Hoofdstuk 1
ontwikkelingspsychologie een vakgebied dat probeert veranderingen in de cognitieve, sociale
en andere capaciteiten van individuen te begrijpen en uit te breiden,
ten eerste door veranderingen in het waargenomen gedrag van het
kind te beschrijven en ten tweede door de processen bloot te leggen
die aan deze veranderingen ten grondslag liggen
continue ontwikkeling een ontwikkelingspatroon waarin vaardigheden op een geleidelijke
en soepele manier veranderen
discontinue ontwikkeling een ontwikkelingspatroon waarin veranderingen plotseling optreden,
resulterend in kwalitatief verschillende stadia (perioden) van
ontwikkeling
kritische periode een periode van ontwikkeling (leeftijdscategorie) waarin specifieke
ervaringen van vitaal belang zijn om de ontwikkeling op een
typische manier te laten plaatsvinden
sensitieve periode een periode van ontwikkeling (leeftijdscategorie) waarin bepaalde
ervaringen belangrijk zijn voor de typische ontwikkeling. als die
ervaringen zich in die periode niet voordoen, kan er toch een
typische ontwikkeling optreden
domein-algemene het idee dat ontwikkelingen een impact kunnen hebben op een
ontwikkeling breed scala aan vaardigheden
domein-specifieke het idee dat de ontwikkeling van verschillende vaardigheden
ontwikkeling onafhankelijk (afzonderlijk) plaatsvindt en weinig invloed heeft op
vaardigheden in andere domeinen
niveau van verklaring de manier waarop we ervoor kiezen om psychologische vermogens
(en de ontwikkelingen van die vermogens) te beschrijven. niveaus
van verklaring kunnen biologische, gedragsmatige, sociale en
emotionele
ecologische perspectief een perspectief dat het belang benadrukt van het begrijpen van niet
alleen de relaties tussen organismen en verschillende
milieusystemen, maar ook de relaties tussen dergelijke systemen
onderling
lifespan perspectief een visie op ontwikkeling als een proces dat doorgaat gedurende de
hele levenscyclus, van de kindertijd tot volwassenheid en ouderdom
leeftijdscohort mensen geboren binnen dezelfde generatie
, Hoofdstuk 2
behaviorisme een school van psychologie prominent in het begin van de twintigste
eeuw, die de rol van leren in het menselijk gedrag benadrukte en
probeerde gedrag in dergelijke termen te beschrijven
klassieke conditionering een vorm van leren waarbij twee stimuli herhaaldelijk samen
worden gepresenteerd totdat individuen leren om op dezelfde
manier op de onbekende stimulus te reageren als op de bekende
stimulus
operante conditionering een vorm van leren die afhankelijk is van de gevolgen van gedrag:
beloningen vergroten de kans dat een gedrag zich herhaalt, terwijl
straf die kans verkleint
maturational (rijpings) een vroege benadering om de ontwikkeling te verklaren in termen
benadering van rijpingsschema's, vooraf bepaald door genetische overerving
psychodynamische in deze visie op ontwikkeling, die is afgeleid van de Freudiaanse
theorie theorie, vindt ontwikkeling plaats in discrete stadia en wordt deze
grotendeels bepaald door biologisch gebaseerde driften gevormd
door encoutners met de omgeving en door de interactie van de drie
componenten van de persoonlijkheid: id, ego en superego
id in de Freudiaanse theorie, de instinctieve driften van de persoon: de
eerste component van de persoonlijkheid om te evolueren, de id
werkt op basis van het plezierprincipe
ego in de Freudiaanse theorie, de rationele, controlerende component
van de persoonlijkheid, die probeert behoeften te bevredigen door
middel van passend sociaal aanvaardbaar gedrag
superego in de Freudiaanse theorie is de persoonlijkheidscomponent die de
verantwoordelijkheid is van de verinnerlijking door het kind van
ouderlijke of maatschappelijke waarden, moraal en rollen
psychologische theorie erikson's ontwikkelingstheorie, die kinderen ziet ontwikkelen door
een reeks fasen, grotendeels door het volbrengen van taken waarbij
ze betrokken zijn bij interactie met hun sociale omgeving
ethologische theorie een theorie die van mening is dat gedrag moet worden gezien en
begrepen als gedrag dat zich voordoet in een bepaalde context en
dat het adaptieve of overlevingswaarde heeft
sociale leertheorie een leertheorie die het belang van observatie en imitatie benadrukt
bij het verwerven van nieuw gedrag, met leren gemedieerd door
cognitieve processen
observerend leren leren dat plaatsvindt door het observeren van het gedrag van
