Geschiedenis: Wat is geschiedenis + Tijdvak 1 + Tijdvak 2
Wat is geschiedenis?
Het Verleden
Met bronnen kun je achterhalen wat er in het verleden is gebeurd. Deze bronnen zijn meestal
boeken, brieven, kunstwerken. Geschiedenis is niet hetzelfde als het verleden. Er is maar één
verleden, maar over dat verleden zijn er verschillende verhalen, dat is de geschiedenis.
Betrouwbaarheid
Als je een persoon uitlegt waarom je hem/haar niet mag beschrijf je die persoon subjectief. Als je
een persoon uitlegt waarom je hem/haar wel mag beschrijf je die persoon objectief, op basis van
feiten.
Voor een historicus is het belangrijk dat hij weet hoe de schrijver van de bron over het onderwerp
dacht, zoals voor wie schreef hij deze bron, vertelde hij feiten of liet hij die achter en vertelde hij
alleen wat hij het beste vond. Het kan ook zijn dat hij roddels heeft opgeschreven, alleen dan zo
dat het lijkt dat het feiten zijn.
Indelen van de tijd
In de zesde eeuw bepaalde paus Gregorius dat het geboortejaar van Jezus het begin van de
jaartelling moest worden. Deze wordt in vele delen van de aarde gehanteerd. Echter zijn er ook
andere jaartellingen, bijvoorbeeld de Joden beginnen met tellen vanaf 3761 v.Chr. De Moslims
beginnen met tellen vanaf 622 n.Chr. de islamitische jaartelling telt 354 dagen.
Periodiseren
Een indeling van het verleden is de prehistorie tot aan het moment dat er kon geschreven worden.
Dan komt de historie die in 4 delen is verdeeld: Oudheid, Middeleeuwen, Vroegmoderne Tijd en
Moderne tijd. Dit is een manier van Periodiseren, een andere manier is de verdeling in de 10
tijdvakken. Een gebeurtenis speelt altijd op 1 moment af.
Kenmerkende aspecten
In elke periode of tijdvak vinden een aantal belangrijke verschijnselen of ontwikkelingen plaats. Dit
noemen we kenmerkende aspecten. Er zijn in totaal 49 kenmerkende aspecten.
Waarom is geschiedenis relevant?
De problemen die er vroeger waren zullen in het heden worden opgelost of zullen weer terugkeren.
Vroeger hebben er wereldoorlogen plaats gevonden, die kunnen weer plaats vinden. Dit is een
relatie tussen het verleden, heden en de toekomst. Je kan ook eruit leren en begrijpen, bijvoorbeeld
is een oorlog altijd slecht? Of kan je er ook dingen mee recht zetten of oplossen die je niet zonder
wapens en grof geweld recht zou kunnen zetten?
,Leerdoelen:
1. Je kunt het verschil tussen het verleden en de geschiedenis uitleggen.
Geschiedenis zijn de gebeurtenissen die hebben plaats gevonden in het verleden en het verleden is
de tijd die al geweest is, daarvan heb je er maar één.
2. Je weet met welke zaken je rekening moet houden als je bronnen gebruikt.
Worden er feiten vertelt in de bron of vertelt de schrijver wat hij het beste vindt/vond. Het kan ook
zijn dat er roddels zijn opgeschreven, alleen op zo’n manier dat het lijkt dat het feiten zijn.
3. Je kent de namen en de jaartallen van de vijf historische periodes en de tien tijdvakken.
Historische periodes: Tijdvakken:
Prehistorie (tot en met 3000 v. Chr.) Tijd van jagers en boeren (tot en met 3000 v.Chr.)
Oudheid (3000 v. Chr. Tot en met 500) Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.Chr. - 500 n.Chr.)
Middeleeuwen (500 tot en met 1500) Tijd van monniken en ridders (500 – 1000)
Vroegmoderne tijd (1500 tot en met 1800) Tijd van steden en staten (1000 – 1500)
Moderne tijd (1800 tot en met het heden) Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 -1600)
Tijd van regenten en vorsten (1600 – 1700)
Tijd van pruiken en revoluties (1700 – 1800)
Tijd van burgers en stoommachines (1800 – 1900)
Tijd van wereldoorlogen (1900 – 1950)
Tijd van televisie en computers (1950 – Nu)
4. Je kunt met voorbeelden uitleggen wat er wordt bedoeld met gebeurtenissen, ontwikkelingen,
verschijnselen en kenmerkende aspecten.
De belangrijke verschijnselen en ontwikkelingen die plaats vinden in een tijdvak, noemen we
kenmerkende aspecten. Gebeurtenissen, ontwikkelingen en verschijnselen zijn voorbeelden van
kenmerkende aspecten.
5. Je begrijpt waarom geschiedenis relevant is voor jou en voor de samenleving waarvan je deel
uitmaakt.
