taal ontwikkeling – aantekeningen colleges
Inhoud
College 1 – wat is taal? En kritieke periodes...........................................................................................3
Wat is taal?.....................................................................................................................................3
Hockett’s kenmerken......................................................................................................................3
Kunnen dieren taal leren?..............................................................................................................4
Taalvermogen.................................................................................................................................4
College 2 – de invloed van de omgeving.................................................................................................6
Theoretische benaderingen................................................................................................................7
Behaviorisme..................................................................................................................................7
Nativisme........................................................................................................................................7
Interactionisme...............................................................................................................................8
Corrigerende input.........................................................................................................................9
Invloed van SES op taalontwikkeling...............................................................................................9
College 3 – spraakwaarneming.............................................................................................................10
Taalperceptie in de praktijk..........................................................................................................10
Spraakklanken..............................................................................................................................10
Onderzoek met baby’s..................................................................................................................11
Ontwikkeling van spraakwaarneming...........................................................................................13
Taalperceptie in de praktijk..........................................................................................................13
Ontwikkeling van spraakproductie...............................................................................................14
College 4 – het leren van woorden.......................................................................................................14
Het leren van woorden.................................................................................................................14
Vroege ontwikkeling: woordenschatspurt....................................................................................15
Gavagai-probleem........................................................................................................................15
Leerbiases.....................................................................................................................................16
Tweetalige mentale lexicon..........................................................................................................17
College 5 – Morfologische kennis.........................................................................................................18
Morfologie....................................................................................................................................18
Morfologische processen: verbuiging, vervoeging, afleiding, samenstellingen............................18
‘Words and Rules’ theorie (twee-routes verklaring).....................................................................20
Connectionisme (één-route verklaring)........................................................................................20
Neuro-imaging fMRI en EEG.........................................................................................................22
College 6 – grammaticale ontwikkeling................................................................................................24
,taal ontwikkeling – aantekeningen colleges
Twee woorden fase (telegrafische spraak)...................................................................................24
Verdere ontwikkeling...................................................................................................................24
Nativisme van Noam Chomsky.....................................................................................................25
Usage-based benadering..............................................................................................................25
Interactie ontwikkeling cognitie en taal........................................................................................26
Belangrijk voor tentamen.....................................................................................................................27
theorieën......................................................................................................................................27
Onderzoeksparadima’s.................................................................................................................27
, taal ontwikkeling – aantekeningen colleges
College 1 – wat is taal? En kritieke periodes
Inleiding, Hockett’s kenmerken, hebben dieren taal?, kritische periode(s)
binnen de taalontwikkeling.
Wat is taal?
- Een systeem waarmee een relatie kan worden gelegd tussen signalen en concepten
- 6 dimensies:
o Pragmatiek: ‘je hebt een groen licht’, betekenis in context bijv. bij een stoplicht.
Interactie tussen situatie en taal
o Semantiek: bijv. de verandering van betekenis over tijd van een bepaald woord
o Syntaxis: zinsleer, onderliggende structuur. Bijv. hoe kan je woorden veranderen om
een vraagzin te maken van een normale zin? (grammatica, gecombineerd met
morfologie)
o Morfologie: structuur van woorden, hoe woorden kunnen worden gecombineerd.
o Fonologie: klanksysteem
o Fonetiek: fysiologische en fysische eigenschappen, hoe werken je spraakorganen en
hoe werkt je gehoor, over trillingen. Gaat over universele aspecten, niet over 1 taal
Hockett’s kenmerken
16 kenmerken van menselijke taal. Maar 4 komen er in de colleges aan bod, maar ze kunnen allemaal
in de tentamens komen.
- Creativiteit
- Semanticiteit
- Arbitrariteit
- Verplaatsing
Creativiteit: mensen zijn creatief met taal. Er verschijnen steeds nieuwe woorden in de Van Dale,
vaak een samenvoeging uit twee bestaande woorden
Inhoud
College 1 – wat is taal? En kritieke periodes...........................................................................................3
Wat is taal?.....................................................................................................................................3
Hockett’s kenmerken......................................................................................................................3
Kunnen dieren taal leren?..............................................................................................................4
Taalvermogen.................................................................................................................................4
College 2 – de invloed van de omgeving.................................................................................................6
Theoretische benaderingen................................................................................................................7
Behaviorisme..................................................................................................................................7
Nativisme........................................................................................................................................7
Interactionisme...............................................................................................................................8
Corrigerende input.........................................................................................................................9
Invloed van SES op taalontwikkeling...............................................................................................9
College 3 – spraakwaarneming.............................................................................................................10
Taalperceptie in de praktijk..........................................................................................................10
Spraakklanken..............................................................................................................................10
Onderzoek met baby’s..................................................................................................................11
Ontwikkeling van spraakwaarneming...........................................................................................13
Taalperceptie in de praktijk..........................................................................................................13
Ontwikkeling van spraakproductie...............................................................................................14
College 4 – het leren van woorden.......................................................................................................14
Het leren van woorden.................................................................................................................14
Vroege ontwikkeling: woordenschatspurt....................................................................................15
Gavagai-probleem........................................................................................................................15
Leerbiases.....................................................................................................................................16
Tweetalige mentale lexicon..........................................................................................................17
College 5 – Morfologische kennis.........................................................................................................18
Morfologie....................................................................................................................................18
Morfologische processen: verbuiging, vervoeging, afleiding, samenstellingen............................18
‘Words and Rules’ theorie (twee-routes verklaring).....................................................................20
Connectionisme (één-route verklaring)........................................................................................20
Neuro-imaging fMRI en EEG.........................................................................................................22
College 6 – grammaticale ontwikkeling................................................................................................24
,taal ontwikkeling – aantekeningen colleges
Twee woorden fase (telegrafische spraak)...................................................................................24
Verdere ontwikkeling...................................................................................................................24
Nativisme van Noam Chomsky.....................................................................................................25
Usage-based benadering..............................................................................................................25
Interactie ontwikkeling cognitie en taal........................................................................................26
Belangrijk voor tentamen.....................................................................................................................27
theorieën......................................................................................................................................27
Onderzoeksparadima’s.................................................................................................................27
, taal ontwikkeling – aantekeningen colleges
College 1 – wat is taal? En kritieke periodes
Inleiding, Hockett’s kenmerken, hebben dieren taal?, kritische periode(s)
binnen de taalontwikkeling.
Wat is taal?
- Een systeem waarmee een relatie kan worden gelegd tussen signalen en concepten
- 6 dimensies:
o Pragmatiek: ‘je hebt een groen licht’, betekenis in context bijv. bij een stoplicht.
Interactie tussen situatie en taal
o Semantiek: bijv. de verandering van betekenis over tijd van een bepaald woord
o Syntaxis: zinsleer, onderliggende structuur. Bijv. hoe kan je woorden veranderen om
een vraagzin te maken van een normale zin? (grammatica, gecombineerd met
morfologie)
o Morfologie: structuur van woorden, hoe woorden kunnen worden gecombineerd.
o Fonologie: klanksysteem
o Fonetiek: fysiologische en fysische eigenschappen, hoe werken je spraakorganen en
hoe werkt je gehoor, over trillingen. Gaat over universele aspecten, niet over 1 taal
Hockett’s kenmerken
16 kenmerken van menselijke taal. Maar 4 komen er in de colleges aan bod, maar ze kunnen allemaal
in de tentamens komen.
- Creativiteit
- Semanticiteit
- Arbitrariteit
- Verplaatsing
Creativiteit: mensen zijn creatief met taal. Er verschijnen steeds nieuwe woorden in de Van Dale,
vaak een samenvoeging uit twee bestaande woorden
