HRM BASIS OPLEIDING
Nikki Knook
,Inhoudsopgave
Les 1 – De rol van de afdeling Personeel en Organisatie ................................................................................... 3
Voorbereiding ...................................................................................................................................................... 3
Opdracht ............................................................................................................................................................. 3
Kennisvragen – hoofdstuk 1 van Personeel, dat werkt ................................................................................... 3
Samenvatting ...................................................................................................................................................... 3
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 1 Inleiding ................................................................................................. 3
Les 2 – Personeelsplanning, werving, selectie en introductie ........................................................................... 7
Voorbereiding ...................................................................................................................................................... 7
Opdrachten ......................................................................................................................................................... 7
Kennisvragen – hoofdstuk 2 van Personeel, dat werkt ................................................................................... 7
Kennisvragen – hoofdstuk 3 van Personeel, dat werkt ................................................................................... 8
Kennisvragen – hoofdstuk 5 van Personeel, dat werkt ................................................................................... 8
Samenvatting ...................................................................................................................................................... 9
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 2 Een goed plan! ....................................................................................... 9
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 3 Wie wordt het schaap met de vijf poten? ............................................ 10
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 5 Klaar voor de start? ............................................................................. 13
Les 3 – Motivatie, functioneren en beoordelen .............................................................................................. 15
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 15
Opdrachten ....................................................................................................................................................... 15
Kennisvragen – hoofdstuk 6 van Personeel, dat werkt ................................................................................. 15
Kennisvragen – hoofdstuk 7 van Personeel, dat werkt ................................................................................. 15
Aantekeningen .................................................................................................................................................. 16
Samenvatting .................................................................................................................................................... 16
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 6 Met frisse (tegen)zin! ........................................................................... 16
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 7 Iedereen wil scoren! ............................................................................. 18
Les 4 – De administratie van een P&O-afdeling .............................................................................................. 21
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 21
Samenvatting .................................................................................................................................................... 21
Artikel dossiers en privacy ............................................................................................................................ 21
Artikel e-HRM ................................................................................................................................................ 22
Artikel HR-analytics ....................................................................................................................................... 23
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 4 Als het maar op papier staat ............................................................... 23
Les 5 – Ontwikkelen van personeel ................................................................................................................ 25
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 25
Opdracht ........................................................................................................................................................... 25
Kennisvragen – hoofdstuk 8 van Personeel, dat werkt ................................................................................. 25
Aantekeningen .................................................................................................................................................. 26
Samenvatting .................................................................................................................................................... 26
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 8 Raak nooit uitgeleerd........................................................................... 26
Les 6 – Juridische aspecten van het personeelsbeleid .................................................................................... 28
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 28
1
, Opdracht ........................................................................................................................................................... 28
Kennisvragen ................................................................................................................................................. 28
Samenvatting .................................................................................................................................................... 28
De kleine gids voor Nederlands arbeidsrecht – hoofdstuk 2 Het aangaan van een arbeidsovereenkomst.. 28
Personeel, dat werkt! – hoofdstuk 9.2 en 9.3 ............................................................................................... 30
Les 7 – Verlof, de WAZO en medezeggenschap .............................................................................................. 32
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 32
Opdrachten ....................................................................................................................................................... 32
Kennisvragen ................................................................................................................................................. 32
Samenvatting .................................................................................................................................................... 32
De kleine gids voor Nederlands arbeidsrecht – paragraaf 3.7, 3.8 en 3.11 .................................................. 32
Artikel – Wat doet een OR en een PVT ......................................................................................................... 33
Artikel – OR basiskennis ................................................................................................................................ 33
Les 8 – Ziekteverzuim en arbeidsomstandigheden ......................................................................................... 35
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 35
Opdracht ........................................................................................................................................................... 35
Kennisvragen – hoofdstuk 10 van Personeel, dat werkt ............................................................................... 35
Kennisvragen – De Kleine Gids voor het Nederlandse arbeidsrecht ............................................................. 36
Samenvatting .................................................................................................................................................... 36
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 10 Uitzieken, zomergriep en maandagochtend blues ............................. 36
Les 9 – Personeelsgesprekken en lastige situaties .......................................................................................... 40
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 40
Opdracht ........................................................................................................................................................... 40
De theorie van de diverse gesprekken .......................................................................................................... 40
Samenvatting .................................................................................................................................................... 41
Artikel – LSD en open vragen ........................................................................................................................ 41
Artikel – Gesprekstechnieken voor de personeelsmanager ......................................................................... 41
Les 10 – Ontslag ............................................................................................................................................. 44
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 44
Opdrachten ....................................................................................................................................................... 44
Kennisvragen ................................................................................................................................................. 44
Ontslag .......................................................................................................................................................... 44
Oefenexamen ................................................................................................................................................ 45
Aantekeningen .................................................................................................................................................. 46
Samenvatting .................................................................................................................................................... 46
De kleine gids voor Nederlands arbeidsrecht – hoofdstuk 4 Ontslag ........................................................... 46
Overzicht van alle leerdoelen ......................................................................................................................... 49
2
,Les 1 – De rol van de afdeling Personeel en Organisatie
Maandag 27 september 2021
Leerdoelen:
→ Beschrijven welke soorten organisaties en organisatieculturen er zijn.
