Psychopathologie 1.2

Hoorcollege 1 – Niet aangeboren hersenletsel & Verstandelijke beperking

Niet aangeboren hersenletsel

Niet aangeboren hersenletsel is een uiteenlopende groep stoornissen die ontstaan door
permanente beschadiging van de hersenen. Het ontstaat van de ene op de andere dag, bij
iemand die zich tot die tijd normaal heeft ontwikkeld.

Het is geen erfelijke aandoening (prenataal) of ontstaan door geboortecomplicaties
(perinataal).

Symptomen

Veel voorkomende klachten: Afhankelijk van de omvang en locatie:
- Snel vermoeid - Verlies van spierkracht of spasme
- Snel geïrriteerd - Epileptische aanvallen
- Trager denken - Taalproblemen
- Moeite met concentratie - Evenwichtsproblemen
- Hoofdpijn - Coördinatiestoornis
- Geheugenproblemen - Veranderingen in persoonlijkheid
- Problemen met plannen en organiseren - Zintuigelijke problemen
- Overzicht verliezen - Hallucinaties en achterdocht
- Depressie




Oefenvraag: Na haar ongeval kon Diede zich nog maar op één taak tegelijk richten. Welk cognitief domein is
beperkt geraakt?
- Complexe aandacht




Uitgebreide en beperkte neurocognitieve stoornis

,Symptomen - Sterke cognitieve achteruitgang in 1 of meerdere
cognitieve domeinen, gebaseerd op:
 Zorgen van de betrokkene, een naaste of de
clinicus over de achteruitgang
 Een substantiële beperking in de cognitieve
prestaties
- Cognitieve deficiënties (beperkingen)
belemmeren het zelfstandig functioneren bij
dagelijkse handelingen.
- De cognitieve deficiënties doen zich niet alleen
voor in de context van een delirium.
- De cognitieve deficiënties kunnen niet beter
worden verklaard door een andere psychische
stoornis.

Diagnose  Bloedonderzoek
 Neurologisch onderzoek; reflexen, kracht,
spierspanning (lampje in ogen), hamertje
tegen pezen
 Pupillen
 CT- of MRI-scan
 Problemen met praten, denken, onthouden
en bewegen
 Hersenonderzoek door middel van scans
etc.
 Neurocognitief onderzoek
Etiologie Door iets wat er in het lichaam gebeurt:
- CVA
- Beroerte
- Hersentumor
- Zuurstoftekort
- Hersenvliesontsteking
- Hersenoperatie


Epidemiologie Ongeval: 85.000 per jaar (30.000 op SEH, 1000
overlijden)
CVA (hersenbloeding, herseninfarct, aneurysma):
45.000 per jaar (9000 overlijden). Van
overlevenden 55% na zes maanden niet
zelfstandig.


Prognose en beloop - Fysieke stoornissen: verlies van kracht, pijn,
(gedeeltelijke) verlamming, uitval zintuigen,
evenwichtsproblemen.
- Gedragsveranderingen: Weinig ziekte-inzicht,

, gebrek aan inlevingsvermogen, ontremd gedrag,
minder geduld, snelle irritatie, heftige emoties.
- Cognitieve problemen: Aandachts-en
concentratiestoornissen, overgevoeligheid voor
prikkels, geheugenstoornissen, stoornissen in
planning en uitvoering, constante vermoeidheid.
- Psychische stoornissen: Stemmingsstoornissen
(depressie), angststoornissen, hallucinaties, wanen,
PTSS, verslaving.
- Sociale gevolgen: Verlies zelfredzaamheid,
eenzaamheid, sociale isolatie, afname werk- en
sociale participatie.
Behandelingen - Arbeidsparticipatie: artikel ‘wat is relevant voor
de revalidatiegeneeskunde?’
- Preventie: Risicogroepen als kinderen en ouderen
beschermen, fietshelm, alcohol, beroertes (hoge
bloeddruk, overgewicht, roken, te hoog suiker- en
cholesterolgehalte).
- Multidisciplinair werken:
o Medische specialisten; neuroloog,
neurochirurg, revalidatiearts, psychiater,
radioloog, huisarts, traumatoloog, geriater
o Farmaceut/apotheker
o Gedragswetenschappers; klinisch
neuropsycholoog, gezondheidspsycholoog,
klinisch psycholoog
o Paramedici; verpleegkundig specialist,
fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist,
cesartherapeut
o Verpleegkundigen; IC, Medium Care, GGZ,
revalidatiecentra
o Psychosociaal medewerkers;
gezinsbegeleider, speltherapeut,
muziektherapeut
o Professionals in onderwijs; docent,
zorgcoördinator, intern begeleider
o Professionals in werk; arbeidsdeskundigen,
keuringsarts




Vasculaire neurocognitieve stoornis
Symptomen - Er wordt voldaan aan de criteria voor een
uitgebreide of beperkte neurocognitieve stoornis.
- De klinische kenmerken bij een vasculaire etiologie,

, wat blijkt uit (1) en/of (2):
1) Het begin van de cognitieve deficiënties
(beperkingen) hangt temporeel samen met
een of eer cerebrovasculaire incidenten.
2) Er zijn duidelijke aanwijzingen voor een
achteruitgang in de complexe aandacht
(waaronder verwerkingssnelheid) en
frontaal-executieve functies.
- Er zijn aanwijzingen uit anamnese, lichamelijk
onderzoek en/of beeldvormend hersenonderzoek
voor de aanwezigheid van een cerebrovasculaire
ziekte die de neurocognitieve deficiënties voldoende
kunnen verklaren.
- De stoornis kan niet beter worden verklaard door
een andere hersen- of systeemziekte.


Diagnose (geen tentamenstof)  Bloedonderzoek
 Neurologisch onderzoek; reflexen, kracht,
spierspanning (lampje in ogen), hamertje
tegen pezen
 Pupillen
 CT- of MRI-scan
 Problemen met praten, denken, onthouden
en bewegen
 Hersenonderzoek door middel van scans etc.
 Neurocognitief onderzoek
Etiologie Door iets wat er in het lichaam gebeurt:
- CVA

1. Cerebro Vasculair Accident (CVA)
Het betekent letterlijk: een ongeluk (accident) in de
bloedvaten (vasculair) van de hersenen (cerebro)
Herseninfarct
 Verstopping slagader waardoor weefsel
afsterft (zuurstoftekort).
 Verschijnselen: scheve mond, verlamd
arm/been en moeilijkheden met spreken.

Hersenbloeding
 Afwijking van slagader(tje); aneurysma,
framboosjes, broze vaten.
 Verhoogde hersendruk door een bloeding.

2. Zuurstoftekort
Tijdelijke onderbreking van de
zuurstofaanvoer.