Hoofdstuk 1 Onderzoek doen
1.1 Wat is onderzoek?
Onderzoek= Alle systematische activiteiten gericht op verzamelen van gegeven die
informatie bevatten over een van tevoren afgebakend onderwerp met als doel een of
meerdere vragen aangaande dit onderwerp te beantwoorden.
Om (wetenschappelijk) verantwoord onderzoek te kunnen doen, is kennis van
onderzoeksmethodiek onontbeerlijk. Hier onderscheiden wij twee soorten
onderzoeken in.
In het plan van aanpak plan je de uitvoering en maak je duidelijk wat de
opdrachtgever als eindproduct mag verwachten.
Twee soorten onderzoek:
(Belangrijk dat het onderzoek goed is opgezet en uitgevoerd)
- Praktijkonderzoek
- Wetenschappelijk onderzoek
Praktijkonderzoek= Heeft als doel om iets op te lossen op een vraag die in de
praktijk wordt gesteld.
- Toegepast onderzoek waarbij experts hun kennis toepassen door een
geval te onderzoeken met als doel te diagnosticeren, een oplossing te
generen of te evalueren. (Bijvoorbeeld. Medisch onderzoek,
marktonderzoek, milieuonderzoek, ICT-onderzoek en technisch
onderzoek)
- Praktijkonderzoek werkt met een interventiecyclus.
Wetenschappelijk onderzoek= Onderzoek om nieuwe algemene kennis te verwerven.
- Het heeft als doel om transfereerbare kennis op te leveren. Bijvoorbeeld onderzoek,
ziektes, invloed van temperatuur, hoe arbeid motiverender gemaakt kan worden.
- Wetenschappelijk onderzoek werkt met de empirische cyclus.
Empirie= De waarneembare werkelijkheid.
,Empirische cyclus:
1. Waarneming (observatie)
Iets opmerken dat bijvoorbeeld dat opvoeding en
emotionele storingen bij een kind een link lijken te
hebben.
2. Verklaring vinden theorievorming
Verklaring zoeken voor dit probleem.
3. Afleiden voorspellingen uit theorie
Afleiden van nieuwe voorspellingen uit de theorie die
getoetst kunnen worden.
4. Toetsen voorspellingen in de werkelijkheid
De voorspelling uit fase 3 worden hier getoetst. Uit dit
onderzoek kunnen verassende gegevens naar boven
komen. Die weer een aanleiding zijn voor een nieuwe
theorievorming.
Doel van het doorlopen van deze cyclus is het komen tot nieuwe theorievorming. Resultaten
van onderzoek roepen vaak weer nieuwe vragen op.
Serendipity= (Toevalstreffers) in het onderzoek. Iets ontdekken of
uitvinden waar je niet naar op zoek was.
1.2 Redenen voor onderzoek
Motieven (praktijk)onderzoek:
1. Om beleid te wijzigen
2. Om betere beslissingen te kunnen nemen over operationele zaken
3. Om beter op de externe omgeving in te kunnen spelen
4. Om verschillende verschuivingen te verklaren
5. Voor externe certificering
6. Om een beslissing uit te stellen
7. Om het eigen gelijk bevestigd te krijgen
8. Als zoethoudertje: betrokkenen gerust stellen
De laatste 3 motieven 6,7 en 8 zijn oneigenlijke motieven, de onderzoeker
loopt risico voor het karretje gespannen te worden. Het doel hierbij is niet om
objectief onderzoek uit te voeren.
Oneigenlijke motieven= Niet volgens de regels of de bedoeling.
Objectief= Feiten
Subjectief= Meningen
,1.2.1 Wetgeving en ethiek
Gedragscode= Een set regels waaraan de professional zich moet houden (bij het doen van
onderzoek).
De ethiek van onderzoek doen= De correctheid van je gedrag ten opzichte van degenen die
het onderwerp zijn van je onderzoek, of de effecten daarvan zullen ondervinden.
Vijf invalshoeken voor wat wel of niet correct is voor een onderzoek:
1. Esomar/MOA-regels
- De Esomar en de MOA hebben regels opgesteld waar hun leden zich aan dienen te
houden. Belangrijk zijn het anoniem verwerken en rapporteren van gegevens uit
onderzoek.
