Samenvatting Praktijk Leerjaar 1 Periode 1

Praktijk P2
Elementaire sociale vaardigheden
Hoofdstuk 1 Waarnemen en interpreteren
Onder communicatie verstaan we een doorlopend proces waarin twee of meer
personen informatie uitwisselen en waar zij voortdurend op elkaar reageren.
Onder waarnemen wordt verstaan: het door middel van zintuigen kennis nemen
van bepaalde personen, voorwerpen, onderwerpen, gebeurtenissen of situaties.
Wanneer we aan datgene wat we waarnemen betekenis toekennen, spreken we
van interpreteren.

Situatie

Persoon A
Persoon B

Zender encodering boodschap kanaal decodering boodschap ontvanger

Gedragskeuze Waarneming
 interpretatie interpretatie
 waarneming gedragskeuze



Ontvanger decodering boodschap kanaal encodering boodschap zender
Factoren die het proces van waarnemen en interpreteren beïnvloeden:
Contextuele factoren:
- De plaats waar gecommuniceerd wordt
- Aanwezigheid van derden
- Tijdsdruk
- Pregnantie
Factoren aan de kant van de zender:
- De zender wil informatie achterhouden
- De zender weet niet precies wat hij wil/moet zeggen
- De zender is erg met zichzelf bezig
- De zender spreekt een andere taal dan de ontvanger
- Pregnantie door de zender
- Het non-verbale gedrag is niet in overeenstemming met wat iemand zegt
Factoren aan de kant van de ontvanger
- Kennis en ervaring
- Gevoelens
- Aandacht
- Opvattingen, normen, waarden, culturen
- Motivatie
- Humeur
- Lichamelijke gesteldheid

1

, - Afweermechanismen

Interpretatiefouten
De informatie die we door middel van de zintuigen waarnemen, wordt
doorgestuurd naar de hersenen. Daar kennen we aan de informatie een bepaalde
betekenis toe, we interpreteren de informatie. Factoren die het proces van
interpreteren beïnvloeden:
 Acceptatie van selectieve informatie
 Te snel begrijpen en reageren
 Generaliseren (snel een algemeen oordeel trekken, die komt altijd te laat)
 Vooroordelen
 Stereotypering
 Halo-effect (bijvoorbeeld: hij rijdt in een dure auto, hij zal wel rijk zijn)
 Identificatie
 Projectie (wanneer je je eigen gevoelens toeschrijft aan een ander)
 Persoonlijke norm
Hoe kun je waarnemings- en interpretatiefouten voorkomen?
 De belangrijkste maatregel die je kunt treffen is allereerst dat je je bewust
wordt van al deze factoren en van hun werking.
 Om bij jezelf dergelijke valkuilen te vermijden, moet je je aanwennen goed
te kijken, te luisteren en gegevens te verzamelen voordat je tot een
interpretatie komt.
 Je moet je bewust worden van je eigen gedrag op dit gebied.

Hoofdstuk 2 Omgaan met non-verbaal gedrag
Bij communicatie kunnen we ook gebruikmaken van onze lichaamstaal, ons non-
verbale gedrag. Gevoelens behoeven vaak geen woorden, zij vinden een
uitlaatklep via de lichaamstaal.
In gesprekken vindt de communicatie op twee niveaus tegelijk plaats; op het
niveau van de inhoud, meestal verbaal, (WAT er gezegd wordt) en op het niveau
van onderlinge betrekking, meestal non-verbaal, (HOE het wordt gezegd).
Functies van non-verbaal gedrag:
 Aanwijzingen geven over eigenschappen, attitudes en identiteit
 Ondersteunen en reguleren van de verbale communicatie
 Vervangen van verbale communicatie
 Reguleren van onderlinge verhoudingen
In relatie tot verbale communicatie kan het non-verbale gedrag in
gesprekken op 3 manieren een rol spelen:
1. Het non-verbale gedrag is op zichzelf duidelijk
2. Het non-verbale gedrag ondersteunt het verbale
3. Het non-verbale gedrag is in tegenspraak met het verbale

Aspecten van non-verbaal gedrag
o De manier waarop iemand spreekt:
 Paralinguïstische aspecten  Alle klankvariaties van de stem.
o Lichaamstaal en uiterlijke kenmerken (uit de lichaamshouding en motoriek
valt vaak op te maken hoe iemand zich voelt)
o Gebaren

2