→ De opbouw van een lijn-staforganisatie herkennen.
→ Het doel en de plaats van de afdeling P&O in een organisatie aangeven.
→ De taken van een personeelsfunctionaris omschrijven.
Voorbereiding
Lees hoofdstuk 1 van Personeel, dat werkt
Maak opdracht Kennisvragen
Opdracht
Kennisvragen – hoofdstuk 1 van Personeel, dat werkt
1. Wat is het verschil tussen het begrip ‘medewerker’ en het begrip ‘werknemer’?
Er is geen verschil tussen de begrippen. Het begrip werknemer wordt met name gebruikt in juridische
documenten. Het begrip medewerker geeft meer aan dat er wordt samengewerkt.
2. Geef de twee betekenissen van het woord organisatie.
Een organisatie is de plaats waar gewerkt wordt. Een organisatie is de manier waarop taken op elkaar zijn
afgestemd.
3. Beschrijf in een paar zinnen de termen P&O, HRM en personeelsbeleid.
Personeel en organisatie is het vakgebied dat gaat over de inzet van mensen, de werkwijze en de
procedures binnen een organisatie.
HRM is een wijze waarop Personeel en Organisatie is vormgegeven door de instroom, doorstroom en
uitstroom van medewerkers op elkaar af te stemmen.
Een personeelsbeleid de manier waarop de organisatie omgaat met het personeel en de ontwikkeling
van het personeel.
4. Geef twee voorbeelden van een profit en een non-profit organisatie.
Profit: Boon Edam, Shell
Non-profit: Artsen zonder grenzen, ziekenhuis
5. Geef een definitie van een lijnorganisatie.
De lijnorganisatie bestaat uit de afdelingen die het product maken of de dienst leveren en de
leidinggevende daarvan.
6. Wat is het kenmerk van een stafafdeling.
De stafafdeling ondersteund de lijn. De taken van de stafafdeling zijn vaak specialistisch.
7. Wat wordt er bedoeld met HRM zit in de lijn?
Dat de HRM wordt gedragen door de leidinggevenden en niet alleen door de P&O-afdeling. Zij voeren
veel taken op het gebied van HRM zelf uit.
Samenvatting
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 1 Inleiding
Goed personeel is een voorwaarde om de organisatie draaiende te houden en zo mogelijk te laten groeien.
Personeel en organisatie (P&O) is het vakgebied dat gaat over de inzet van mensen, de werkwijze en de procedures
binnen een organisatie. Het gaat over het personeel binnen een organisatie.
Human resources management (HRM) betekent het management van de menselijke hulpbron. Beter is het te
omschrijven als: de medewerkers zodanig inzetten dat deze inzet bijdraagt aan een optimaal bedrijfsresultaat dat
past binnen de wetten en regels, nu en in de toekomst.
→ Organisatie: een werkomgeving waar personeel actief is.
→ Lijnorganisatie: een organisatie waarbij boven elke werknemer een manager staat en waarin de taken
opgedeeld zijn in logisch bij elkaar horende afdelingen.