De problemen van vroeger zullen in de toekomst worden opgelost, oude problemen zullen weer
terugkeren. Nieuwe problemen gaan ontstaan. Dit is de relatie tussen het verleden, heden en
toekomst. Veel problemen hebben te maken met samenleven, die er altijd zullen zijn en altijd zijn
geweest, zoals milieuvervuiling of vluchtelingen.
, Tijdvak 1: 1.0: Tijd van Jagers en boeren (tot 3000 v.Chr.)
Kenmerkende aspecten:
1. De levenswijze van jager-verzamelaars.
Ze leefden als nomaden (plek naar plek) in eenvoudige hutten. In kleine groepen. Ze leefden van
het jagen, verzamelen en ze hadden weinig of geen sociale verschillen. Vaste taakverdeling,
mannen deden het zware werk, vrouwen verzorgde de mannen en kinderen. Mensen konden nog
niet schrijven, daarom zijn er alleen ongeschreven bronnen.
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
Rond 12000 v.Chr. brak er een koude en droge periode aan. Hierdoor namen de wilde granen en
dieren af. Waarschijnlijk in de halve maan (het gebied waar nu Israël, Syrië, Libanon, Turkije en
Iran is) zijn mensen gaan proberen hoe ze zelf granen konden verbouwen. Het moest wel, omdat
de bevolking ging groeien en door de klimaatsverandering groeiden er minder wilde granen dan
eerst. De overstap van jagen en verzamelen naar akkerbouw en veeteelt duurde duizenden jaren,
maar had zulke grote gevolgen dat gesproken wordt van de landbouwrevolutie.
De landbouwsamenleving ontstond waarin mensen in dorpen leefden. Ze gaan sedentair leven.
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
In elke tientallen dorpen in Mesopotamië rond 3500 v.Chr. was het inwonersaantal zodanig
gestegen, dat er steden ontstonden. Sommige steden gingen het platteland overheersen, dan
spreken we van stadstaten. Er ontstaat specialisatie en meer beroepen. Op deze plekken gaan de
specialisten, ambachten en handelaren bij elkaar wonen, dit wordt dan een stad genoemd.
Door de gunstige natuurlijke omstandigheden ontstond een landbouwoverschot, waardoor een
deel van de bevolking in steden kon wonen en leven van nijverheid en handel. Voor de
administratie van het bestuur werd het schrift uitgevonden. Mensen geloofden in machtige goden
die alles bepaalden.
Wat is geschiedenis?
Het Verleden
Met bronnen kun je achterhalen wat er in het verleden is gebeurd. Deze bronnen zijn meestal
boeken, brieven, kunstwerken. Geschiedenis is niet hetzelfde als het verleden. Er is maar één
verleden, maar over dat verleden zijn er verschillende verhalen, dat is de geschiedenis.
Betrouwbaarheid
Als je een persoon uitlegt waarom je hem/haar niet mag beschrijf je die persoon subjectief. Als je
een persoon uitlegt waarom je hem/haar wel mag beschrijf je die persoon objectief, op basis van
feiten.
Voor een historicus is het belangrijk dat hij weet hoe de schrijver van de bron over het onderwerp
dacht, zoals voor wie schreef hij deze bron, vertelde hij feiten of liet hij die achter en vertelde hij
alleen wat hij het beste vond. Het kan ook zijn dat hij roddels heeft opgeschreven, alleen dan zo
dat het lijkt dat het feiten zijn.
Indelen van de tijd
In de zesde eeuw bepaalde paus Gregorius dat het geboortejaar van Jezus het begin van de
jaartelling moest worden. Deze wordt in vele delen van de aarde gehanteerd. Echter zijn er ook
andere jaartellingen, bijvoorbeeld de Joden beginnen met tellen vanaf 3761 v.Chr. De Moslims
beginnen met tellen vanaf 622 n.Chr. de islamitische jaartelling telt 354 dagen.
Periodiseren
Een indeling van het verleden is de prehistorie tot aan het moment dat er kon geschreven worden.
Dan komt de historie die in 4 delen is verdeeld: Oudheid, Middeleeuwen, Vroegmoderne Tijd en
Moderne tijd. Dit is een manier van Periodiseren, een andere manier is de verdeling in de 10
tijdvakken. Een gebeurtenis speelt altijd op 1 moment af.
Kenmerkende aspecten
In elke periode of tijdvak vinden een aantal belangrijke verschijnselen of ontwikkelingen plaats. Dit
noemen we kenmerkende aspecten. Er zijn in totaal 49 kenmerkende aspecten.
Waarom is geschiedenis relevant?
De problemen die er vroeger waren zullen in het heden worden opgelost of zullen weer terugkeren.