- Esomar= Internationale brancheorganisatie voor onderzoek
- MOA= Nederlandse brancheorganisatie voor onderzoek
(MOA= instituut voor mensen en bedrijven die zich bezighouden met
marktonderzoek, digital analytics, marketing intelligence en beleidsonderzoek)
- 10 gouden regels (blz. 22)
2. Wetgeving (AVG) algemene verordening gegevensbescherming
- AVG= Doelbinding: gegevens mogen gebruikt worden voor het doel of de doelen
waarvoor ze verzameld zijn, verenigbare doelen zijn ook toegestaan.
- Persoonsgegevens mag je gebruiken zonder toestemming. Bijzondere
persoonsgegevens moet je zorgvuldig mee omgaan en toestemming voor hebben.
Respondenten hebben recht op inzage welke persoonsgegevens je verwerkt voor je
onderzoek.
- Checklist:
1) Gaat het om een commercieel onderzoek of om een
wetenschappelijk of statisch onderzoek?
2) Kan ik anonimiseren of moet ik identificeerbaar rapporteren?
3) Gebruik ik bijzondere persoonsgegevens?
3. Regels voor goed onderzoek (betrouwbaar, valide)
Wetenschappelijk verantwoord onderzoek doen betekent dat je bij de afbakening,
opzet, uitvoering, analyse en rapportage rekening houdt met de regels om zo
betrouwbaar en valide mogelijk het onderzoek op te zetten, uit te voeren en te
rapporteren.
4. Eigen opvattingen over wat wel/ niet kan (ethiek)
Doe wat je gevoel zegt en ga niet te ver ook al kan het zijn dat het juridisch geen
probleem is. Doe geen dingen die je niet tegenover jezelf kunt verantwoorden.
5. Opvattingen/belangen van de opdrachtgever
De opdrachtgever heeft ook grenzen aan wat hij wel of niet wil dat er gebeurt tijdens
het onderzoek. Doe geen dingen waar de opdrachtgever niet achter staat.
, 1.3 Methoden van onderzoek
Drie verschillende methoden van onderzoek:
1. Onderscheid naar doel onderzoek (beschrijvend, exploratief of toetsend onderzoek)
2. Onderscheid naar desk- en fieldonderzoek
3. Onderscheid naar kwalitatief en kwantitatief onderzoek
1.3.1 Doel van het onderzoek
- Beschrijvend onderzoek
Hierbij zorg je ervoor dat je een situatie in kaart brengt. Meestal heb je niet veel
voorkennis.
Voorbeeld: Een bedrijf wil weten hoe zijn klantenkring er eigenlijk uitziet en hoe die
klanten het bedrijf beoordelen op bijvoorbeeld aspecten van klanttevredenheid.
- Explorerend onderzoek
Onderzoek waarbij je opzoek bent naar een verband of verklaring. Je voorkennis is al
groter, maar je weet nog niet waarom zaken zijn zoals geconstateerd.
Voorbeeld: Een organisatie die wil weten waarom het ziekteverzuim op de afdeling
administratie zoveel hoger is dan op de afdeling verkoop.
- Toetsend onderzoek
Onderzoek waarbij je een theorie of verwachting (hypothese) wil toetsen. In het
geval van praktijkonderzoek valt hier ook onder evaluatieonderzoek. Hierbij wordt
onderzocht of een ingestelde maatregel het gewenste effect had.
Voorbeeld: Een elektronicaconcern dat wil onderzoeken of na het bijleveren van
simpele en beknopte gebruiksaanwijzingen de klanten deze eerder lezen en minder
fouten maken in de bediening van de apparatuur.
Wetenschappelijk onderzoek= Is vaak toetsend van aard. Theorie toetsen/ontwikkelen.
Diagnostisch onderzoek= Is vaak een combinatie van beschrijvend en exploratief onderzoek.
Ontwerpgericht onderzoek= Is vaak een combinatie van alle drie de vormen van onderzoek.
1.3.2 Desk- en fieldresearch
- Deskresearch
Je gebruikt analyseert bestaande gegevens. Je gebruikt en analyseert gegevens voor
een nieuw doel. Bijvoorbeeld gebruik van internet, social media, scandata en
dergelijke. Bij een koppeling van deze gegevens spreken we meestal van big data.
