleerd)
Leerprestatie is afhankelijke variabele (gemeten/uitkomst)
Hypothese aan de hand van operationele variabelen, niet constructen
Bedreigingen interne validiteit
Selectie-effects: twee groepen toch niet gelijk.
Design confounds: fout in ontwerp onderzoek. Was de gemanipuleerde variabele wel ’t
enige verschil tussen twee groepen?
Systematische verschil: kapotte airco bij toets-afname.
Willekeurige toewijzing om relevante kwaliteiten te verdelen over twee groepen, belangrijk
omdat:
- Gemiddelde scores en spreiding op alle variabele (zowel gemeten als ongemeten) bij
aanvang van experiment gelijk bij twee groepen
Bij kleine steekproef grotere kans op mislukte randomisatie.
Randomiseren soms niet mogelijk soms want niet ethisch of praktisch onhaalbaar.
Soms wel mogelijk maar lukt niet door contaminatie:
- Deelnemers in experimentele groep verklapt aan controlegroep
- Deelnemers houden zich niet aan handeling
- Beïnvloeding door onderzoeker
Aantekeningen teruglezen en later aanpassen verbetert score.
Acroniem onderzoeksvraag: PICO
- Population
- Intervention (behandeling)
- Comparison
- Outcome (Wat wordt er gemeten aan het eind van het onderzoek)
Intervention/comparison: gemanipuleerde/onafhankele variabele.
Outcome = gemeten/afhankele variabele.
n = grootte steekproef
Randomisatie (aselect aan een experimentele en controlegroep toegewezen) invloed op
interne validiteit.
Nulhypothese zoek uit vorige smv.
Statistische hypothese (naast geoperationaliseerde & onderzoekshypothese)
H0: μrevisie = ugeen revisie (0: nulhypothese)
HA: μrevisie ≠ ugeen revisie (A: onderzoekshypothese)
Als gemiddelde score vergeleken wordt (ratio/interval) t-toets voor onafhankelijke
groepen om te kijken of gemiddelde van populatie gelijk is aan gemiddelde van andere
populatie.
Relevantie van verschil tussen gemiddelden hangt af van spreiding.
Met t-toets bereken je relatieve verschil.
Gemiddelde varieert van steekproef tot steekproef = steekproevenverdeling.
, Standaardfout is standaardafwijking van de steekproeffout t.o.v. populatie.
M 1−M 2
Relatief verschil (gemiddelde) meten t = = toetsingsgrootheid. Waarden van t
SE
allemaal op dezelfde schaal. T = toetsingsgrootheid is een gestandaardiseerde score. SE =
standaardfout. Hoeveel standaardeenheden ligt het van het gemiddelde af? (ff nachecken
09:00/12:21)
T varieert ongeveer tussen -3 en 3.
Eenzijdige alternatieve hypothese: voorspelling over welke groep beter scoort.
r = correlatie in steekproef
ρ = correlatie in populatie
t beïnvloed door:
- SD groter, t kleiner
- M1-M2 groter, t groter
- Grotere steekproef, t groter
Wel correlatie concluderen wanneer die er niet is = type I fout = foutief nulhypothese
verwerpen
Geen correlatie wanneer die er wel is = type II = foutief nulhypothese niet verwerpen
Grenswaarde alfa (van p) is 0,05.
Alfa = significantieniveau.
Keuze van alfa hangt af van situatie.
Kans terecht verwerpen nulhypothese en correlatie aantonen = power
Grotere steekproef n grotere power
Hoe groter verschil tussen testgroepen, hoe hoger power
Balans zoeken tussen kleine a en grote power = balans tussen type 1 en type 2 fout
P-waarde klein kleine kans op toeval
p-waarde = kans op geobserveerde resultaat of extremer resultaat aangenomen dat
nulhypothese waar is.
Nulhypothese eerder verworpen bij zelfde data bij eenzijdige “.
B (beta) = grenswaarde die onderzoeker accepteert als kans op een type II fout.
Strictere alpha (lager) minder power
Betrouwbaarheid: kans dat geen correlatie gevonden als die er ook niet is, vaak streven naar
95%.
Power: kans wel correlatie wanneer die er ook is, vaak streven naar 80%.
Lagere alfa minder kans op fout type 1
Randomisatie werkt minder goed bij kleine steekproeven.
Hoorcollege 3
Statistische hypothese d.m.v. vergelijking
Operationele hypothese d.m.v. zin
Gerichte hypothese geeft ook richting van effect aan
Met kleine steekproef komt type II vaak voor
Steekproefgemiddelde wijkt af van populatiegemiddelde = steekproeffout
M1-M2 is een puntschatting en wijkt af van populatie, daarom betrouwbaarheidsinterval
Grotere steekproef kleiner interval
Grotere spreiding groter interval
Significantieniveau kan zijn alpha = .05
Van correlatie naar causaal. Relatie is niet oorzaak.
