Probleem 2 – Pleegzorg
1.Wat is de achtergrondinformatie rondom pleegzorg op het gebied van definitie,
demografische kenmerken, trends, theorieën en interventies?
(Goemans, 2015)
Pleegzorg = als kinderen niet opgevoegd kunnen worden door hun eigen ouders waardoor ze in een
ander gezinsverband opgevoed kunnen worden (0 t/m 21 jaar).
→ Pleegzorg is een beter alternatief dat institutionele zorg of groepsetting doordat het de natuurlijke
huiselijke omgeving reflecteert van het kind. Kenmerken: stabiliteit, continuïteit, mogelijkheid tot
opbouwen van hechting met pleegouders i.p.v. veel groepsleidingen.
Veel kinderen binnen de pleegzorg hebben al aanwezige (psychische) problemen.
Wat is er nodig om pleegkinderen steun te geven wat bevorderlijk is voor hun positieve
ontwikkeling:
◼ Routinematige screening: professionals in pleegzorg stimuleren en vergemakkelijken om
ontwikkelingsproblemen te signaleren en specifieke ontwikkelingsbehoeften in een vroeg
stadium zouden het creëren van traumagerichte dienstsystemen kunnen versterken.
◼ Gerichte pleegzorginterventies: op kind of ouder om aan specifieke behoeften te voldoen.
Verminderen gedragsproblemen, verbeteren opvoedvaardigheden, ondersteunen
gehechtheid kan effectief zijn. ABC > PMTO > MTFC-P
Ondersteuningsdiensten moeten intensief begeleiden.
◼ Oudergerichte interventies: kunnen helpen om in eerder stadium problemen te identificeren
en de start van kinderen minder problematisch te maken.
Kennis hierover kan problemen en breakdowns verminderen.
(Oosterman, 2007)
Pleegzorg is een betere optie dan institutionele zorg wanneer kinderen niet thuis kunnen wonen.
Het kan zorgen voor korte- en lange termijn gevolgen → Bowlby gehechtsheidtheorie: de
gevoelens omtrent het verliezen van gehechtheidspersonen kan alleen opgelost worden als kinderen
in staat zijn om hechting aan te gaan met vervangende verzorgers.
‘Declaration on Social and Legal Principles relating to the Protection and Welfare of Children, with
special reference to Foster Placement and Adoption Nationally and Internationally’ = plaatsing is in
belang van het kind, behoefte aan affective in veilige en continue stabiele omgeving.
Pleegzorg kinderen lopen risico op gedragsproblemen, gezondheidsproblemen en schoolse
achterstanden.
Dozier’s interventie
◼ Preventieve interventies die pleegouders ondersteunen bij het bieden van optimale zorg
vanaf het begin van de plaatsing → Ontwikkeling van hechting is functie van zorgverlening.
(Pleegzorg Nederland 2019) → Cijfers aangeleverd door regionale pleegzorgorganisaties dus formele pleegzorg.
Informele pleegzorg: pleegzorg wordt in eerste instantie binnen de familie en het sociale netwerk
gezocht en hierbij is dan geen jeugdhulp- of pleegzorgorganisatie betrokken.
Andere naam → Netwerkpleegzorg = de pleegouder komt uit het netwerk en er is sprake van
een hulpvraag en van professionele begeleiding van de pleegouders in verband met complexe
1
,problematiek bij het kind of in de opvoedingssituatie. Kan ook erkend pleeggezin worden en vallen
onder formele pleegzorg.
Formele pleegzorg: pleeggezin waarbij jeugdhulp- of pleegzorgorganisatie betrokken zijn.
Soorten pleegzorg met als doel maatwerk te bieden:
• Voltijdpleegzorg
- Korte pleegzorg (crisispleegzorg)
- Lange pleegzorg
• Deeltijdpleegzorg (doel: ontlasting en uithuisplaatsing of afbreking voorkomen)
• Combinatie deeltijd- en voltijdpleegzorg
Cijfers pleegzorg
- Meeste kinderen verblijven in voltijdpleegzorg en formele pleegzorg
- De meeste kinderen woonde langer dan 2 jaar in een formeel pleeggezin.
- De meeste kinderen zijn 5-11 jaar
- Merendeel via jeugdbeschermingsmaatregel
- 70% van de plaatsingen zijn volgens plan beëindigd.
Trends
Te kort pleegouders
Te veel aanvragen → wachtlijsten
➢ Lichte stijging van het aantal kinderen de bij pleegouders hebben gewoond → Er is
stabilisatie (gelijk gebleven / kleine toename)
➢ Instroom pleegzorg afgenomen
Wel meer jeugdige ingestroomd dan uitgestroomd
➢ Stijging van pleegkinderen van 18 jaar of ouder: doordat pleegkinderen vanaf 2018 standaard
tot 21 in pleeggezin kunnen blijven tenzij het kind aangeeft dit niet te willen.
