Aantekening hoorcolleges owp

Hoorcollege 1

Ontwikkelingspsychologie voor:
 Voorspellen volwassen functioneren
 Begrijpen menselijke natuur
 Begrijpen hoe gezond functioneren is te bevorderen

Ontwikkelingspsychologie: studie van verandering
 Binnen individuen
 Van conceptie tot dood
 From womb to tomb (ei tot eind)

3 domeinen ontwikkelingspsychologie
 Fysiologische ontwikkeling
 Cognitieve ontwikkeling
 Sociale en emotionele ontwikkeling

Stappen ontwikkelingspsychologie onderzoek
 Beschrijven ontwikkeling: systematisch in kaart brengen van stabiliteit en
verandering over tijd
 Begrijpen ontwikkeling: aantonen ontwikkelingsmechanismen/oorzaken
 Optimaliseren ontwikkeling: hoe ondersteunen voor algemene, klinische
populatie

Nature: Ontwikkeling bepaald door genetische aanleg (nativisme). Thomas
Hobbes “bij geboorte zijn er ‘predisposities’ vb egoïsme”. Rousseau: “mens is van
nature goed”
Nurture: Ontwikkeling bepaald door omgeving (empirisme). John Locke
“menselijke geest is onbeschreven bij geboorte, alle kennis is gevolg van
ervaring”.
 Er is sprake van wederzijdse beïnvloeding (interactie)

Vormen van interactie
 X-vorm
 V-vorm

Continue ontwikkeling: Ontwikkeling vindt geleidelijk plaats, zonder abrupte
veranderingen Discontinue ontwikkeling: Ontwikkeling is opeenvolging van
abrupte veranderingen (ontwikkeling verloopt in ‘stadia’)

Hoorcollege 2

Vier interactionistische theorieën voor nature, nurture
 Ecologische theorie (Bronfenbrenner)
 Psycho-sociale ontwikkelingstheorie (Erikson)
 Evolutionaire psychologie (Darwin en co)
 Zelf-determinatie theorie (Deci en Ryan)

,Ecologische theorie (Bronfenbrenner)
 1.Kind: Aanleg, persoonlijkheid, biologische en genetische
 factoren
 2.Microsysteem: Directe omgeving van het kind (school,
 familie)
 3.Mesosysteem: Connecties tussen de microsystemen
 4.Exosysteem: Indirecte omgevingen (bijv.
 werkomstandigheden van ouders)
 5.Macrosysteem: Culturele context
 6.Chronosysteem: Tijd

Psycho-sociale ontwikkelingstheorie (Erikson)
 Ontwikkeling wordt bepaald door interactie van 3 systemen: biologie,
psychologie, cultuur
 Ontwikkeling bestaat uit 8 stadia (de 5 stadia van freud+ 3
extra=lifespan perspectief)
 Elk ontwikkelingsstadium bestaat uit een conflict uit twee uitersten (bvb
intimiteit vs isolement). Die de basis voor een ontwikkelngstaak vormt.
Succesvolle oplossing leidt tot deugden (vb liefde). Niet oplossen
(stagnatie) leidt tot pathologie

Evolutionaire psychologie (Darwin en co)
 Maturation approach: universeel verloop van stadia en groei door
evolutie (verschil tussen levensfases in biologische taken)
 Evolutie ledit tot vastlegging van adaptieve conditionele
ontwikkelingspaden

Zelf-determinatie theorie (Deci en Ryan)
 Organisch perspectief: kinderen zijn van nature gedreven om te leren
en zich te ontwikkelen
 Omgeving kan natuurlijke ontwikkeling stimuleren/dwarsbomen. Base
behoeften: competentie, autonomie, verbondenheid

Onderzoeksdesign
 Zelfrapportage: vragenlijst, interview
 Ouder/leerkracht/peer rapportage
 Observatie: naturalistisch (alledaagse omgeving) of gestructureerd
(geënsceneerde omgeving)
 Cross-sectionele methode: vergelijkt groepen proefpersonen van
verschillende leeftijd
 Longitudinale methode: zelfde proefpersonen worden herhaaldelijk
gemeten
 Cohort-sequentieel design: verschillende controles over verschillende
leeftijden over tijd
 Experimentele methode: voor oorzakelijke verbanden

Hoorcollege 3

De Harris: ouders hebben geen controle (los van genetisch) over de
ontwikkeling van hun kind

, Doordat genetische overlap tussen kind en ouder zal de gedragsstijlen ook
overlappen

Passieve gen-omgeving correlatie: bvb emotioneel instabiele mensen
scheiden vaker. Deze eigenschap is erfelijk, waardoor het kind ook sneller zal
scheiden.