KOM Experimenteel Onderzoek Hoorcolleges
Begrippenlijst Hoorcollege KOM Experimenteel 1
Covariance Er moet een (indirecte) relatie zijn tussen oorzaak en
gevolg (correlatie).
Temporal precedence De oorzaak moet in de tijd voorafgaan aan het gevolg.
Internal validity Alternatieve verklaringen voor de gevonden relatie
moeten zijn uitgesloten.
Onafhankelijke variabele Wordt voorafgaande aan het experiment bepaald
(gemanipuleerde variabele).
Afhankelijke variabele Hangt af van de onafhankelijke variabele (uitkomst
variabele; gemeten variabele).
Contaminatie Vervuiling van de randomisatie. Bijvoorbeeld wanneer
de steekproefgroepen met elkaar communiceren voordat
alle testen zijn uitgevoerd (voorkennis).
T-Toets Toets die wordt gebruikt om te kijken of het gemiddelde
van de ene populatie gelijk is aan de andere populatie
(deze twee groepen hebben geen link).
, Aantekeningen Hoorcollege KOM Experimenteel 1
Uit correlationeel onderzoek blijkt een relatie, maar geen causaal verband.
Voorwaarden causaliteit:
Covariance
Bijvoorbeeld: “Is er samenhang tussen type aantekeningen en leerprestatie?”
→ Operationalisatie: type aantekeningen = met de laptop of met pen en papier.
leerprestatie = een aantal feitelijke vragen en denkvragen beantwoorden.
→ Type aantekeningen is de onafhankelijke variabele. Leerprestatie is de
afhankelijke variabele.
→ Correlatiecoëfficiënt niet mogelijk, want deze variabelen zijn niet op
ratio/interval niveau. Dus: er is sprake van samenhang wanneer we een
verschil in leerprestatie zien tussen de twee groepen.
Temporal precedence
→ Door de manipulatie (onafhankelijke variabele: typen aantekeningen) uit te
voeren voorafgaand aan de meting van de afhankelijke variabele
(leerprestatie), kan de onderzoeker ervoor zorgen dat oorzaak vooraf gaat aan
het gevolg.
Internal validity
→ Bedreigingen van interne validiteit:
Design confounds
Was de gemanipuleerde variabele wel het enige verschil in de
behandeling van de twee groepen? Er zijn altijd wel enkele verschillen,
maar zijn het willekeurige of systematische verschillen?
Selectie effect
Waren de twee groepen wel vergelijkbaar bij aanvang van het
experiment? Hoe werden de groepen ingedeeld:
o Verplicht: willekeurige (random) toewijzing!
Doel van willekeurige toewijzing:
De gemiddelde scores en spreiding in scores op alle variabelen, zowel gemeten als
ongemeten bij aanvang vergelijkbaar zijn tussen de groepen.
Uitvoeren van willekeurige toewijzing
Probleem (met name) bij kleine steekproef:
o Groepen zijn niet altijd even groot.
o Relevante kenmerken van deelnemers niet gelijkmatig verdeeld over de
condities.
Oplossing: complexere randomisatie methoden.
Soms is randomisatie deelnemers niet mogelijk:
o Niet ethisch
o Praktisch onhaalbaar
Soms wel mogelijk, maar gaat het mis:
o Contaminatie
Deelnemers in experimentele groep vertellen deelnemers in controle
groep over deelname.
Deelnemers houden zich niet aan behandeling.
Beïnvloeding door de onderzoeker.
Een hypothese moet altijd geoperationaliseerd zijn.
Begrippenlijst Hoorcollege KOM Experimenteel 1
Covariance Er moet een (indirecte) relatie zijn tussen oorzaak en
gevolg (correlatie).
Temporal precedence De oorzaak moet in de tijd voorafgaan aan het gevolg.
Internal validity Alternatieve verklaringen voor de gevonden relatie
moeten zijn uitgesloten.
Onafhankelijke variabele Wordt voorafgaande aan het experiment bepaald
(gemanipuleerde variabele).
Afhankelijke variabele Hangt af van de onafhankelijke variabele (uitkomst
variabele; gemeten variabele).
Contaminatie Vervuiling van de randomisatie. Bijvoorbeeld wanneer
de steekproefgroepen met elkaar communiceren voordat
alle testen zijn uitgevoerd (voorkennis).
T-Toets Toets die wordt gebruikt om te kijken of het gemiddelde
van de ene populatie gelijk is aan de andere populatie
(deze twee groepen hebben geen link).
, Aantekeningen Hoorcollege KOM Experimenteel 1
Uit correlationeel onderzoek blijkt een relatie, maar geen causaal verband.
Voorwaarden causaliteit:
Covariance
Bijvoorbeeld: “Is er samenhang tussen type aantekeningen en leerprestatie?”
→ Operationalisatie: type aantekeningen = met de laptop of met pen en papier.
leerprestatie = een aantal feitelijke vragen en denkvragen beantwoorden.
→ Type aantekeningen is de onafhankelijke variabele. Leerprestatie is de
afhankelijke variabele.
→ Correlatiecoëfficiënt niet mogelijk, want deze variabelen zijn niet op
ratio/interval niveau. Dus: er is sprake van samenhang wanneer we een
verschil in leerprestatie zien tussen de twee groepen.
Temporal precedence
→ Door de manipulatie (onafhankelijke variabele: typen aantekeningen) uit te
voeren voorafgaand aan de meting van de afhankelijke variabele
(leerprestatie), kan de onderzoeker ervoor zorgen dat oorzaak vooraf gaat aan
het gevolg.
Internal validity
→ Bedreigingen van interne validiteit:
Design confounds
Was de gemanipuleerde variabele wel het enige verschil in de
behandeling van de twee groepen? Er zijn altijd wel enkele verschillen,
maar zijn het willekeurige of systematische verschillen?
Selectie effect
Waren de twee groepen wel vergelijkbaar bij aanvang van het
experiment? Hoe werden de groepen ingedeeld:
o Verplicht: willekeurige (random) toewijzing!
Doel van willekeurige toewijzing:
De gemiddelde scores en spreiding in scores op alle variabelen, zowel gemeten als
ongemeten bij aanvang vergelijkbaar zijn tussen de groepen.
Uitvoeren van willekeurige toewijzing
Probleem (met name) bij kleine steekproef:
o Groepen zijn niet altijd even groot.
o Relevante kenmerken van deelnemers niet gelijkmatig verdeeld over de
condities.
Oplossing: complexere randomisatie methoden.
Soms is randomisatie deelnemers niet mogelijk:
o Niet ethisch
o Praktisch onhaalbaar
Soms wel mogelijk, maar gaat het mis:
o Contaminatie
Deelnemers in experimentele groep vertellen deelnemers in controle
groep over deelname.
Deelnemers houden zich niet aan behandeling.
Beïnvloeding door de onderzoeker.
Een hypothese moet altijd geoperationaliseerd zijn.