Vroeger hebben er wereldoorlogen plaats gevonden, die kunnen weer plaats vinden. Dit is een
relatie tussen het verleden, heden en de toekomst. Je kan ook eruit leren en begrijpen, bijvoorbeeld
is een oorlog altijd slecht? Of kan je er ook dingen mee recht zetten of oplossen die je niet zonder
wapens en grof geweld recht zou kunnen zetten?
,Leerdoelen:
1. Je kunt het verschil tussen het verleden en de geschiedenis uitleggen.
Geschiedenis zijn de gebeurtenissen die hebben plaats gevonden in het verleden en het verleden is
de tijd die al geweest is, daarvan heb je er maar één.
2. Je weet met welke zaken je rekening moet houden als je bronnen gebruikt.
Worden er feiten vertelt in de bron of vertelt de schrijver wat hij het beste vindt/vond. Het kan ook
zijn dat er roddels zijn opgeschreven, alleen op zo’n manier dat het lijkt dat het feiten zijn.
3. Je kent de namen en de jaartallen van de vijf historische periodes en de tien tijdvakken.
Historische periodes: Tijdvakken:
Prehistorie (tot en met 3000 v. Chr.) Tijd van jagers en boeren (tot en met 3000 v.Chr.)
Oudheid (3000 v. Chr. Tot en met 500) Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.Chr. - 500 n.Chr.)
Middeleeuwen (500 tot en met 1500) Tijd van monniken en ridders (500 – 1000)
Vroegmoderne tijd (1500 tot en met 1800) Tijd van steden en staten (1000 – 1500)
Moderne tijd (1800 tot en met het heden) Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 -1600)
Tijd van regenten en vorsten (1600 – 1700)
Tijd van pruiken en revoluties (1700 – 1800)
Tijd van burgers en stoommachines (1800 – 1900)
Tijd van wereldoorlogen (1900 – 1950)
Tijd van televisie en computers (1950 – Nu)
4. Je kunt met voorbeelden uitleggen wat er wordt bedoeld met gebeurtenissen, ontwikkelingen,
verschijnselen en kenmerkende aspecten.
De belangrijke verschijnselen en ontwikkelingen die plaats vinden in een tijdvak, noemen we
kenmerkende aspecten. Gebeurtenissen, ontwikkelingen en verschijnselen zijn voorbeelden van
kenmerkende aspecten.
5. Je begrijpt waarom geschiedenis relevant is voor jou en voor de samenleving waarvan je deel
uitmaakt.
De problemen van vroeger zullen in de toekomst worden opgelost, oude problemen zullen weer
terugkeren. Nieuwe problemen gaan ontstaan. Dit is de relatie tussen het verleden, heden en
toekomst. Veel problemen hebben te maken met samenleven, die er altijd zullen zijn en altijd zijn
geweest, zoals milieuvervuiling of vluchtelingen.
, Tijdvak 1: 1.0: Tijd van Jagers en boeren (tot 3000 v.Chr.)
Kenmerkende aspecten:
1. De levenswijze van jager-verzamelaars.
Ze leefden als nomaden (plek naar plek) in eenvoudige hutten. In kleine groepen. Ze leefden van
het jagen, verzamelen en ze hadden weinig of geen sociale verschillen. Vaste taakverdeling,
mannen deden het zware werk, vrouwen verzorgde de mannen en kinderen. Mensen konden nog
niet schrijven, daarom zijn er alleen ongeschreven bronnen.
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
Rond 12000 v.Chr. brak er een koude en droge periode aan. Hierdoor namen de wilde granen en
dieren af. Waarschijnlijk in de halve maan (het gebied waar nu Israël, Syrië, Libanon, Turkije en
Iran is) zijn mensen gaan proberen hoe ze zelf granen konden verbouwen. Het moest wel, omdat
de bevolking ging groeien en door de klimaatsverandering groeiden er minder wilde granen dan
eerst. De overstap van jagen en verzamelen naar akkerbouw en veeteelt duurde duizenden jaren,
maar had zulke grote gevolgen dat gesproken wordt van de landbouwrevolutie.
De landbouwsamenleving ontstond waarin mensen in dorpen leefden. Ze gaan sedentair leven.
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
In elke tientallen dorpen in Mesopotamië rond 3500 v.Chr. was het inwonersaantal zodanig
gestegen, dat er steden ontstonden. Sommige steden gingen het platteland overheersen, dan
spreken we van stadstaten. Er ontstaat specialisatie en meer beroepen. Op deze plekken gaan de
specialisten, ambachten en handelaren bij elkaar wonen, dit wordt dan een stad genoemd.
Door de gunstige natuurlijke omstandigheden ontstond een landbouwoverschot, waardoor een
deel van de bevolking in steden kon wonen en leven van nijverheid en handel. Voor de
administratie van het bestuur werd het schrift uitgevonden. Mensen geloofden in machtige goden
die alles bepaalden.