➢ Stijging leeftijdsgroepen (behalve 0-4 jaar groep). Evenveel meisjes als jongens.
➢ Stijging breakdowns: beëindiging pleegzorgplaatsing niet gepland of gewenst. Voorbeeld:
overbelasting pleeggezin, zwaarte problematiek, problemen met biologische ouders of met
de samenwerking met professionals.
➢ Stijging aanvraag van pleegzorg → Nog niet afgerond wegens te kort aan pleegouders en
onvoldoende keuzemogelijkheden voor de juiste match.
➢ Toename van wachtlijst deeltijdpleegzorg → te kort aan pleegouders voor
deeltijdpleegzorg.
Er is een groot aantal pleegkinderen te zien en een te weinig aantal pleegouders.
Na campagne (wervingsacties): toename informatieaanvraag
➢ Wettelijke basis (Jeugdwet 2015) voor beleid waardoor jeugdige minder in groepen en meer
in kleinschaligere gezinsvormen worden gezet. Niet geleid tot groei pleegzorg.
➢ Toename aanvraag deeltijdzorg en grotere wachtlijsten. Kan door meer signalering en inzet
preventieve jeugdhulp.
Niet voldoende deeltijdzorgplekken.
➢ Kinderen blijven langer thuis met ambulante hulp. Veel meer sprake van gedrags- en
hechtingsproblematiek.
➢
2
, De draagkracht van pleegouders moet versterkt worden.
◼ Goede begeleiding
◼ Aanleren opvoedvaardigheden
Pleegzorg en aanvullende hulp gaan niet altijd goed samen. Hierdoor verminderd de kwaliteit
van de pleegzorg en het inzetten van passende hulp van breakdowns te voorkomen.
◼ Programma ‘’Versterken van de kracht van pleegouders’’ = goede toerusting en het
bevorderen van deskundigheid van pleegouders, zodat zij het kunnen vervullen en
volhouden. Scholingsaanbod en ontmoeting/uitwisseling met pleegouder-community.
(Daamen, 2014)
Pleegzorg = zorg dragen voor kinderen, met ingewikkelde geschiedenis, van wiens ouders daar door
verschillende omstandigheden niet toe in staat zijn in gezinsverband.
Interventies opbouwen van gehechtheidsrelatie
◼ Psycho-educatie = pleegouders begeleiden in de omgang met het trauma. Training ‘’zorg
voor getraumatiseerde kinderen’’.
◼ Videobegeleiding = sensitiviteit en ouder-kindinteractie bevorderen
◼ Pleegzorggroepen = uitwisselen van ervaringen
◼ Voorbereidingstraining of training tijdens de plaatsing = training gericht op aanleren van
(opvoed)vaardigheden en bijbrengen van kennis
◼ Ondersteuning pleegzorgwerker = gesprekken en coördinatie andere ondersteuning.
◼ Informele ondersteuning = vrienden of familie
(Strijker, 2009)
Kinship foster = familiale pleegzorg heeft het kind een genetische of psychologische relatie met de
volwassene (een familielid, leraar, of buurman) voorafgaand aan de plaatsing → Netwerkpleegzorg
Family foster = Gezinsfoster zorg verwijst naar een situatie waarin het kind voorafgaand aan de
plaatsing geen relatie heeft met de pleegouders. → Bestandpleegzorg (erkend pleeggezin)
Wet op jeugdverlening (2015) = pleegzorg bleef alleen open voor kinderen met een verwijzing naar
de jeugdhulpverlening, indicatie bureau jeugdzorg.
→ Door de wet een wijziging in het profiel van het pleegkind: kinderen met complexere problemen
en meer hulpbehoevende kinderen.
→ Langdurige pleegzorg is beperkt.
Hiervóor was pleegzorg vrij toegankelijk, wat betekent dat een kind dat te ver moest reizen naar
school of een zieke ouder had, in een pleeggezin kon worden geplaatst.
◼ Ouder-kindinteractietherapie
◼ Preventieve project voor misbruikte kinderen
→ interventies inzetten als oplossing voor kinderen met ernstige externaliserende
stoornissen en hun pleegouders om het kind in het pleeggezin te houden.
(Baat & Bartelink, 2012)
Een Landelijke Stuurgroep Pleegzorg in die het project ‘Trillium, Innovatie en Kwaliteitsverbetering
Pleegzorg’ aanstuurde = ontwikkelen van nieuwe visie op pleegzorg.