- Fieldresearch
Je verzamelt zelf gegevens door eigen onderzoek op te zetten en uit te voeren. Je
bedenkt zelf de vragen die je gaat stellen.
1.1 Wat is onderzoek?
Onderzoek= Alle systematische activiteiten gericht op verzamelen van gegeven die
informatie bevatten over een van tevoren afgebakend onderwerp met als doel een of
meerdere vragen aangaande dit onderwerp te beantwoorden.
Om (wetenschappelijk) verantwoord onderzoek te kunnen doen, is kennis van
onderzoeksmethodiek onontbeerlijk. Hier onderscheiden wij twee soorten
onderzoeken in.
In het plan van aanpak plan je de uitvoering en maak je duidelijk wat de
opdrachtgever als eindproduct mag verwachten.
Twee soorten onderzoek:
(Belangrijk dat het onderzoek goed is opgezet en uitgevoerd)
- Praktijkonderzoek
- Wetenschappelijk onderzoek
Praktijkonderzoek= Heeft als doel om iets op te lossen op een vraag die in de
praktijk wordt gesteld.
- Toegepast onderzoek waarbij experts hun kennis toepassen door een
geval te onderzoeken met als doel te diagnosticeren, een oplossing te
generen of te evalueren. (Bijvoorbeeld. Medisch onderzoek,
marktonderzoek, milieuonderzoek, ICT-onderzoek en technisch
onderzoek)
- Praktijkonderzoek werkt met een interventiecyclus.
Wetenschappelijk onderzoek= Onderzoek om nieuwe algemene kennis te verwerven.
- Het heeft als doel om transfereerbare kennis op te leveren. Bijvoorbeeld onderzoek,
ziektes, invloed van temperatuur, hoe arbeid motiverender gemaakt kan worden.
- Wetenschappelijk onderzoek werkt met de empirische cyclus.
Empirie= De waarneembare werkelijkheid.
,Empirische cyclus:
1. Waarneming (observatie)
Iets opmerken dat bijvoorbeeld dat opvoeding en
emotionele storingen bij een kind een link lijken te
hebben.
2. Verklaring vinden theorievorming
Verklaring zoeken voor dit probleem.
3. Afleiden voorspellingen uit theorie
Afleiden van nieuwe voorspellingen uit de theorie die
getoetst kunnen worden.
4. Toetsen voorspellingen in de werkelijkheid
De voorspelling uit fase 3 worden hier getoetst. Uit dit
onderzoek kunnen verassende gegevens naar boven
komen. Die weer een aanleiding zijn voor een nieuwe
theorievorming.
Doel van het doorlopen van deze cyclus is het komen tot nieuwe theorievorming. Resultaten
van onderzoek roepen vaak weer nieuwe vragen op.
Serendipity= (Toevalstreffers) in het onderzoek. Iets ontdekken of
uitvinden waar je niet naar op zoek was.
1.2 Redenen voor onderzoek
Motieven (praktijk)onderzoek:
1. Om beleid te wijzigen
2. Om betere beslissingen te kunnen nemen over operationele zaken
3. Om beter op de externe omgeving in te kunnen spelen
4. Om verschillende verschuivingen te verklaren
5. Voor externe certificering
6. Om een beslissing uit te stellen
7. Om het eigen gelijk bevestigd te krijgen
8. Als zoethoudertje: betrokkenen gerust stellen
De laatste 3 motieven 6,7 en 8 zijn oneigenlijke motieven, de onderzoeker
loopt risico voor het karretje gespannen te worden. Het doel hierbij is niet om
objectief onderzoek uit te voeren.
Oneigenlijke motieven= Niet volgens de regels of de bedoeling.
Objectief= Feiten
Subjectief= Meningen
,1.2.1 Wetgeving en ethiek
Gedragscode= Een set regels waaraan de professional zich moet houden (bij het doen van
onderzoek).
De ethiek van onderzoek doen= De correctheid van je gedrag ten opzichte van degenen die
het onderwerp zijn van je onderzoek, of de effecten daarvan zullen ondervinden.