→ Lijnstaforganisatie: lijnorganisatie aangevuld met staf
3
, Lijnorganisatie vs. lijnstaforganisatie vs. matrixorganisatie
→ Matrixorganisatie is een aanvulling op de lij n-staforganisatie. De medewerkers zijn gegroepeerd rondom een
groep klanten, een soort product of een bepaalde dienst.
→ Matrixorganisatie is permanent, in tegenstelling tot een projectorganisatie. Coördinatie verloopt via een
functionele (hiërarchische) manager en een project manager.
→ Profitorganisatie – winst maken is een van de belangrijkste doelstellingen
→ Non-profitorganisatie 0 geenwinstoogmerk zoals een overheid, stichting en vereniging.
Organisatietypes volgens Mintzberg
Organisatietype Eigenschappen Stafafdelingen Voorbeeld
Machinebureaucratie Grotere organisatie Grote stafafdelingen zoals Grote machinefabriek
Gestandaardiseerd werk productontwerp, P&O, Olieraffinaderij
Afdelingen met hetzelfde finance
werk
Functies binnen afdeling
lijken op elkaar
Veel standaard procedures
en regels
Veel management
Professionele Grotere organisatie Kleine stafafdelingen Advocatenkantoor
bureaucratie Specialistisch werk (hogere Staf is alleen School
opleiding) ondersteunend
Relatief veel vrijheid in het Ontwikkeling van
werk producten en diensten
Minder management gebeurt bij de afdelingen
zelf
Divisiestructuur Verzameling van machine Staf zit in de divisies Multinational
bureaucratieën Kleine staf voor complete
Topmanagement maakt organisatie
afspraken met afzonderlijke
bedrijven, divisies
Adhocratie Wordt vooral projectmatig Een of paar medewerkers Reclamebureau
gewerkt die administratief ICT-bedrijf
Leidinggevenden werken ondersteunen
mee in uitvoering
Opdracht bepaald hoe de
organisatie eruit ziet
Eenvoudige structuur Een/paar leidinggevende(n) Een of paar medewerkers Klein
Veel uitvoerende die vooral administratief administratiekantoor
medewerkers ondersteunen Klein installatiebedrijf
4
Nikki Knook
,Inhoudsopgave
Les 1 – De rol van de afdeling Personeel en Organisatie ................................................................................... 3
Voorbereiding ...................................................................................................................................................... 3
Opdracht ............................................................................................................................................................. 3
Kennisvragen – hoofdstuk 1 van Personeel, dat werkt ................................................................................... 3
Samenvatting ...................................................................................................................................................... 3
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 1 Inleiding ................................................................................................. 3
Les 2 – Personeelsplanning, werving, selectie en introductie ........................................................................... 7
Voorbereiding ...................................................................................................................................................... 7
Opdrachten ......................................................................................................................................................... 7
Kennisvragen – hoofdstuk 2 van Personeel, dat werkt ................................................................................... 7
Kennisvragen – hoofdstuk 3 van Personeel, dat werkt ................................................................................... 8
Kennisvragen – hoofdstuk 5 van Personeel, dat werkt ................................................................................... 8
Samenvatting ...................................................................................................................................................... 9
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 2 Een goed plan! ....................................................................................... 9
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 3 Wie wordt het schaap met de vijf poten? ............................................ 10
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 5 Klaar voor de start? ............................................................................. 13
Les 3 – Motivatie, functioneren en beoordelen .............................................................................................. 15
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 15
Opdrachten ....................................................................................................................................................... 15
Kennisvragen – hoofdstuk 6 van Personeel, dat werkt ................................................................................. 15
Kennisvragen – hoofdstuk 7 van Personeel, dat werkt ................................................................................. 15
Aantekeningen .................................................................................................................................................. 16
Samenvatting .................................................................................................................................................... 16
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 6 Met frisse (tegen)zin! ........................................................................... 16
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 7 Iedereen wil scoren! ............................................................................. 18
Les 4 – De administratie van een P&O-afdeling .............................................................................................. 21
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 21
Samenvatting .................................................................................................................................................... 21
Artikel dossiers en privacy ............................................................................................................................ 21
Artikel e-HRM ................................................................................................................................................ 22
Artikel HR-analytics ....................................................................................................................................... 23
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 4 Als het maar op papier staat ............................................................... 23
Les 5 – Ontwikkelen van personeel ................................................................................................................ 25
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 25
Opdracht ........................................................................................................................................................... 25
Kennisvragen – hoofdstuk 8 van Personeel, dat werkt ................................................................................. 25
