Hoofdstuk 1, paragraaf 3: theoretical approaches in the sociology of
education
Sociologische theorieën: “Statements regarding ho wand why facts are related to
each other and the connections between these facts”.
1. Onderwijssociologie is een vrij nieuw vakgebied, maar heeft wortels in het
originele vakgebied sociologie. Onderwijssociologie bekijkt educatie op de
verschillende niveaus (micro, meso, macro).
Functionalistisch perspectief: de samenleving bestaat uit verschillende elementen
die allemaal onderling verbonden zijn. Verschillende instituties zijn op elkaar
afgestemd (vorm educatie beïnvloed door economie en andersom).
2. Durkheim: “Education is the influence exercised by adult generations on those
that are not yet ready for social life. Its object is to arouse and to develop in the
child a certain number of physical, intellectual and moral states which are
demanded of him by both the political society as a whole and the special milieu
for which he is specifically destined.”
Onderwijs is volgens Durkheim erg nauw met alle andere onderdelen van de
samenleving. Hierbij legt hij een hele sterke nadruk op de socialisatie-functie
van het onderwijs.
3. Functionalisme vandaag de dag: de elementen waar de samenleving uit bestaat
worden besproken vanuit de functie de ze vervullen ten opzichte van elkaar.
Kritiek berust er vooral op dat als alle elementen alleen een functie hebben ten
opzichte van elkaar, hoe worden deze dan in de eerste plaats vormgegeven en
hoe is verandering dan mogelijk?
Conflicttheoretisch perspectief: de samenleving wordt gezien als een geheel van
onderdelen die voortdurend met elkaar in conflict staan onder invloed van
verschillende groepen en individuen.
4. Marx: gaat uit van de klassenstrijd die uiteindelijk zal leiden tot een grote
proletarische revolutie (van de ‘have-nots’/proletariaat richting de
‘haves’/bourgeoisie).
5. Max Weber: “He believed that power relationships between groups form the
basic structure of societies, and that a person’s status identifies his or her position
in the group.”
Hierin kan de SES herkend worden. Dit speelt dus ook mee binnen het
onderwijs, SES/cultureel kapitaal bepaald wat je kan bereiken binnen het
onderwijs. Kansenongelijkheid wordt veroorzaakt doordat het onderwijs de
bestaande machtsverhoudingen in stand houdt.
6. Conflicttheorie vandaag de dag: zolang cultureel kapitaal zo’n grote rol blijft
spelen binnen het onderwijs zal kansenongelijkheid blijven bestaan.
Het functionalisme en de conflicttheorie zijn beide voorbeelden van een
macro-perspectief.
Interactie en interpretatieve theorieën: voorbeeld van een microperspectief. Er
wordt ingegaan op wat leerlingen en docenten op school nou echt concreet doen.
Hierbij is ook aandacht voor de kleine/standaard interacties (zo wordt bijvoorbeeld
het belang van ‘schoolpleinliedjes’ benoemd) en hoe deze het individu en het
zelfbeeld beïnvloeden.
, Recentere theorieën: voorbeelden hiervan zijn het symbolisch interactionisme,
ethnomethodology en phenomenology. Deze stromingen worden in het boek van
Elchardus verder besproken. Feministische theorieën leggen de nadruk op de
ongelijkheid waarmee meisjes/vrouwen geconfronteerd werden en nogsteeds
worden.
Hoofdstuk 1, paragraaf 4: the open systems approach
Bij de ‘open systems approach’ kiezen sociologen aan de hand van het fenomeen dat
ze bekijken de meest passende invalshoek. Zo wordt er gewisseld tussen de
verschillende niveaus (micro, meso, macro) en wordt er niet vastgehouden aan één
bepaalde visie (zoals de in paragraaf 3 besproken theorieën).
3
p
.Ing
O
1
s
c
t5
u la
ro
e
Fid
&
ti
4
b
k
2.
Omgeving
“It is not a particular kind of social organization. It is an analytical model that can be
applied to any instance of the process of social organization, from families to nation…
nor is it a substantive theory – though it is sometimes spoken of as a theory in
sociological literature. This model is a highly general, content-free conceptual
framework within which any number of different substantive theories of social
organization can be constructed.”
