Hoorcollege
Minor Oncologie
,Inhoudsopgave
Epidemiologie – week 1................................................................................................................................. 3
Preventie van kanker..................................................................................................................................... 7
Gastcollege Erik Muller................................................................................................................................ 10
Pathologie - gastcollege............................................................................................................................... 11
Behandelingen bij kanker............................................................................................................................. 13
Week 2 - kwaliteit van leven........................................................................................................................ 18
Organisatie oncologische zorg...................................................................................................................... 18
Borstkanker................................................................................................................................................. 22
Verpleegkundige aspecten borstkanker........................................................................................................ 28
Longkanker.................................................................................................................................................. 30
Verpleegkundige aspecten longkanker......................................................................................................... 33
Voeding bij kanker....................................................................................................................................... 36
Behandeling kanker - chemotherapie........................................................................................................... 39
Ethiek.......................................................................................................................................................... 41
Oncologische revalidatie.............................................................................................................................. 41
Prostaatcarcinoom....................................................................................................................................... 42
Verpleegkundige aspecten prostaatkanker................................................................................................... 46
Klinisch wetenschappelijk onderzoek........................................................................................................... 50
Farmacotherapie......................................................................................................................................... 51
Targeted therapie en hormoontherapie....................................................................................................... 54
Huidkanker.................................................................................................................................................. 59
Verpleegkundige aspecten melanoom.......................................................................................................... 70
Pijn bij kanker.............................................................................................................................................. 73
Ervaringen van cliënten (verzekeringen etc.)................................................................................................ 77
Oncologisch gerelateerde wondzorg............................................................................................................ 78
Darmkanker................................................................................................................................................. 82
Verpleegkundige aspecten darmkanker........................................................................................................ 85
,Allochtone patiënt met kanker..................................................................................................................... 87
Palliatieve zorg in sub-Sahara Afrika............................................................................................................. 87
Radiologie.................................................................................................................................................... 93
Ileo- en colostoma....................................................................................................................................... 94
Hematologie volwassenen........................................................................................................................... 97
Verpleegkundige aspecten hematologie....................................................................................................... 98
Het zieke kind............................................................................................................................................ 102
Radiotherapie............................................................................................................................................ 105
Hoofd-hals tumoren................................................................................................................................... 106
Fysiotherapie bij hoofd-halskanker............................................................................................................ 116
Palliatieve zorg.......................................................................................................................................... 120
Oncologische mondzorg............................................................................................................................. 123
Verlies en rouw.......................................................................................................................................... 126
Paliatieve sedatie....................................................................................................................................... 129
Expertise centrum euthanasie.................................................................................................................... 131
Totale larynxextirpatie............................................................................................................................... 132
, Epidemiologie – week 1
Begrippen
Incidentie= het aantal nieuwe gevallen of personen met een bepaalde ziekte in een
bepaalde periode
- In 2018 werden wereldwijd ruim 18 miljoen nieuwe gevallen van kanker vastgesteld
- Soms per 1.000 // 10.000 of 100.000
Prevalentie= het aantal personen dat een bepaalde ziekte op een bepaald moment of
gedurende een bepaalde periode heeft.
-Op 1 januari 2019 waren er in Nederland ongeveer 578.000 personen met kanker.
Bij incidentie gaat het om nieuwe gevallen en bij prevalentie hoeveel mensen op dit
moment een aandoening hebben.
Mortaliteit/sterfte= aantal mensen dat sterft in een bepaalde periode
5-jaars (of 10-jaars)-overleving= hoeveel mensen na 5 jaar nog in leven zijn. Vaak per
tumor soort.
De situatie in NL
- Vergrijzing: meer oudere mensen, die krijgen vaker de diagnose. Het komt meer voor
op latere leeftijd.
- Bevolkingsonderzoeken (BVO): meer diagnoses worden heirdoor gesteld.
- Toename bevolking
- Grotere kans op kanker: bijv. door verhoging roken.
>140.000 klinische ziekenhuisopnames en ongeveer 6 miljard euro door kanker.
Aantal kankerdiagnoses daalt ook met bijna 4% door de coronacrisis.
Aantal nieuwe gevallen van kanker naar kankervorm 2019
- Huidkanker: 19,3%. Basaalcelcarcinoom wordt vaak niet meegenomen omdat dit
grote aantallen zijn maar goede prgonose heeft.
- Borstkanker: 12,7%
- Longkanker: 11,7%
- Prostaatkanker: 11,5%
- Dikkedarmkanker: 10,9%
- Overige vormen van kanker: 33,8%
Aantallen zijn afhankelijk van geslacht en van leeftijd.
Overleving
- Overleving is tegenwoordig beter dan vroeger, door:
Vroegopsporing
Beter behandelmogelijkheden
- In 2019 zijn 152.000 mensen gestorven, ongeveer 30% (45.000) daarvan overleed
aan kanker
- Soort tumor, stadium tumor en leeftijd spelen ook een rol bij overleving.
Toename incidentie + toename overleving = toename prevalentie!
Er komt een grotere groep in NL die kanker heeft of kanker heeft gehad, maar de overleving
neemt ook toe, waardoor de groep die kanker heeft groter wordt.
Wie krijgen er kanker?