Aantekeningen .................................................................................................................................................. 26
Samenvatting .................................................................................................................................................... 26
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 8 Raak nooit uitgeleerd........................................................................... 26
Les 6 – Juridische aspecten van het personeelsbeleid .................................................................................... 28
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 28
1
, Opdracht ........................................................................................................................................................... 28
Kennisvragen ................................................................................................................................................. 28
Samenvatting .................................................................................................................................................... 28
De kleine gids voor Nederlands arbeidsrecht – hoofdstuk 2 Het aangaan van een arbeidsovereenkomst.. 28
Personeel, dat werkt! – hoofdstuk 9.2 en 9.3 ............................................................................................... 30
Les 7 – Verlof, de WAZO en medezeggenschap .............................................................................................. 32
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 32
Opdrachten ....................................................................................................................................................... 32
Kennisvragen ................................................................................................................................................. 32
Samenvatting .................................................................................................................................................... 32
De kleine gids voor Nederlands arbeidsrecht – paragraaf 3.7, 3.8 en 3.11 .................................................. 32
Artikel – Wat doet een OR en een PVT ......................................................................................................... 33
Artikel – OR basiskennis ................................................................................................................................ 33
Les 8 – Ziekteverzuim en arbeidsomstandigheden ......................................................................................... 35
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 35
Opdracht ........................................................................................................................................................... 35
Kennisvragen – hoofdstuk 10 van Personeel, dat werkt ............................................................................... 35
Kennisvragen – De Kleine Gids voor het Nederlandse arbeidsrecht ............................................................. 36
Samenvatting .................................................................................................................................................... 36
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 10 Uitzieken, zomergriep en maandagochtend blues ............................. 36
Les 9 – Personeelsgesprekken en lastige situaties .......................................................................................... 40
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 40
Opdracht ........................................................................................................................................................... 40
De theorie van de diverse gesprekken .......................................................................................................... 40
Samenvatting .................................................................................................................................................... 41
Artikel – LSD en open vragen ........................................................................................................................ 41
Artikel – Gesprekstechnieken voor de personeelsmanager ......................................................................... 41
Les 10 – Ontslag ............................................................................................................................................. 44
Voorbereiding .................................................................................................................................................... 44
Opdrachten ....................................................................................................................................................... 44
Kennisvragen ................................................................................................................................................. 44
Ontslag .......................................................................................................................................................... 44
Oefenexamen ................................................................................................................................................ 45
Aantekeningen .................................................................................................................................................. 46
Samenvatting .................................................................................................................................................... 46
De kleine gids voor Nederlands arbeidsrecht – hoofdstuk 4 Ontslag ........................................................... 46
Overzicht van alle leerdoelen ......................................................................................................................... 49
2
,Les 1 – De rol van de afdeling Personeel en Organisatie
Maandag 27 september 2021
Leerdoelen:
→ Beschrijven welke soorten organisaties en organisatieculturen er zijn.
→ De opbouw van een lijn-staforganisatie herkennen.
→ Het doel en de plaats van de afdeling P&O in een organisatie aangeven.
→ De taken van een personeelsfunctionaris omschrijven.
Voorbereiding
Lees hoofdstuk 1 van Personeel, dat werkt
Maak opdracht Kennisvragen
Opdracht
Kennisvragen – hoofdstuk 1 van Personeel, dat werkt
1. Wat is het verschil tussen het begrip ‘medewerker’ en het begrip ‘werknemer’?
Er is geen verschil tussen de begrippen. Het begrip werknemer wordt met name gebruikt in juridische
documenten. Het begrip medewerker geeft meer aan dat er wordt samengewerkt.
2. Geef de twee betekenissen van het woord organisatie.
Een organisatie is de plaats waar gewerkt wordt. Een organisatie is de manier waarop taken op elkaar zijn
afgestemd.
3. Beschrijf in een paar zinnen de termen P&O, HRM en personeelsbeleid.
Personeel en organisatie is het vakgebied dat gaat over de inzet van mensen, de werkwijze en de
procedures binnen een organisatie.
