samenvatting Hoorcolleges Meten en Diagnostiek 1 Vrije Universiteit Amsterdam

1




Inhoudsopgave
HC 1.1 introductie en Ethiek........................................................................................................................... 2

HC 1.2 eindopdracht...................................................................................................................................... 5

HC 2.1 betrouwbaarheid 1............................................................................................................................. 9

HC 2.2 betrouwbaarheid 2........................................................................................................................... 15

HC 3.1 normen............................................................................................................................................. 18

HC 3.2 normen............................................................................................................................................. 22

HC 4.1 validiteit........................................................................................................................................... 25

HC 4.2 test constructie................................................................................................................................. 31

HC 5.1 intelligentie....................................................................................................................................... 36

HC 6.1 de rol van diagnostiek binnen en buiten de hulpverlening.................................................................42

HC 6.2 diagnostische fouten......................................................................................................................... 47

HC 7.1 diagnostische instrumenten.............................................................................................................. 50

,2


HC 1.1 introductie en Ethiek
2. diagnostiek en testgebruik
Diagnostiek
Door en door leren kennen van een situatie met als doel een beslissing te kunnen nemen

Psychodiagnostiek
- Onderzoek op gebied psychosociaal functioneren psychosociaal verwijst naar
situaties en relaties waarin psychische en maatschappelijke (sociale) aspecten een rol
spelen.
- Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale werkelijkheid
- Mogelijke verklaring problemen
- Verklaringen toetsen

Wetenschappelijke diagnostiek
- Diagnostiek is idealiter herhaalbaar
- Nadert de werkelijkheid
Inter-rater (tussen meerdere personen) betrouwbaarheid psychiatrische diagnose

Diagnostiek als wetenschapsbedrijving
- Moeilijk complexe constructen
- Beperkte tijd
- confirmation biasneiging om niet bewijs te interpreteren als bevestiging van
bestaande overtuiging/theorie
- Beschikbaarheid heuristiek Neiging om te focussen op alleen die symptomen die
verband houden met prevalente aandoeningen  aandoeningen die vaak
voorkomen, vb dus zal het wel adhd zijn  je staat dus niet open voor andere
aandoeningen omdat je kijkt naar de aandoeningen die vaak voorkomen.

Diagnostische tests
Doel Testafname: wetenschappelijk verantwoorde, betrouwbare en objectieve informatie
omtrent diagnostisch beeld beslissing
Stappenplan:
- Probleemanalyse
- Classificatie en diagnosestelling
- Planning behandeling
- Evaluatie van behandeling
- Zelfkennis
- Kennisvergaring wetenschappelijk onderzoek

,3

Hoofddoelen diagnostische tests:
- Intelligentie
- Aanleg
- Prestatie hoe goed je iets al kan
- Creativiteit
- Persoonlijkheid
- Interesse
- Gedrag
- Neuropsychologie/ cognitie

Belangrijkste vaardigheid van pedagoog:
- Op de hoogte van psychometrische waarde waarde waaraan metingen moeten
voldoen validiteit (een instrument is valide als het meet wat we willen meten),
betrouwbaarheid (het meetinstrument moet dat op een precieze, nauwkeurige en
haalbare manier uitvoeren) en responsiviteit (meetinstrument kan relevante
veranderingen vaststellen)
- Op ethische manier inzetten

Psychometrie: wetenschap die zich bezighoudt met technieken van meten van
psychologische fenomenen zoals kennis, vaardigheden, attituden, eigenschappen en
persoonskenmerken

Gevaren testgebruik
Tests steeds grotere rol in maatschappij
 Mentale eigenschappen objectiveren
 Je moet kennis hebben over psychometrische eigenschappen
Meet een test wat deze beoogt te meten?
Hoe en onder welke omstandigheden?
Is een verkorte versie van een test betrouwbaar?
Hoe is de referentiegroep bepaald?

3. meten en testen
Definitie test
Test: gestandaardiseerde procedure voor het nemen van een steekproef van gedrag,
beschreven in categorie of scores
Een testscore bevat meetfouten formule klassieke testtheorie X=test score, T=
daadwerkelijke score + meetfout e X= T+ e
Om de meetfout te beperken helpt standaardisatie

, 4

Confounders
Alle instrumenten bevatten meetfouten
- Veel psychologische/ pedagogische concepten zijn niet perfect gedefinieerd
- Vragen worden verkeerd gelezen/ geïnterpreteerd
- Sociaal wenselijke antwoorden/ context (hoe iemand de vraag beantwoord op basis
van zijn omgeving)
- Handleiding niet precies gevolgd

Testeigenschappen
Standaardisatie: zorgen dat iedereen weet hoe de test wordt afgenomen
1. Herhaalbaarheid: steeds tot dezelfde score moeten komen (mits het construct
gelijk blijft) Betrouwbaarheid
2. Volledigheid: je hebt een beperkt aantal items, want beperkte tijd zo goed
mogelijk het hele construct dekken
3. Scores: constructen uitdrukken in een getal
4. Interpretatie scores  norm of standaardscore ruwe score (vergelijking met
afkapwaarde en vergelijking met een normgroep)
5. Predictie non-test gedrag: testscore voorspelt/ beschrijft bepaald gedrag heel
belangrijk; validatie

4. Testgebruik in Nederland
NIP/ NVO Brede uitleg beroepsethiek, kwaliteitsbewaking (registraties, opleidingen en
COTAN),

Eigen gebruik instrumenten
Twee eisen
1. Psychometrische criteria
 COTAN
2. Ethische gebruik
COTAN
Commissie test aangelegenheden Nederland
- Testgebruikers informeren over kwaliteiten instrumenten
- Test gebruikers feedback geven over kwaliteit instrumenten

Criteria-1
- uitgangspunten van de testconstructie (meetpretentie, doelgroep, functie)
- standaardisatie (kwaliteit testmateriaal, handleiding)

Criteria-2
- Normen (representatieve vergelijkingsgroep)
- Betrouwbaarheid (herhaalbaarheid)