1. Organisatie: structuren en processen.
education
Sociologische theorieën: “Statements regarding ho wand why facts are related to
each other and the connections between these facts”.
1. Onderwijssociologie is een vrij nieuw vakgebied, maar heeft wortels in het
originele vakgebied sociologie. Onderwijssociologie bekijkt educatie op de
verschillende niveaus (micro, meso, macro).
Functionalistisch perspectief: de samenleving bestaat uit verschillende elementen
die allemaal onderling verbonden zijn. Verschillende instituties zijn op elkaar
afgestemd (vorm educatie beïnvloed door economie en andersom).
2. Durkheim: “Education is the influence exercised by adult generations on those
that are not yet ready for social life. Its object is to arouse and to develop in the
child a certain number of physical, intellectual and moral states which are
demanded of him by both the political society as a whole and the special milieu
for which he is specifically destined.”
Onderwijs is volgens Durkheim erg nauw met alle andere onderdelen van de
samenleving. Hierbij legt hij een hele sterke nadruk op de socialisatie-functie
van het onderwijs.
3. Functionalisme vandaag de dag: de elementen waar de samenleving uit bestaat
worden besproken vanuit de functie de ze vervullen ten opzichte van elkaar.
Kritiek berust er vooral op dat als alle elementen alleen een functie hebben ten
opzichte van elkaar, hoe worden deze dan in de eerste plaats vormgegeven en
hoe is verandering dan mogelijk?
Conflicttheoretisch perspectief: de samenleving wordt gezien als een geheel van
onderdelen die voortdurend met elkaar in conflict staan onder invloed van
verschillende groepen en individuen.
4. Marx: gaat uit van de klassenstrijd die uiteindelijk zal leiden tot een grote
proletarische revolutie (van de ‘have-nots’/proletariaat richting de
‘haves’/bourgeoisie).
5. Max Weber: “He believed that power relationships between groups form the
basic structure of societies, and that a person’s status identifies his or her position
in the group.”
Hierin kan de SES herkend worden. Dit speelt dus ook mee binnen het
onderwijs, SES/cultureel kapitaal bepaald wat je kan bereiken binnen het
onderwijs. Kansenongelijkheid wordt veroorzaakt doordat het onderwijs de
bestaande machtsverhoudingen in stand houdt.
6. Conflicttheorie vandaag de dag: zolang cultureel kapitaal zo’n grote rol blijft
spelen binnen het onderwijs zal kansenongelijkheid blijven bestaan.
Het functionalisme en de conflicttheorie zijn beide voorbeelden van een
macro-perspectief.
Interactie en interpretatieve theorieën: voorbeeld van een microperspectief. Er
wordt ingegaan op wat leerlingen en docenten op school nou echt concreet doen.
Hierbij is ook aandacht voor de kleine/standaard interacties (zo wordt bijvoorbeeld
het belang van ‘schoolpleinliedjes’ benoemd) en hoe deze het individu en het
zelfbeeld beïnvloeden.
, Recentere theorieën: voorbeelden hiervan zijn het symbolisch interactionisme,
ethnomethodology en phenomenology. Deze stromingen worden in het boek van
Elchardus verder besproken. Feministische theorieën leggen de nadruk op de
ongelijkheid waarmee meisjes/vrouwen geconfronteerd werden en nogsteeds
worden.
Hoofdstuk 1, paragraaf 4: the open systems approach
Bij de ‘open systems approach’ kiezen sociologen aan de hand van het fenomeen dat
ze bekijken de meest passende invalshoek. Zo wordt er gewisseld tussen de
verschillende niveaus (micro, meso, macro) en wordt er niet vastgehouden aan één
bepaalde visie (zoals de in paragraaf 3 besproken theorieën).
3
p
.Ing
O
1
s
c
t5
u la
ro
e
Fid
&
ti
4
b
k
2.
Omgeving
“It is not a particular kind of social organization. It is an analytical model that can be
applied to any instance of the process of social organization, from families to nation…
nor is it a substantive theory – though it is sometimes spoken of as a theory in
sociological literature. This model is a highly general, content-free conceptual
framework within which any number of different substantive theories of social
organization can be constructed.”
1. Organisatie: structuren en processen.