2 typen pleegzorg worden onderscheiden in deze visie
1) Pleegzorg als module in een zorgprogramma (hulpverleningsvariant)
3
1.Wat is de achtergrondinformatie rondom pleegzorg op het gebied van definitie,
demografische kenmerken, trends, theorieën en interventies?
(Goemans, 2015)
Pleegzorg = als kinderen niet opgevoegd kunnen worden door hun eigen ouders waardoor ze in een
ander gezinsverband opgevoed kunnen worden (0 t/m 21 jaar).
→ Pleegzorg is een beter alternatief dat institutionele zorg of groepsetting doordat het de natuurlijke
huiselijke omgeving reflecteert van het kind. Kenmerken: stabiliteit, continuïteit, mogelijkheid tot
opbouwen van hechting met pleegouders i.p.v. veel groepsleidingen.
Veel kinderen binnen de pleegzorg hebben al aanwezige (psychische) problemen.
Wat is er nodig om pleegkinderen steun te geven wat bevorderlijk is voor hun positieve
ontwikkeling:
◼ Routinematige screening: professionals in pleegzorg stimuleren en vergemakkelijken om
ontwikkelingsproblemen te signaleren en specifieke ontwikkelingsbehoeften in een vroeg
stadium zouden het creëren van traumagerichte dienstsystemen kunnen versterken.
◼ Gerichte pleegzorginterventies: op kind of ouder om aan specifieke behoeften te voldoen.
Verminderen gedragsproblemen, verbeteren opvoedvaardigheden, ondersteunen
gehechtheid kan effectief zijn. ABC > PMTO > MTFC-P
Ondersteuningsdiensten moeten intensief begeleiden.
◼ Oudergerichte interventies: kunnen helpen om in eerder stadium problemen te identificeren
en de start van kinderen minder problematisch te maken.
Kennis hierover kan problemen en breakdowns verminderen.
(Oosterman, 2007)
Pleegzorg is een betere optie dan institutionele zorg wanneer kinderen niet thuis kunnen wonen.
Het kan zorgen voor korte- en lange termijn gevolgen → Bowlby gehechtsheidtheorie: de
gevoelens omtrent het verliezen van gehechtheidspersonen kan alleen opgelost worden als kinderen
in staat zijn om hechting aan te gaan met vervangende verzorgers.
‘Declaration on Social and Legal Principles relating to the Protection and Welfare of Children, with
special reference to Foster Placement and Adoption Nationally and Internationally’ = plaatsing is in
belang van het kind, behoefte aan affective in veilige en continue stabiele omgeving.
Pleegzorg kinderen lopen risico op gedragsproblemen, gezondheidsproblemen en schoolse
achterstanden.
Dozier’s interventie
◼ Preventieve interventies die pleegouders ondersteunen bij het bieden van optimale zorg
vanaf het begin van de plaatsing → Ontwikkeling van hechting is functie van zorgverlening.
(Pleegzorg Nederland 2019) → Cijfers aangeleverd door regionale pleegzorgorganisaties dus formele pleegzorg.
Informele pleegzorg: pleegzorg wordt in eerste instantie binnen de familie en het sociale netwerk
gezocht en hierbij is dan geen jeugdhulp- of pleegzorgorganisatie betrokken.
Andere naam → Netwerkpleegzorg = de pleegouder komt uit het netwerk en er is sprake van
een hulpvraag en van professionele begeleiding van de pleegouders in verband met complexe
1
,problematiek bij het kind of in de opvoedingssituatie. Kan ook erkend pleeggezin worden en vallen
onder formele pleegzorg.
Formele pleegzorg: pleeggezin waarbij jeugdhulp- of pleegzorgorganisatie betrokken zijn.
Soorten pleegzorg met als doel maatwerk te bieden:
• Voltijdpleegzorg
- Korte pleegzorg (crisispleegzorg)
- Lange pleegzorg
• Deeltijdpleegzorg (doel: ontlasting en uithuisplaatsing of afbreking voorkomen)
• Combinatie deeltijd- en voltijdpleegzorg
Cijfers pleegzorg
- Meeste kinderen verblijven in voltijdpleegzorg en formele pleegzorg
- De meeste kinderen woonde langer dan 2 jaar in een formeel pleeggezin.
- De meeste kinderen zijn 5-11 jaar
- Merendeel via jeugdbeschermingsmaatregel
- 70% van de plaatsingen zijn volgens plan beëindigd.
Trends
Te kort pleegouders
Te veel aanvragen → wachtlijsten
➢ Lichte stijging van het aantal kinderen de bij pleegouders hebben gewoond → Er is
stabilisatie (gelijk gebleven / kleine toename)
➢ Instroom pleegzorg afgenomen
Wel meer jeugdige ingestroomd dan uitgestroomd
➢ Stijging van pleegkinderen van 18 jaar of ouder: doordat pleegkinderen vanaf 2018 standaard
tot 21 in pleeggezin kunnen blijven tenzij het kind aangeeft dit niet te willen.
