Aarde: de aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit
De aarde als uniek natuurlijk systeem
Endogene processen= processen die van binnenuit komen
Drie dingen die ontstaan door endogene processen
o Vulkanen
o Aardbevingen
o Gebergten
Vier lagen van de aarde van binnenuit naar buiten
o Vaste kern (binnenkern)
o Vloeibare kern (buitenkern)
o Aardmantel (grootste volume, drijven de platen op)
o Aardkorst (verschillende platen)
De oorzaak voor convectiestromen
o Het temperatuurverschil tussen de aardkern en de oppervlakte van de aarde
Convectiestromen= langzame stromen van stroperig gesteente diep in de aardmantel
De drie oorzaken voor het bewegen van de aardplaten
o Convectiestromen
o Ridge-push
o Slab-pull
Ridge-push= het opduwen van de mid-oceanische rug
Slab-pull= de subductie van de oceanische korst bij de convergente plaatgrens
Lithosfeer= de aardkorst + het bovenste gedeelte van de aardmantel, oceanische/continentale korst,
kouder
Asthenosfeer= de rest van de aardmantel, bijna vloeibaar, convectiestromen
, Twee soorten korsten in de lithosfeer
o De oceanische korst (onder oceanen, basalt)
o De continentale korst (continenten, graniet)
Drie soorten plaatgrenzen
o Divergente plaatgrenzen (midoceanische rug, ridge-push en slab-pull)
o Convergente plaatgrenzen (subductie, diepzeetroggen, plooiingsgebergten (Himalaya), zware
aardbevingen)
o Transforme plaatgrenzen (zware aardbevingen)
Diepzeetrog= een diepe, smalle kloof in de zeebodem
Vulkaan= een opening in de aarde waardoor er heet materiaal vanuit het binnenste van de aarde
omhoogkomt
Magma= hete materiaal onder het aardoppervlak
Lava= hete materiaal aan het aardoppervlak
Vulkanisme= de verzamelnaam voor alle geologische processen aan het aardoppervlak, die het
gevolg zijn van het omhoog komen van heet materiaal uit het binnenste van de aarde
Actieve vulkaan= wanneer een vulkaan af en toe meetbare activiteit vertoont
Slapende vulkaan= wanneer een vulkaan al lange tijd geen activiteit meer heeft vertoond
Dode vulkanen= vulkanen die niet meer boven een magmahaard liggen, hotspotvulkanen zoals in bv
Hawaï
Twee soorten vulkaanuitbarstingen/erupties
o Een explosieve eruptie (pyroklastisch materiaal)
o Een effusieve eruptie (lava stroomt uit de vulkaan)
Pyroklastica= verzamelnaam voor de verschillende soorten vulkanische as vermengd met heet gas
die uit een vulkaan komen bij een eruptie
Vier typen vulkanen
o Spleetvulkaan (divergentie, oceanische ruggen, effusief, Bárðarbunga in IJsland)
o Schildvulkaan (divergentie, brede basis, flauwe helling, effusief, Mauno Loa op Hawaï)
o Stratovulkaan (convergentie, subductiezones, kegel, lagen as en lava, explosief, pyroklastisch
materiaal, Agung op Bali, caldera’s)
De aarde als uniek natuurlijk systeem
Endogene processen= processen die van binnenuit komen
Drie dingen die ontstaan door endogene processen
o Vulkanen
o Aardbevingen
o Gebergten
Vier lagen van de aarde van binnenuit naar buiten
o Vaste kern (binnenkern)
o Vloeibare kern (buitenkern)
o Aardmantel (grootste volume, drijven de platen op)
o Aardkorst (verschillende platen)
De oorzaak voor convectiestromen
o Het temperatuurverschil tussen de aardkern en de oppervlakte van de aarde
Convectiestromen= langzame stromen van stroperig gesteente diep in de aardmantel
De drie oorzaken voor het bewegen van de aardplaten
o Convectiestromen
o Ridge-push
o Slab-pull
Ridge-push= het opduwen van de mid-oceanische rug
Slab-pull= de subductie van de oceanische korst bij de convergente plaatgrens
Lithosfeer= de aardkorst + het bovenste gedeelte van de aardmantel, oceanische/continentale korst,
kouder
Asthenosfeer= de rest van de aardmantel, bijna vloeibaar, convectiestromen
, Twee soorten korsten in de lithosfeer
o De oceanische korst (onder oceanen, basalt)
o De continentale korst (continenten, graniet)
Drie soorten plaatgrenzen
o Divergente plaatgrenzen (midoceanische rug, ridge-push en slab-pull)
o Convergente plaatgrenzen (subductie, diepzeetroggen, plooiingsgebergten (Himalaya), zware
aardbevingen)
o Transforme plaatgrenzen (zware aardbevingen)
Diepzeetrog= een diepe, smalle kloof in de zeebodem
Vulkaan= een opening in de aarde waardoor er heet materiaal vanuit het binnenste van de aarde
omhoogkomt
Magma= hete materiaal onder het aardoppervlak
Lava= hete materiaal aan het aardoppervlak
Vulkanisme= de verzamelnaam voor alle geologische processen aan het aardoppervlak, die het
gevolg zijn van het omhoog komen van heet materiaal uit het binnenste van de aarde
Actieve vulkaan= wanneer een vulkaan af en toe meetbare activiteit vertoont
Slapende vulkaan= wanneer een vulkaan al lange tijd geen activiteit meer heeft vertoond
Dode vulkanen= vulkanen die niet meer boven een magmahaard liggen, hotspotvulkanen zoals in bv
Hawaï
Twee soorten vulkaanuitbarstingen/erupties
o Een explosieve eruptie (pyroklastisch materiaal)
o Een effusieve eruptie (lava stroomt uit de vulkaan)
Pyroklastica= verzamelnaam voor de verschillende soorten vulkanische as vermengd met heet gas
die uit een vulkaan komen bij een eruptie
Vier typen vulkanen
o Spleetvulkaan (divergentie, oceanische ruggen, effusief, Bárðarbunga in IJsland)
o Schildvulkaan (divergentie, brede basis, flauwe helling, effusief, Mauno Loa op Hawaï)
o Stratovulkaan (convergentie, subductiezones, kegel, lagen as en lava, explosief, pyroklastisch
materiaal, Agung op Bali, caldera’s)