Noodzaak causaliteit:
1. Covariance
2. Temporal precedence (geldt altijd bij experiment)
3. Internal validity (alleen mogelijk door gerandomiseerd onderzoek)
Om aan deze te kunnen voldoen: gerandomiseerd experiment (iedereen willekeurig)
Onderzoeker varieert een variabele (drugs) en meet andere variabele (hartslag)
Type aantekeningen is onafhankelijke variabele (gemanipuleerd)
Leerprestatie is afhankelijke variabele (gemeten/uitkomst)
Hypothese aan de hand van operationele variabelen, niet constructen
Bedreigingen interne validiteit
Selectie-effects: twee groepen toch niet gelijk.
Design confounds: fout in ontwerp onderzoek. Was de gemanipuleerde variabele wel ’t
enige verschil tussen twee groepen?
Systematische verschil: kapotte airco bij toets-afname.
Willekeurige toewijzing om relevante kwaliteiten te verdelen over twee groepen, belangrijk
omdat:
- Gemiddelde scores en spreiding op alle variabele (zowel gemeten als ongemeten) bij
aanvang van experiment gelijk bij twee groepen
Bij kleine steekproef grotere kans op mislukte randomisatie.
Randomiseren soms niet mogelijk soms want niet ethisch of praktisch onhaalbaar.
Soms wel mogelijk maar lukt niet door contaminatie:
- Deelnemers in experimentele groep verklapt aan controlegroep
- Deelnemers houden zich niet aan handeling
- Beïnvloeding door onderzoeker
Aantekeningen teruglezen en later aanpassen verbetert score.
Acroniem onderzoeksvraag: PICO
- Population
- Intervention (behandeling)
- Comparison
- Outcome (Wat wordt er gemeten aan het eind van het onderzoek)
Intervention/comparison: gemanipuleerde/onafhankele variabele.
Outcome = gemeten/afhankele variabele.
n = grootte steekproef
Randomisatie (aselect aan een experimentele en controlegroep toegewezen) invloed op
interne validiteit.
Nulhypothese zoek uit vorige smv.
Statistische hypothese (naast geoperationaliseerde & onderzoekshypothese)
H0: μrevisie = ugeen revisie (0: nulhypothese)
HA: μrevisie ≠ ugeen revisie (A: onderzoekshypothese)
Als gemiddelde score vergeleken wordt (ratio/interval) t-toets voor onafhankelijke
groepen om te kijken of gemiddelde van populatie gelijk is aan gemiddelde van andere
populatie.
Relevantie van verschil tussen gemiddelden hangt af van spreiding.
Met t-toets bereken je relatieve verschil.
Gemiddelde varieert van steekproef tot steekproef = steekproevenverdeling.
, Standaardfout is standaardafwijking van de steekproeffout t.o.v. populatie.
M 1−M 2
Relatief verschil (gemiddelde) meten t = = toetsingsgrootheid. Waarden van t
SE
allemaal op dezelfde schaal. T = toetsingsgrootheid is een gestandaardiseerde score. SE =
standaardfout. Hoeveel standaardeenheden ligt het van het gemiddelde af? (ff nachecken
09:00/12:21)
T varieert ongeveer tussen -3 en 3.
Eenzijdige alternatieve hypothese: voorspelling over welke groep beter scoort.
r = correlatie in steekproef
ρ = correlatie in populatie
t beïnvloed door:
- SD groter, t kleiner
- M1-M2 groter, t groter
- Grotere steekproef, t groter
Wel correlatie concluderen wanneer die er niet is = type I fout = foutief nulhypothese
verwerpen
Geen correlatie wanneer die er wel is = type II = foutief nulhypothese niet verwerpen
Grenswaarde alfa (van p) is 0,05.
Alfa = significantieniveau.
Keuze van alfa hangt af van situatie.
Kans terecht verwerpen nulhypothese en correlatie aantonen = power
Grotere steekproef n grotere power
Hoe groter verschil tussen testgroepen, hoe hoger power
Balans zoeken tussen kleine a en grote power = balans tussen type 1 en type 2 fout
P-waarde klein kleine kans op toeval
p-waarde = kans op geobserveerde resultaat of extremer resultaat aangenomen dat
nulhypothese waar is.
Nulhypothese eerder verworpen bij zelfde data bij eenzijdige “.
B (beta) = grenswaarde die onderzoeker accepteert als kans op een type II fout.
Strictere alpha (lager) minder power
Betrouwbaarheid: kans dat geen correlatie gevonden als die er ook niet is, vaak streven naar
95%.
Power: kans wel correlatie wanneer die er ook is, vaak streven naar 80%.
Lagere alfa minder kans op fout type 1
Randomisatie werkt minder goed bij kleine steekproeven.
Hoorcollege 3
Statistische hypothese d.m.v. vergelijking
Operationele hypothese d.m.v. zin
Gerichte hypothese geeft ook richting van effect aan
Met kleine steekproef komt type II vaak voor
Steekproefgemiddelde wijkt af van populatiegemiddelde = steekproeffout
M1-M2 is een puntschatting en wijkt af van populatie, daarom betrouwbaarheidsinterval
Grotere steekproef kleiner interval
Grotere spreiding groter interval
Significantieniveau kan zijn alpha = .05
