Hoorcollege 1: Wat is sociologie en de sociologische perspectieven
Het sociologisch perspectief
● Het algemene in het bijzondere zien
● In het bekende het ongewone gaan zien
● Persoonlijke keuzes in hun sociale context
● Kijken als een socioloog: het buitenstaandersperspectief
Sociologisch voorstellingsvermogen
Wisselwerking zien tussen:
● Mens en samenleving
● Levensloop en historie
● Individu en de omgeving
Categorie mensen
● De samenleving is van invloed op denken, voelen en handelen van mensen. Type
invloed verschilt sterk per categorie mensen:
○ Inkomen / opleidingsniveau / geografische locatie / gehuwd / alleenstaand /
religie / afkomst / leeftijd
Kijken als socioloog
1. Bewust van jouw sociale gedrag
2. Neem hiervan even afstand
3. Observeer sociaal gedrag bij meerdere mensen
4. Verwonder je over daft wat je normaal vindt
5. Wees nieuwsgierig over dat wat je opvalt
6. Onderzoek de patronen en categorieën
Mondiale visie
● Het verlengde van kijken naar de samenleving, naar de hele wereld. Hierbij kan je
zien wat voor plek Nederland inneemt in de wereld.
○ Je wordt gevormd door het land waarin je leeft
○ Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen
● Contacten tussen landen zijn afgelopen jaren sterk toegenomen
Functies van sociologie
1. Overheidsbeleid: opstellen van voorzieningen en regels
2. Persoonlijke groei & effectiviteit: Inzicht in mogelijkheden en hindernissen,
deelname aan de samenleving, positionering bij diversiteit in de samenleving
3. Succes in je werk: inzicht in groepen mensen over overtuigen, opvoeden enz. Meer
begrip en inzicht in diversiteit en complexe of niet zichtbare problemen.
Het ontstaan van sociologie
● Industrialisering
○ Voor de modernisering:
■ Hechte gemeenschappen en morele waarden-> solidariteit
■ rituele, traditie, sterke geloofsovertuiging en zingeving
, ○ Gevolgen modernisering
1. Kleine gemeenschappen verdwenen, groei van steden
2. Persoonlijke relationele keuzemogelijkheden vergroot
3. Grotere sociale diversiteit & waarden en gedrag, nieuwe opvattingen
over democratie en politieke rechten
4. Toekomst- en tijdsgericht
Sociologische perspectieven en vragen
Theoretisch perspectief-> Verschillende manieren van kijken binnen de sociologie.
● Dürkheim-> Hoe krijg je sociale orde in de samenleving?
○ Arbeidsdeling / specialisatie
○ Wederzijdse economische afhankelijkheid / sociale cohesie
○ Functies van onderdelen, iedereen beïnvloedt elkaar
● Weber-> Hoe kunnen mensen in de samenleving zin / betekenis geven aan
dingen?
○ Bang voor onttovering van: tradities, rituelen en geloof.
○ Rationalisering is de toename van: doelrationaliteit, standaardisering,
regels en procedures.
● Marx-> Hoe zorg je ervoor dat er geen sprake is van teveel ongelijkheid?
○ Marktstelsel / efficiënte productie
○ Kapitaalbezitters / arbeidersproletariaat-> klasse samenleving
○ Voorspelt bewustwording en sociale revolutie
Vier sociologische perspectieven
● Structureel functionalisme-> Dürkheim: functies
○ Samenleving als lichaam, onderdelen met eigen functie.
○ Met als doel sociale stabiliteit en eenheid / solidariteit-> macroniveau
○ Sociale structuren: relatief stabiele gedragspatronen
■ Manifeste(bedoeld) en latente(bijkomend) functies (Merton)
■ Aandacht voor sociale disfunctie (Merton)
○ Gezin-> plek van socialisatie, sociale positionering en identiteit
● Symbolisch interactionisme-> Weber: zingeving
○ De samenleving is het resultaat van interacties tussen individuen->
microniveau.
○ Je kan de ander pas begrijpen wanneer je de situatie vanuit het
standpunt van de ander bekijkt.
○ Gezin-> Hoe geeft een individu het gezinsleven vorm?
