Samenvatting Erfrecht II
Week 1A: gemeenschap
Titel 3.7 gemeenschap
- Een gemeenschap is aanwezig wanneer een of meer goederen toebehoren
aan twee of meer deelgenoten gezamenlijk (3:166)
- De nalatenschap valt onder de bijzondere gemeenschap (art. 3:189-194)
- Als je de antwoorden niet vindt in de bepalingen voor de bijzondere
gemeenschap, dan ga je naar de bepalingen voor de algemene
gemeenschap.
- Laesio enormis: verdeling die vernietigbaar is omdat je nadeel hebt
geleden voor meer dan een kwart. (3:196)
o Wanneer dit zo is, dan wordt vermoed dat diegene daaromtrent
heeft gedwaald. Dan is die verdeling vernietigbaar.
o Als de verdeling vernietigbaar is, dan heb je nog een verdeling en
moet die dus opnieuw verdeeld worden, en krijg je waar je werkelijk
recht op had.
- De bijzondere gemeenschappen van art. 3:189 lid 2 zijn anders vanwege
de preferentie van de gemeenschapscrediteuren (art. 3:193)
- Alle nalatenschappen waar geen executeur bij zit is een gemeenschap.
- Indien de wettelijke verdeling van toepassing is, is er geen sprake van een
voor een verdeling vatbare gemeenschap.
Algemene bepalingen
- Art. 3:166 lid 1: één of meer goederen behoren toe aan twee of meer
deelgenoten
o Eenvoudige gemeenschap
o Bijzondere gemeenschap
NB: titel 3.7 is geldt niet voor de huwelijksgoederengemeenschap
- Art. 3:166 lid 2: gelijke aandelen, tenzij uit rechtsverhouding anders
voortvloeit
- Art. 3:166 lid 3: redelijkheid en billijkheid
o Als er ruzie is in de nalatenschap dan kun je een beroep doen op
redelijkheid en billijkheid.
- Art. 3:167: zaaksvervanging
o Zie ook art. 1:95 lid 1
- De gemeenschap heeft een afgescheiden vermogen.
En/of rekening:
- Een betaalrekening ten aanzien waarvan met de bank is afgesproken dat
meer, met name genoemde personen, de prestatie voor het geheel kunnen
vorderen.
- Als hoofdregel geldt dat het tegoed op de bankrekening toekomt aan
degene van wiens zijde het geld op de rekening is terechtgekomen.
3:174: machtiging tot te gelde maken en bezwaren
3:173: rekening en verantwoording
4:184 lid 2 sub b: een erfgenaam is niet verplicht een schuld der nalatenschap
ten laste van zijn overig vermogen te voldoen tenzij hij de voldoening van de
schuld verhindert en hem daarvan een verwijt kan worden gemaakt.
, Beheer en gebruik
- Beheer: normale exploitatie van goederen
o Daden van beschikking die door een normale exploitatie worden
gevorderd, zijn tevens daden van beheer
- Art. 3:168 lid 1: zelf regelen bij overeenkomst
- Art. 3:168 lid 2: zo niet, dan kan de kantonrechter een regeling treffen
(eventueel met bewind)
- Art. 3:168 lid 3: bestaande regeling kan eventueel gewijzigd of opgeheven
worden.
- 3:168 lid 4: regeling bindt ook rechtsverkrijgenden
- 3:169: ieder is gerechtigd tot gebruik, tenzij anders is geregeld
o NB. Eventueel gebruiksvergoeding. Vaak bij echtscheidingen. Als
één van de partners in het huis blijft wonen, heeft hij een
kapitaalvoordeel, hij heeft dan namelijk een huis onder zich.
- 3:169: iedere deelgenoot is bevoegd tot het gebruik van een
gemeenschappelijk goed, mits dit gebruik met het recht van de overige
deelgenoten te verenigen is.
Kernbepalingen
- 3:170 lid 1: handelingen dienende tot gewoon onderhoud of tot behoud
van een gemeenschappelijk goed, en in het algemeen handelingen die
geen uitstel kunnen lijden, kunnen door ieder der deelgenoten zo nodig
zelfstandig worden verricht.
- Art. 3:170 lid 2: beheer gezamenlijk door deelgenoten, incl. aannemen
prestaties
o NB: beheer kan ook zijn beschikken
Bijv. een aandeel overdragen, maar niet het overdragen van
een auto
o Uitzondering: wanneer een regeling anders bepaalt
- Art. 3:170 lid 3: overige handelingen in beginsel gezamenlijk door
deelgenoten
o Uitzondering: art. 3:170 lid 1: tenzij gewoon onderhoud, tot behoud
of geen uitstel is mogelijk.
o Bijv. overdragen
Beschikkingsbevoegdheid eenvoudige gemeenschap
- Beschikken: vervreemden en bezwaren
- Art. 3:175 lid 1: je mag in beginsel beschikking over jou gehele aandeel
- Art. 3:175 lid 2: uit rechtsverhouding kan anders voortvloeien
- Art. 3:175 lid 3: schuldeisers kunnen aandeel ook uitwinnen
- Art. 3:176: verkrijging van een aandeel
Beschikkingsbevoegdheid bijzondere gemeenschap
- Art. 3:190 lid 1: in beginsel niet beschikken over aandeel in afzonderlijk
gemeenschappelijk goed, tenzij toestemming
- Art. 3:190 lid 2: pandrecht, hypotheekrecht zonder toestemming
o NB: bijzonderheid executie
- Art. 3:191: beschikken over aandeel in gehele gemeenschap, tenzij
o Zal in de praktijk niet vaak voorkomen aangezien niemand een
aandeel in een gemeenschap wil kopen.