HRM is een wijze waarop Personeel en Organisatie is vormgegeven door de instroom, doorstroom en
uitstroom van medewerkers op elkaar af te stemmen.
Een personeelsbeleid de manier waarop de organisatie omgaat met het personeel en de ontwikkeling
van het personeel.
4. Geef twee voorbeelden van een profit en een non-profit organisatie.
Profit: Boon Edam, Shell
Non-profit: Artsen zonder grenzen, ziekenhuis
5. Geef een definitie van een lijnorganisatie.
De lijnorganisatie bestaat uit de afdelingen die het product maken of de dienst leveren en de
leidinggevende daarvan.
6. Wat is het kenmerk van een stafafdeling.
De stafafdeling ondersteund de lijn. De taken van de stafafdeling zijn vaak specialistisch.
7. Wat wordt er bedoeld met HRM zit in de lijn?
Dat de HRM wordt gedragen door de leidinggevenden en niet alleen door de P&O-afdeling. Zij voeren
veel taken op het gebied van HRM zelf uit.
Samenvatting
Personeel, dat werkt – hoofdstuk 1 Inleiding
Goed personeel is een voorwaarde om de organisatie draaiende te houden en zo mogelijk te laten groeien.
Personeel en organisatie (P&O) is het vakgebied dat gaat over de inzet van mensen, de werkwijze en de procedures
binnen een organisatie. Het gaat over het personeel binnen een organisatie.
Human resources management (HRM) betekent het management van de menselijke hulpbron. Beter is het te
omschrijven als: de medewerkers zodanig inzetten dat deze inzet bijdraagt aan een optimaal bedrijfsresultaat dat
past binnen de wetten en regels, nu en in de toekomst.
→ Organisatie: een werkomgeving waar personeel actief is.
→ Lijnorganisatie: een organisatie waarbij boven elke werknemer een manager staat en waarin de taken
opgedeeld zijn in logisch bij elkaar horende afdelingen.
→ Lijnstaforganisatie: lijnorganisatie aangevuld met staf
3
, Lijnorganisatie vs. lijnstaforganisatie vs. matrixorganisatie
→ Matrixorganisatie is een aanvulling op de lij n-staforganisatie. De medewerkers zijn gegroepeerd rondom een
groep klanten, een soort product of een bepaalde dienst.
→ Matrixorganisatie is permanent, in tegenstelling tot een projectorganisatie. Coördinatie verloopt via een
functionele (hiërarchische) manager en een project manager.
→ Profitorganisatie – winst maken is een van de belangrijkste doelstellingen
→ Non-profitorganisatie 0 geenwinstoogmerk zoals een overheid, stichting en vereniging.
Organisatietypes volgens Mintzberg
Organisatietype Eigenschappen Stafafdelingen Voorbeeld
Machinebureaucratie Grotere organisatie Grote stafafdelingen zoals Grote machinefabriek
Gestandaardiseerd werk productontwerp, P&O, Olieraffinaderij
Afdelingen met hetzelfde finance
werk
Functies binnen afdeling
lijken op elkaar
Veel standaard procedures
en regels
Veel management
Professionele Grotere organisatie Kleine stafafdelingen Advocatenkantoor
bureaucratie Specialistisch werk (hogere Staf is alleen School
opleiding) ondersteunend
Relatief veel vrijheid in het Ontwikkeling van
werk producten en diensten
Minder management gebeurt bij de afdelingen
zelf
Divisiestructuur Verzameling van machine Staf zit in de divisies Multinational
bureaucratieën Kleine staf voor complete
Topmanagement maakt organisatie
afspraken met afzonderlijke
bedrijven, divisies
Adhocratie Wordt vooral projectmatig Een of paar medewerkers Reclamebureau
gewerkt die administratief ICT-bedrijf
Leidinggevenden werken ondersteunen
mee in uitvoering
Opdracht bepaald hoe de
organisatie eruit ziet
Eenvoudige structuur Een/paar leidinggevende(n) Een of paar medewerkers Klein
Veel uitvoerende die vooral administratief administratiekantoor
medewerkers ondersteunen Klein installatiebedrijf
4
