FYSIOTHERAPIE
2020/2021
Blok 1.4 Neurorevalidatie
Hoorcolleges
Werkcolleges
Kerndoelen
Medisch/Biologisch (MB)
Gedrag/Communicatie (GC)
Fysiotherapeutische Zorg (FT)
Naam: M.A.S. Velthuis
School: Hanzehogeschool Groningen
Studiejaar: 1
1
,INHOUDSOPGAVE
Medisch/Biologisch................................................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 1: Centraal zenuwstelsel ..................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 2: Perifeer zenuwstelsel en geleiding .................................................................................................................. 6
Hoorcollege 3: Plexus brachialis laesie ................................................................................................................................. 11
Hoorcollege 4 en 5: Radiculopathie en pijn ........................................................................................................................... 14
Hoorcollege 6: Polyneuropathie ............................................................................................................................................ 18
Hoorcollege 7: Sensomotorische integratie en dwarslaesies ................................................................................................. 20
Hoorcollege 8: Motor neuron disease en herhaling ............................................................................................................... 24
Gedrag en Communicatie ....................................................................................................................................................... 26
Hoorcollege 1: Communicatie en vaardigheden .................................................................................................................... 26
Hoorcollege 2: Stress en managemnt ................................................................................................................................... 28
Hoorcollege 3: BEHAVIORISME GEDRAGSVERANDERINGEN BINNEN DE FYSIOTHERAPIE ........................................ 31
Fysiotherapeutische zorg ....................................................................................................................................................... 33
Hoorcollege 1: Beoordeling/onderzoek van perifere zenuwbeschadiging .............................................................................. 33
Hoorcollege 2: Bewegingstherapie bij perifeer neurologisch letsel ........................................................................................ 35
Hoorcollege 3: PNF stretching .............................................................................................................................................. 36
Hoorcollege 4: Motorisch leren/control .................................................................................................................................. 37
Hoorcollege 5: Functionele Bewegingsanalyse ..................................................................................................................... 38
2
,MEDISCH/BIOLOGISCH
HOORCOLLEGE 1: CENTRA AL ZENUWSTELSEL
Indeling zenuwstelsel (taak 1, opdracht 1)
Het lichaam bevat één zenuwstelsel, die ingedeeld kan worden in het:
Centrale zenuwstelsel: bestaat uit de hersenen (kleine hersenen, grote hersenen en de hersenstam) en het ruggenmerg.
Perifere zenuwstelsel: bevat alle zenuwen die buiten het centrale zenuwstelsel liggen. Het bevat motorische en sensorische
zenuwen.
Het perifere zenuwstelsel verdeelt zich in het: (taak 1, opdracht 2)
Sensorische zenuwstelsel (afferent): geeft informatie door vanuit je lichaam naar je hersenen. Deze informatie komt vanuit je
zintuigen. Sensorische zenuwen geven pijn, warmte, koude en proprioceptieve input vanuit je lichaam door aan je hersenen.
Motorische zenuwstelsel (efferent): geeft informatie vanuit je hersenen door aan je spieren.
Het motorische zenuwstelsel verdeelt zich in het: (taak 1, opdracht 3)
Somatische zenuwstelsel (animaal): het deel van het zenuwstelsel dat wél onder invloed van je eigen wil staat. Het somatische
zenuwstelsel stuurt bewust onze spieren aan (gecontroleerd).
Autonome zenuwstelsel (vegetatief): het deel van het zenuwstelsel dat niét onder invloed van je eigen wil staat (zelf sturend).
Het autonome zenuwstelsel stelt op basis van binnenkomende informatie via het sensorische zenuwstelsel de activiteit aan. Het
autonome zenuwstelsel verdeelt zich in het: (taak 1, opdracht 4)
Parasympatische zenuwstelsel: het deel van het zenuwstelsel dat optreedt in rust (verteringstelsel).
Sympathische zenuwstelsel: het deel van het zenuwstelsel dat actief is wanneer er gevaar dreigt (sporten / stress).
Ruggenmerg (taak 3, opdracht 1)
Het centrale zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg. Het ruggenmerg loopt vanaf de
cervicale wervels tot ongeveer L1-L2. Hieronder zit het cauda equina. Het cauda equina heeft de vorm van
een ‘paardenstaart’, waaruit de onderste zenuwwortels treden.
Het ruggenmerg zorgt voor:
▪ Informatiestroom van en naar de hersenen;
▪ Het aanpassen van informatie;
▪ Dient als belangrijk reflexcentrum.
De dikte van het ruggenmerg is niet op elk niveau gelijk. De verdikkingen noemen we ‘cervicale en lumbale intumescenties’.
Deze verdikkingen bestaan op cervicaal en lumbaal niveau, omdat op deze niveaus informatie vanuit de extremiteiten
binnenkomt.