Hoge raad 22 mei 2015
Week 1A: gemeenschap
Titel 3.7 gemeenschap
- Een gemeenschap is aanwezig wanneer een of meer goederen toebehoren
aan twee of meer deelgenoten gezamenlijk (3:166)
- De nalatenschap valt onder de bijzondere gemeenschap (art. 3:189-194)
- Als je de antwoorden niet vindt in de bepalingen voor de bijzondere
gemeenschap, dan ga je naar de bepalingen voor de algemene
gemeenschap.
- Laesio enormis: verdeling die vernietigbaar is omdat je nadeel hebt
geleden voor meer dan een kwart. (3:196)
o Wanneer dit zo is, dan wordt vermoed dat diegene daaromtrent
heeft gedwaald. Dan is die verdeling vernietigbaar.
o Als de verdeling vernietigbaar is, dan heb je nog een verdeling en
moet die dus opnieuw verdeeld worden, en krijg je waar je werkelijk
recht op had.
- De bijzondere gemeenschappen van art. 3:189 lid 2 zijn anders vanwege
de preferentie van de gemeenschapscrediteuren (art. 3:193)
- Alle nalatenschappen waar geen executeur bij zit is een gemeenschap.
- Indien de wettelijke verdeling van toepassing is, is er geen sprake van een
voor een verdeling vatbare gemeenschap.
Algemene bepalingen
- Art. 3:166 lid 1: één of meer goederen behoren toe aan twee of meer
deelgenoten
o Eenvoudige gemeenschap
o Bijzondere gemeenschap
NB: titel 3.7 is geldt niet voor de huwelijksgoederengemeenschap
- Art. 3:166 lid 2: gelijke aandelen, tenzij uit rechtsverhouding anders
voortvloeit
- Art. 3:166 lid 3: redelijkheid en billijkheid
o Als er ruzie is in de nalatenschap dan kun je een beroep doen op
redelijkheid en billijkheid.
- Art. 3:167: zaaksvervanging
o Zie ook art. 1:95 lid 1
- De gemeenschap heeft een afgescheiden vermogen.
En/of rekening:
- Een betaalrekening ten aanzien waarvan met de bank is afgesproken dat
meer, met name genoemde personen, de prestatie voor het geheel kunnen
vorderen.
- Als hoofdregel geldt dat het tegoed op de bankrekening toekomt aan
degene van wiens zijde het geld op de rekening is terechtgekomen.
3:174: machtiging tot te gelde maken en bezwaren
3:173: rekening en verantwoording
4:184 lid 2 sub b: een erfgenaam is niet verplicht een schuld der nalatenschap
ten laste van zijn overig vermogen te voldoen tenzij hij de voldoening van de
schuld verhindert en hem daarvan een verwijt kan worden gemaakt.
, Beheer en gebruik
- Beheer: normale exploitatie van goederen
o Daden van beschikking die door een normale exploitatie worden
gevorderd, zijn tevens daden van beheer
- Art. 3:168 lid 1: zelf regelen bij overeenkomst
- Art. 3:168 lid 2: zo niet, dan kan de kantonrechter een regeling treffen
(eventueel met bewind)
- Art. 3:168 lid 3: bestaande regeling kan eventueel gewijzigd of opgeheven
worden.
- 3:168 lid 4: regeling bindt ook rechtsverkrijgenden
- 3:169: ieder is gerechtigd tot gebruik, tenzij anders is geregeld
o NB. Eventueel gebruiksvergoeding. Vaak bij echtscheidingen. Als
één van de partners in het huis blijft wonen, heeft hij een
kapitaalvoordeel, hij heeft dan namelijk een huis onder zich.
- 3:169: iedere deelgenoot is bevoegd tot het gebruik van een
gemeenschappelijk goed, mits dit gebruik met het recht van de overige
deelgenoten te verenigen is.
Kernbepalingen
- 3:170 lid 1: handelingen dienende tot gewoon onderhoud of tot behoud
van een gemeenschappelijk goed, en in het algemeen handelingen die
geen uitstel kunnen lijden, kunnen door ieder der deelgenoten zo nodig
zelfstandig worden verricht.
- Art. 3:170 lid 2: beheer gezamenlijk door deelgenoten, incl. aannemen
prestaties
o NB: beheer kan ook zijn beschikken
Bijv. een aandeel overdragen, maar niet het overdragen van
een auto
o Uitzondering: wanneer een regeling anders bepaalt
- Art. 3:170 lid 3: overige handelingen in beginsel gezamenlijk door
deelgenoten
o Uitzondering: art. 3:170 lid 1: tenzij gewoon onderhoud, tot behoud
of geen uitstel is mogelijk.
o Bijv. overdragen
Beschikkingsbevoegdheid eenvoudige gemeenschap
- Beschikken: vervreemden en bezwaren
- Art. 3:175 lid 1: je mag in beginsel beschikking over jou gehele aandeel
- Art. 3:175 lid 2: uit rechtsverhouding kan anders voortvloeien
- Art. 3:175 lid 3: schuldeisers kunnen aandeel ook uitwinnen
- Art. 3:176: verkrijging van een aandeel
Beschikkingsbevoegdheid bijzondere gemeenschap
- Art. 3:190 lid 1: in beginsel niet beschikken over aandeel in afzonderlijk
gemeenschappelijk goed, tenzij toestemming
- Art. 3:190 lid 2: pandrecht, hypotheekrecht zonder toestemming
o NB: bijzonderheid executie
- Art. 3:191: beschikken over aandeel in gehele gemeenschap, tenzij
o Zal in de praktijk niet vaak voorkomen aangezien niemand een
aandeel in een gemeenschap wil kopen.
Hoge raad 22 mei 2015