➢ Stijging leeftijdsgroepen (behalve 0-4 jaar groep). Evenveel meisjes als jongens.
➢ Stijging breakdowns: beëindiging pleegzorgplaatsing niet gepland of gewenst. Voorbeeld:
overbelasting pleeggezin, zwaarte problematiek, problemen met biologische ouders of met
de samenwerking met professionals.
➢ Stijging aanvraag van pleegzorg → Nog niet afgerond wegens te kort aan pleegouders en
onvoldoende keuzemogelijkheden voor de juiste match.
➢ Toename van wachtlijst deeltijdpleegzorg → te kort aan pleegouders voor
deeltijdpleegzorg.
Er is een groot aantal pleegkinderen te zien en een te weinig aantal pleegouders.
Na campagne (wervingsacties): toename informatieaanvraag
➢ Wettelijke basis (Jeugdwet 2015) voor beleid waardoor jeugdige minder in groepen en meer
in kleinschaligere gezinsvormen worden gezet. Niet geleid tot groei pleegzorg.
➢ Toename aanvraag deeltijdzorg en grotere wachtlijsten. Kan door meer signalering en inzet
preventieve jeugdhulp.
Niet voldoende deeltijdzorgplekken.
➢ Kinderen blijven langer thuis met ambulante hulp. Veel meer sprake van gedrags- en
hechtingsproblematiek.
➢
2
, De draagkracht van pleegouders moet versterkt worden.
◼ Goede begeleiding
◼ Aanleren opvoedvaardigheden
Pleegzorg en aanvullende hulp gaan niet altijd goed samen. Hierdoor verminderd de kwaliteit
van de pleegzorg en het inzetten van passende hulp van breakdowns te voorkomen.
◼ Programma ‘’Versterken van de kracht van pleegouders’’ = goede toerusting en het
bevorderen van deskundigheid van pleegouders, zodat zij het kunnen vervullen en
volhouden. Scholingsaanbod en ontmoeting/uitwisseling met pleegouder-community.
(Daamen, 2014)
Pleegzorg = zorg dragen voor kinderen, met ingewikkelde geschiedenis, van wiens ouders daar door
verschillende omstandigheden niet toe in staat zijn in gezinsverband.
Interventies opbouwen van gehechtheidsrelatie
◼ Psycho-educatie = pleegouders begeleiden in de omgang met het trauma. Training ‘’zorg
voor getraumatiseerde kinderen’’.
◼ Videobegeleiding = sensitiviteit en ouder-kindinteractie bevorderen
◼ Pleegzorggroepen = uitwisselen van ervaringen
◼ Voorbereidingstraining of training tijdens de plaatsing = training gericht op aanleren van
(opvoed)vaardigheden en bijbrengen van kennis
◼ Ondersteuning pleegzorgwerker = gesprekken en coördinatie andere ondersteuning.
◼ Informele ondersteuning = vrienden of familie
(Strijker, 2009)
Kinship foster = familiale pleegzorg heeft het kind een genetische of psychologische relatie met de
volwassene (een familielid, leraar, of buurman) voorafgaand aan de plaatsing → Netwerkpleegzorg
Family foster = Gezinsfoster zorg verwijst naar een situatie waarin het kind voorafgaand aan de
plaatsing geen relatie heeft met de pleegouders. → Bestandpleegzorg (erkend pleeggezin)
Wet op jeugdverlening (2015) = pleegzorg bleef alleen open voor kinderen met een verwijzing naar
de jeugdhulpverlening, indicatie bureau jeugdzorg.
→ Door de wet een wijziging in het profiel van het pleegkind: kinderen met complexere problemen
en meer hulpbehoevende kinderen.
→ Langdurige pleegzorg is beperkt.
Hiervóor was pleegzorg vrij toegankelijk, wat betekent dat een kind dat te ver moest reizen naar
school of een zieke ouder had, in een pleeggezin kon worden geplaatst.
◼ Ouder-kindinteractietherapie
◼ Preventieve project voor misbruikte kinderen
→ interventies inzetten als oplossing voor kinderen met ernstige externaliserende
stoornissen en hun pleegouders om het kind in het pleeggezin te houden.
(Baat & Bartelink, 2012)
Een Landelijke Stuurgroep Pleegzorg in die het project ‘Trillium, Innovatie en Kwaliteitsverbetering
Pleegzorg’ aanstuurde = ontwikkelen van nieuwe visie op pleegzorg.
2 typen pleegzorg worden onderscheiden in deze visie
1) Pleegzorg als module in een zorgprogramma (hulpverleningsvariant)
3