Hersenstam (taak 3, opdracht 1)
De hersenstam bestaat grofweg uit de onderste helft van het brein en ligt aan de
bovenzijde van het ruggenmerg.
De hersenstam bestaat uit drie delen, namelijk de:
▪ Medulla oblongata (= verlengde merg);
▪ Pons (= brug);
▪ Middenhersenen (= mesencefalon / midbrain).
De hersenstam vormt de verbinding tussen de grote hersenen, de kleine hersenen en het ruggenmerg.
Vanuit de hersenstam ontspringen de twaalf paar hersenzenuwen. De hersenstam is verantwoordelijk voor
onze basisfuncties zoals lichaamstemperatuur, hartslag, ademhaling, bloeddruk, spijsvertering, oogbewegingen, kauwen en
slikken, en het voelen van beweging en zwaartekracht.
Formatio reticularis (taak 3, opdracht 1)
De formatio reticularis is een complexe structuur, die verspreid ligt over de gehele lengte van de hersenstam.
Het is belangrijk bij arousal en het slaap-waakritme. Onder arousal wordt de activatietoestand van het centrale en het
autonome zenuwstelsel verstaan.
Thalamus (taak 3, opdracht 1)
De thalamus is een eivormige structuur tussen de hersenen. Aan de onderkant is het vergroeid met de hypothalamus
en aan de zijkant is hij vergroeit met de grote hersenen. De thalamus speelt een belangrijke rol bij de selectie van
prikkels die doorgegeven moeten worden aan de verschillende delen van de hersenen (‘schakelcentrum’).
3
, Basale ganglia (taak 3, opdracht 1)
De basale ganglia is een groep hersenkernen (nuclei) in de tussenhersenen. Het bestaat uit
zeer complexe neuronale circuits. De precieze rol van de basale ganglia is onduidelijk, maar
het is in ieder geval belangrijk voor automatische en emotionele motoriek. Andere
veronderstelde functies zijn:
▪ Het controleren van bewegingen, maar ook bij motivatie en beloning;
▪ Het vergemakkelijken van bepaalde bewegingen en het onderdrukken van andere
bewegingen.
Cerebellum (taak 3, opdracht 1)
Het cerebellum (kleine hersenen) werkt als een controlecentrum, voor het bijsturen van motorische programma’s. Het
cerebellum zorgt ervoor dat fijne motoriek mogelijk wordt. Het cerebellum is niet te verwarren met het cerebrum (grote
hersenen) deze verwerken impulsen afkomstig van sensorische zenuwcellen en reguleren vrijwillige bewegingen.
Cortex cerebri (taak 3, opdracht 1)
De cortex cerebri (hersenschors) bestaat de buitenste zes cellagen van het brein (flinterdun)
en zorgen voor bewuste processen.
Laesies in de frontale cortex
Laesies in de frontale cortex (voorzijde van het hoofd) zorgen voor verandering in:
▪ Emoties;
▪ Karakter;
▪ Geweten;
▪ Geheugen;
▪ Probleemoplossend vermogen.
Plasticiteit van het brein
Het brein is plastisch. Plasticiteit is het vermogen om continu te veranderen en te vervormen. Dit is een erg belangrijke
eigenschap van het brein, omdat het motorisch leren mogelijk maakt. Herstel na schade wordt mogelijk door het optreden van
plasticiteit.
▪ Neurale plasticiteit: elke continue verandering in de structuur of functie van neuronen die ervoor zorgt dat er beter
wordt omgegaan met de omgeving.
Anatomie zenuwstelsel (taak 3, opdracht 1)
1. Perifere zenuw
2. Plexus
3. Radix
4. Ruggenmerg
5. Cauda equina
6. Hersenstam
7. Cerebellum
8. Cerebrum
9. Subcorticale structuren
Modellen van het centrale zenuwstelsel
Het centrale zenuwstelsel is ongelofelijk complex en we weten relatief weinig over de werking hiervan. Modellen
vereenvoudigen de werkelijkheid en helpen verschijnselen te verklaren.
1. Reflexmodel (stimulus respons model) (taak 2, opdracht 1)
Sensor → sensorische neuron → centraal zenuwstelsel → motorneuron → effector.
Het reflexmodel geeft reflexen weer, zoals de kniepeesreflex. Er is sprake van een vaste
relatie tussen een stimulus en een respons. Het model gaat alleen niet altijd op. Stel: je pakt
een hete pan op en je wilt hem eigenlijk laten vallen, maar op hetzelfde moment zie je dat je
kat eronder staat. De reactie hierop is dat je de pan toch net iets langer vasthoudt.
Plexus laesie: verlaging van reflexen. Wel een stimulus maar geen respons of reactie die je verwacht.