● Conflictsociologie-> Marx: conflicten tussen groepen
○ Ongelijkheid veroorzaakt conflicten en verandering in de
samenleving-> macroniveau
○ Deze stroming wilt ongelijkheden begrijpen en veranderen
○ Gezin-> houdt ongelijkheid in stand, man de baas
● Rationele keuzebenadering-> Adam Smith-> Beste keus afwegen
○ Gaat over kosten en baten, economische benadering
○ Sociale handelingen gebaseerd op rationele keuze
○ Gezin-> partners als ‘goede deal’, macht, geld, schoonheid
Het sociologisch perspectief
● Het algemene in het bijzondere zien
● In het bekende het ongewone gaan zien
● Persoonlijke keuzes in hun sociale context
● Kijken als een socioloog: het buitenstaandersperspectief
Sociologisch voorstellingsvermogen
Wisselwerking zien tussen:
● Mens en samenleving
● Levensloop en historie
● Individu en de omgeving
Categorie mensen
● De samenleving is van invloed op denken, voelen en handelen van mensen. Type
invloed verschilt sterk per categorie mensen:
○ Inkomen / opleidingsniveau / geografische locatie / gehuwd / alleenstaand /
religie / afkomst / leeftijd
Kijken als socioloog
1. Bewust van jouw sociale gedrag
2. Neem hiervan even afstand
3. Observeer sociaal gedrag bij meerdere mensen
4. Verwonder je over daft wat je normaal vindt
5. Wees nieuwsgierig over dat wat je opvalt
6. Onderzoek de patronen en categorieën
Mondiale visie
● Het verlengde van kijken naar de samenleving, naar de hele wereld. Hierbij kan je
zien wat voor plek Nederland inneemt in de wereld.
○ Je wordt gevormd door het land waarin je leeft
○ Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen
● Contacten tussen landen zijn afgelopen jaren sterk toegenomen
Functies van sociologie
1. Overheidsbeleid: opstellen van voorzieningen en regels
2. Persoonlijke groei & effectiviteit: Inzicht in mogelijkheden en hindernissen,
deelname aan de samenleving, positionering bij diversiteit in de samenleving
3. Succes in je werk: inzicht in groepen mensen over overtuigen, opvoeden enz. Meer
begrip en inzicht in diversiteit en complexe of niet zichtbare problemen.
Het ontstaan van sociologie
● Industrialisering
○ Voor de modernisering:
■ Hechte gemeenschappen en morele waarden-> solidariteit
■ rituele, traditie, sterke geloofsovertuiging en zingeving
, ○ Gevolgen modernisering
1. Kleine gemeenschappen verdwenen, groei van steden
2. Persoonlijke relationele keuzemogelijkheden vergroot
3. Grotere sociale diversiteit & waarden en gedrag, nieuwe opvattingen
over democratie en politieke rechten
4. Toekomst- en tijdsgericht
Sociologische perspectieven en vragen
Theoretisch perspectief-> Verschillende manieren van kijken binnen de sociologie.
● Dürkheim-> Hoe krijg je sociale orde in de samenleving?
○ Arbeidsdeling / specialisatie
○ Wederzijdse economische afhankelijkheid / sociale cohesie
○ Functies van onderdelen, iedereen beïnvloedt elkaar
● Weber-> Hoe kunnen mensen in de samenleving zin / betekenis geven aan
dingen?
○ Bang voor onttovering van: tradities, rituelen en geloof.
○ Rationalisering is de toename van: doelrationaliteit, standaardisering,
regels en procedures.
● Marx-> Hoe zorg je ervoor dat er geen sprake is van teveel ongelijkheid?
○ Marktstelsel / efficiënte productie
○ Kapitaalbezitters / arbeidersproletariaat-> klasse samenleving
○ Voorspelt bewustwording en sociale revolutie
Vier sociologische perspectieven
● Structureel functionalisme-> Dürkheim: functies
○ Samenleving als lichaam, onderdelen met eigen functie.
○ Met als doel sociale stabiliteit en eenheid / solidariteit-> macroniveau
○ Sociale structuren: relatief stabiele gedragspatronen
■ Manifeste(bedoeld) en latente(bijkomend) functies (Merton)
■ Aandacht voor sociale disfunctie (Merton)
○ Gezin-> plek van socialisatie, sociale positionering en identiteit
● Symbolisch interactionisme-> Weber: zingeving
○ De samenleving is het resultaat van interacties tussen individuen->
microniveau.
○ Je kan de ander pas begrijpen wanneer je de situatie vanuit het
standpunt van de ander bekijkt.
○ Gezin-> Hoe geeft een individu het gezinsleven vorm?
● Conflictsociologie-> Marx: conflicten tussen groepen
○ Ongelijkheid veroorzaakt conflicten en verandering in de
samenleving-> macroniveau
○ Deze stroming wilt ongelijkheden begrijpen en veranderen
○ Gezin-> houdt ongelijkheid in stand, man de baas
● Rationele keuzebenadering-> Adam Smith-> Beste keus afwegen
○ Gaat over kosten en baten, economische benadering
○ Sociale handelingen gebaseerd op rationele keuze
○ Gezin-> partners als ‘goede deal’, macht, geld, schoonheid