ontwikkelingspsychologie een vakgebied dat probeert veranderingen in de cognitieve, sociale
en andere capaciteiten van individuen te begrijpen en uit te breiden,
ten eerste door veranderingen in het waargenomen gedrag van het
kind te beschrijven en ten tweede door de processen bloot te leggen
die aan deze veranderingen ten grondslag liggen
continue ontwikkeling een ontwikkelingspatroon waarin vaardigheden op een geleidelijke
en soepele manier veranderen
discontinue ontwikkeling een ontwikkelingspatroon waarin veranderingen plotseling optreden,
resulterend in kwalitatief verschillende stadia (perioden) van
ontwikkeling
kritische periode een periode van ontwikkeling (leeftijdscategorie) waarin specifieke
ervaringen van vitaal belang zijn om de ontwikkeling op een
typische manier te laten plaatsvinden
sensitieve periode een periode van ontwikkeling (leeftijdscategorie) waarin bepaalde
ervaringen belangrijk zijn voor de typische ontwikkeling. als die
ervaringen zich in die periode niet voordoen, kan er toch een
typische ontwikkeling optreden
domein-algemene het idee dat ontwikkelingen een impact kunnen hebben op een
ontwikkeling breed scala aan vaardigheden
domein-specifieke het idee dat de ontwikkeling van verschillende vaardigheden
ontwikkeling onafhankelijk (afzonderlijk) plaatsvindt en weinig invloed heeft op
vaardigheden in andere domeinen
niveau van verklaring de manier waarop we ervoor kiezen om psychologische vermogens
(en de ontwikkelingen van die vermogens) te beschrijven. niveaus
van verklaring kunnen biologische, gedragsmatige, sociale en
emotionele
ecologische perspectief een perspectief dat het belang benadrukt van het begrijpen van niet
alleen de relaties tussen organismen en verschillende
milieusystemen, maar ook de relaties tussen dergelijke systemen
onderling
lifespan perspectief een visie op ontwikkeling als een proces dat doorgaat gedurende de
hele levenscyclus, van de kindertijd tot volwassenheid en ouderdom
leeftijdscohort mensen geboren binnen dezelfde generatie
, Hoofdstuk 2
behaviorisme een school van psychologie prominent in het begin van de twintigste
eeuw, die de rol van leren in het menselijk gedrag benadrukte en
probeerde gedrag in dergelijke termen te beschrijven
klassieke conditionering een vorm van leren waarbij twee stimuli herhaaldelijk samen
worden gepresenteerd totdat individuen leren om op dezelfde
manier op de onbekende stimulus te reageren als op de bekende
stimulus
operante conditionering een vorm van leren die afhankelijk is van de gevolgen van gedrag:
beloningen vergroten de kans dat een gedrag zich herhaalt, terwijl
straf die kans verkleint
maturational (rijpings) een vroege benadering om de ontwikkeling te verklaren in termen
benadering van rijpingsschema's, vooraf bepaald door genetische overerving
psychodynamische in deze visie op ontwikkeling, die is afgeleid van de Freudiaanse
theorie theorie, vindt ontwikkeling plaats in discrete stadia en wordt deze
grotendeels bepaald door biologisch gebaseerde driften gevormd
door encoutners met de omgeving en door de interactie van de drie
componenten van de persoonlijkheid: id, ego en superego
id in de Freudiaanse theorie, de instinctieve driften van de persoon: de
eerste component van de persoonlijkheid om te evolueren, de id
werkt op basis van het plezierprincipe
ego in de Freudiaanse theorie, de rationele, controlerende component
van de persoonlijkheid, die probeert behoeften te bevredigen door
middel van passend sociaal aanvaardbaar gedrag
superego in de Freudiaanse theorie is de persoonlijkheidscomponent die de
verantwoordelijkheid is van de verinnerlijking door het kind van
ouderlijke of maatschappelijke waarden, moraal en rollen
psychologische theorie erikson's ontwikkelingstheorie, die kinderen ziet ontwikkelen door
een reeks fasen, grotendeels door het volbrengen van taken waarbij
ze betrokken zijn bij interactie met hun sociale omgeving
ethologische theorie een theorie die van mening is dat gedrag moet worden gezien en
begrepen als gedrag dat zich voordoet in een bepaalde context en
dat het adaptieve of overlevingswaarde heeft
sociale leertheorie een leertheorie die het belang van observatie en imitatie benadrukt
bij het verwerven van nieuw gedrag, met leren gemedieerd door
cognitieve processen
observerend leren leren dat plaatsvindt door het observeren van het gedrag van