4
2020/2021
Blok 1.4 Neurorevalidatie
Hoorcolleges
Werkcolleges
Kerndoelen
Medisch/Biologisch (MB)
Gedrag/Communicatie (GC)
Fysiotherapeutische Zorg (FT)
Naam: M.A.S. Velthuis
School: Hanzehogeschool Groningen
Studiejaar: 1
1
,INHOUDSOPGAVE
Medisch/Biologisch................................................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 1: Centraal zenuwstelsel ..................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 2: Perifeer zenuwstelsel en geleiding .................................................................................................................. 6
Hoorcollege 3: Plexus brachialis laesie ................................................................................................................................. 11
Hoorcollege 4 en 5: Radiculopathie en pijn ........................................................................................................................... 14
Hoorcollege 6: Polyneuropathie ............................................................................................................................................ 18
Hoorcollege 7: Sensomotorische integratie en dwarslaesies ................................................................................................. 20
Hoorcollege 8: Motor neuron disease en herhaling ............................................................................................................... 24
Gedrag en Communicatie ....................................................................................................................................................... 26
Hoorcollege 1: Communicatie en vaardigheden .................................................................................................................... 26
Hoorcollege 2: Stress en managemnt ................................................................................................................................... 28
Hoorcollege 3: BEHAVIORISME GEDRAGSVERANDERINGEN BINNEN DE FYSIOTHERAPIE ........................................ 31
Fysiotherapeutische zorg ....................................................................................................................................................... 33
Hoorcollege 1: Beoordeling/onderzoek van perifere zenuwbeschadiging .............................................................................. 33
Hoorcollege 2: Bewegingstherapie bij perifeer neurologisch letsel ........................................................................................ 35
Hoorcollege 3: PNF stretching .............................................................................................................................................. 36
Hoorcollege 4: Motorisch leren/control .................................................................................................................................. 37
Hoorcollege 5: Functionele Bewegingsanalyse ..................................................................................................................... 38
2
,MEDISCH/BIOLOGISCH
HOORCOLLEGE 1: CENTRA AL ZENUWSTELSEL
Indeling zenuwstelsel (taak 1, opdracht 1)
Het lichaam bevat één zenuwstelsel, die ingedeeld kan worden in het:
Centrale zenuwstelsel: bestaat uit de hersenen (kleine hersenen, grote hersenen en de hersenstam) en het ruggenmerg.
Perifere zenuwstelsel: bevat alle zenuwen die buiten het centrale zenuwstelsel liggen. Het bevat motorische en sensorische
zenuwen.
Het perifere zenuwstelsel verdeelt zich in het: (taak 1, opdracht 2)
Sensorische zenuwstelsel (afferent): geeft informatie door vanuit je lichaam naar je hersenen. Deze informatie komt vanuit je
zintuigen. Sensorische zenuwen geven pijn, warmte, koude en proprioceptieve input vanuit je lichaam door aan je hersenen.
Motorische zenuwstelsel (efferent): geeft informatie vanuit je hersenen door aan je spieren.
Het motorische zenuwstelsel verdeelt zich in het: (taak 1, opdracht 3)
Somatische zenuwstelsel (animaal): het deel van het zenuwstelsel dat wél onder invloed van je eigen wil staat. Het somatische
zenuwstelsel stuurt bewust onze spieren aan (gecontroleerd).
Autonome zenuwstelsel (vegetatief): het deel van het zenuwstelsel dat niét onder invloed van je eigen wil staat (zelf sturend).
Het autonome zenuwstelsel stelt op basis van binnenkomende informatie via het sensorische zenuwstelsel de activiteit aan. Het
autonome zenuwstelsel verdeelt zich in het: (taak 1, opdracht 4)
Parasympatische zenuwstelsel: het deel van het zenuwstelsel dat optreedt in rust (verteringstelsel).
Sympathische zenuwstelsel: het deel van het zenuwstelsel dat actief is wanneer er gevaar dreigt (sporten / stress).
Ruggenmerg (taak 3, opdracht 1)
Het centrale zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg. Het ruggenmerg loopt vanaf de
cervicale wervels tot ongeveer L1-L2. Hieronder zit het cauda equina. Het cauda equina heeft de vorm van
een ‘paardenstaart’, waaruit de onderste zenuwwortels treden.
Het ruggenmerg zorgt voor:
▪ Informatiestroom van en naar de hersenen;
▪ Het aanpassen van informatie;
▪ Dient als belangrijk reflexcentrum.
De dikte van het ruggenmerg is niet op elk niveau gelijk. De verdikkingen noemen we ‘cervicale en lumbale intumescenties’.
Deze verdikkingen bestaan op cervicaal en lumbaal niveau, omdat op deze niveaus informatie vanuit de extremiteiten
binnenkomt.