Minor Oncologie
,Inhoudsopgave
Epidemiologie – week 1................................................................................................................................. 3
Preventie van kanker..................................................................................................................................... 7
Gastcollege Erik Muller................................................................................................................................ 10
Pathologie - gastcollege............................................................................................................................... 11
Behandelingen bij kanker............................................................................................................................. 13
Week 2 - kwaliteit van leven........................................................................................................................ 18
Organisatie oncologische zorg...................................................................................................................... 18
Borstkanker................................................................................................................................................. 22
Verpleegkundige aspecten borstkanker........................................................................................................ 28
Longkanker.................................................................................................................................................. 30
Verpleegkundige aspecten longkanker......................................................................................................... 33
Voeding bij kanker....................................................................................................................................... 36
Behandeling kanker - chemotherapie........................................................................................................... 39
Ethiek.......................................................................................................................................................... 41
Oncologische revalidatie.............................................................................................................................. 41
Prostaatcarcinoom....................................................................................................................................... 42
Verpleegkundige aspecten prostaatkanker................................................................................................... 46
Klinisch wetenschappelijk onderzoek........................................................................................................... 50
Farmacotherapie......................................................................................................................................... 51
Targeted therapie en hormoontherapie....................................................................................................... 54
Huidkanker.................................................................................................................................................. 59
Verpleegkundige aspecten melanoom.......................................................................................................... 70
Pijn bij kanker.............................................................................................................................................. 73
Ervaringen van cliënten (verzekeringen etc.)................................................................................................ 77
Oncologisch gerelateerde wondzorg............................................................................................................ 78
Darmkanker................................................................................................................................................. 82
Verpleegkundige aspecten darmkanker........................................................................................................ 85
,Allochtone patiënt met kanker..................................................................................................................... 87
Palliatieve zorg in sub-Sahara Afrika............................................................................................................. 87
Radiologie.................................................................................................................................................... 93
Ileo- en colostoma....................................................................................................................................... 94
Hematologie volwassenen........................................................................................................................... 97
Verpleegkundige aspecten hematologie....................................................................................................... 98
Het zieke kind............................................................................................................................................ 102
Radiotherapie............................................................................................................................................ 105
Hoofd-hals tumoren................................................................................................................................... 106
Fysiotherapie bij hoofd-halskanker............................................................................................................ 116
Palliatieve zorg.......................................................................................................................................... 120
Oncologische mondzorg............................................................................................................................. 123
Verlies en rouw.......................................................................................................................................... 126
Paliatieve sedatie....................................................................................................................................... 129
Expertise centrum euthanasie.................................................................................................................... 131
Totale larynxextirpatie............................................................................................................................... 132
, Epidemiologie – week 1
Begrippen
Incidentie= het aantal nieuwe gevallen of personen met een bepaalde ziekte in een
bepaalde periode
- In 2018 werden wereldwijd ruim 18 miljoen nieuwe gevallen van kanker vastgesteld
- Soms per 1.000 // 10.000 of 100.000
Prevalentie= het aantal personen dat een bepaalde ziekte op een bepaald moment of
gedurende een bepaalde periode heeft.
-Op 1 januari 2019 waren er in Nederland ongeveer 578.000 personen met kanker.
Bij incidentie gaat het om nieuwe gevallen en bij prevalentie hoeveel mensen op dit
moment een aandoening hebben.
Mortaliteit/sterfte= aantal mensen dat sterft in een bepaalde periode
5-jaars (of 10-jaars)-overleving= hoeveel mensen na 5 jaar nog in leven zijn. Vaak per
tumor soort.
De situatie in NL
- Vergrijzing: meer oudere mensen, die krijgen vaker de diagnose. Het komt meer voor
op latere leeftijd.
- Bevolkingsonderzoeken (BVO): meer diagnoses worden heirdoor gesteld.
- Toename bevolking
- Grotere kans op kanker: bijv. door verhoging roken.
>140.000 klinische ziekenhuisopnames en ongeveer 6 miljard euro door kanker.
Aantal kankerdiagnoses daalt ook met bijna 4% door de coronacrisis.
Aantal nieuwe gevallen van kanker naar kankervorm 2019
- Huidkanker: 19,3%. Basaalcelcarcinoom wordt vaak niet meegenomen omdat dit
grote aantallen zijn maar goede prgonose heeft.
- Borstkanker: 12,7%
- Longkanker: 11,7%
- Prostaatkanker: 11,5%
- Dikkedarmkanker: 10,9%
- Overige vormen van kanker: 33,8%
Aantallen zijn afhankelijk van geslacht en van leeftijd.
Overleving
- Overleving is tegenwoordig beter dan vroeger, door:
Vroegopsporing
Beter behandelmogelijkheden
- In 2019 zijn 152.000 mensen gestorven, ongeveer 30% (45.000) daarvan overleed
aan kanker
- Soort tumor, stadium tumor en leeftijd spelen ook een rol bij overleving.
Toename incidentie + toename overleving = toename prevalentie!
Er komt een grotere groep in NL die kanker heeft of kanker heeft gehad, maar de overleving
neemt ook toe, waardoor de groep die kanker heeft groter wordt.
Wie krijgen er kanker?