Hersenstam (taak 3, opdracht 1)
De hersenstam bestaat grofweg uit de onderste helft van het brein en ligt aan de
bovenzijde van het ruggenmerg.
De hersenstam bestaat uit drie delen, namelijk de:
▪ Medulla oblongata (= verlengde merg);
▪ Pons (= brug);
▪ Middenhersenen (= mesencefalon / midbrain).
De hersenstam vormt de verbinding tussen de grote hersenen, de kleine hersenen en het ruggenmerg.
Vanuit de hersenstam ontspringen de twaalf paar hersenzenuwen. De hersenstam is verantwoordelijk voor
onze basisfuncties zoals lichaamstemperatuur, hartslag, ademhaling, bloeddruk, spijsvertering, oogbewegingen, kauwen en
slikken, en het voelen van beweging en zwaartekracht.
Formatio reticularis (taak 3, opdracht 1)
De formatio reticularis is een complexe structuur, die verspreid ligt over de gehele lengte van de hersenstam.
Het is belangrijk bij arousal en het slaap-waakritme. Onder arousal wordt de activatietoestand van het centrale en het
autonome zenuwstelsel verstaan.
Thalamus (taak 3, opdracht 1)
De thalamus is een eivormige structuur tussen de hersenen. Aan de onderkant is het vergroeid met de hypothalamus
en aan de zijkant is hij vergroeit met de grote hersenen. De thalamus speelt een belangrijke rol bij de selectie van
prikkels die doorgegeven moeten worden aan de verschillende delen van de hersenen (‘schakelcentrum’).
3
, Basale ganglia (taak 3, opdracht 1)
De basale ganglia is een groep hersenkernen (nuclei) in de tussenhersenen. Het bestaat uit
zeer complexe neuronale circuits. De precieze rol van de basale ganglia is onduidelijk, maar
het is in ieder geval belangrijk voor automatische en emotionele motoriek. Andere
veronderstelde functies zijn:
▪ Het controleren van bewegingen, maar ook bij motivatie en beloning;
▪ Het vergemakkelijken van bepaalde bewegingen en het onderdrukken van andere
bewegingen.
Cerebellum (taak 3, opdracht 1)
Het cerebellum (kleine hersenen) werkt als een controlecentrum, voor het bijsturen van motorische programma’s. Het
cerebellum zorgt ervoor dat fijne motoriek mogelijk wordt. Het cerebellum is niet te verwarren met het cerebrum (grote
hersenen) deze verwerken impulsen afkomstig van sensorische zenuwcellen en reguleren vrijwillige bewegingen.
Cortex cerebri (taak 3, opdracht 1)
De cortex cerebri (hersenschors) bestaat de buitenste zes cellagen van het brein (flinterdun)
en zorgen voor bewuste processen.
Laesies in de frontale cortex
Laesies in de frontale cortex (voorzijde van het hoofd) zorgen voor verandering in:
▪ Emoties;
▪ Karakter;
▪ Geweten;
▪ Geheugen;
▪ Probleemoplossend vermogen.
Plasticiteit van het brein
Het brein is plastisch. Plasticiteit is het vermogen om continu te veranderen en te vervormen. Dit is een erg belangrijke
eigenschap van het brein, omdat het motorisch leren mogelijk maakt. Herstel na schade wordt mogelijk door het optreden van
plasticiteit.
▪ Neurale plasticiteit: elke continue verandering in de structuur of functie van neuronen die ervoor zorgt dat er beter
wordt omgegaan met de omgeving.
Anatomie zenuwstelsel (taak 3, opdracht 1)
1. Perifere zenuw
2. Plexus
3. Radix
4. Ruggenmerg
5. Cauda equina
6. Hersenstam
7. Cerebellum
8. Cerebrum
9. Subcorticale structuren
Modellen van het centrale zenuwstelsel
Het centrale zenuwstelsel is ongelofelijk complex en we weten relatief weinig over de werking hiervan. Modellen
vereenvoudigen de werkelijkheid en helpen verschijnselen te verklaren.
1. Reflexmodel (stimulus respons model) (taak 2, opdracht 1)
Sensor → sensorische neuron → centraal zenuwstelsel → motorneuron → effector.
Het reflexmodel geeft reflexen weer, zoals de kniepeesreflex. Er is sprake van een vaste
relatie tussen een stimulus en een respons. Het model gaat alleen niet altijd op. Stel: je pakt
een hete pan op en je wilt hem eigenlijk laten vallen, maar op hetzelfde moment zie je dat je
kat eronder staat. De reactie hierop is dat je de pan toch net iets langer vasthoudt.
Plexus laesie: verlaging van reflexen. Wel een stimulus maar geen respons of reactie die je verwacht.
4