Vijf invalshoeken voor wat wel of niet correct is voor een onderzoek:
1. Esomar/MOA-regels
- De Esomar en de MOA hebben regels opgesteld waar hun leden zich aan dienen te
houden. Belangrijk zijn het anoniem verwerken en rapporteren van gegevens uit
onderzoek.
- Esomar= Internationale brancheorganisatie voor onderzoek
- MOA= Nederlandse brancheorganisatie voor onderzoek
(MOA= instituut voor mensen en bedrijven die zich bezighouden met
marktonderzoek, digital analytics, marketing intelligence en beleidsonderzoek)
- 10 gouden regels (blz. 22)
2. Wetgeving (AVG) algemene verordening gegevensbescherming
- AVG= Doelbinding: gegevens mogen gebruikt worden voor het doel of de doelen
waarvoor ze verzameld zijn, verenigbare doelen zijn ook toegestaan.
- Persoonsgegevens mag je gebruiken zonder toestemming. Bijzondere
persoonsgegevens moet je zorgvuldig mee omgaan en toestemming voor hebben.
Respondenten hebben recht op inzage welke persoonsgegevens je verwerkt voor je
onderzoek.
- Checklist:
1) Gaat het om een commercieel onderzoek of om een
wetenschappelijk of statisch onderzoek?
2) Kan ik anonimiseren of moet ik identificeerbaar rapporteren?
3) Gebruik ik bijzondere persoonsgegevens?
3. Regels voor goed onderzoek (betrouwbaar, valide)
Wetenschappelijk verantwoord onderzoek doen betekent dat je bij de afbakening,
opzet, uitvoering, analyse en rapportage rekening houdt met de regels om zo
betrouwbaar en valide mogelijk het onderzoek op te zetten, uit te voeren en te
rapporteren.
4. Eigen opvattingen over wat wel/ niet kan (ethiek)
Doe wat je gevoel zegt en ga niet te ver ook al kan het zijn dat het juridisch geen
probleem is. Doe geen dingen die je niet tegenover jezelf kunt verantwoorden.
5. Opvattingen/belangen van de opdrachtgever
De opdrachtgever heeft ook grenzen aan wat hij wel of niet wil dat er gebeurt tijdens
het onderzoek. Doe geen dingen waar de opdrachtgever niet achter staat.
, 1.3 Methoden van onderzoek
Drie verschillende methoden van onderzoek:
1. Onderscheid naar doel onderzoek (beschrijvend, exploratief of toetsend onderzoek)
2. Onderscheid naar desk- en fieldonderzoek
3. Onderscheid naar kwalitatief en kwantitatief onderzoek
1.3.1 Doel van het onderzoek
- Beschrijvend onderzoek
Hierbij zorg je ervoor dat je een situatie in kaart brengt. Meestal heb je niet veel
voorkennis.
Voorbeeld: Een bedrijf wil weten hoe zijn klantenkring er eigenlijk uitziet en hoe die
klanten het bedrijf beoordelen op bijvoorbeeld aspecten van klanttevredenheid.
- Explorerend onderzoek
Onderzoek waarbij je opzoek bent naar een verband of verklaring. Je voorkennis is al
groter, maar je weet nog niet waarom zaken zijn zoals geconstateerd.
Voorbeeld: Een organisatie die wil weten waarom het ziekteverzuim op de afdeling
administratie zoveel hoger is dan op de afdeling verkoop.
- Toetsend onderzoek
Onderzoek waarbij je een theorie of verwachting (hypothese) wil toetsen. In het
geval van praktijkonderzoek valt hier ook onder evaluatieonderzoek. Hierbij wordt
onderzocht of een ingestelde maatregel het gewenste effect had.
Voorbeeld: Een elektronicaconcern dat wil onderzoeken of na het bijleveren van
simpele en beknopte gebruiksaanwijzingen de klanten deze eerder lezen en minder
fouten maken in de bediening van de apparatuur.
Wetenschappelijk onderzoek= Is vaak toetsend van aard. Theorie toetsen/ontwikkelen.
Diagnostisch onderzoek= Is vaak een combinatie van beschrijvend en exploratief onderzoek.
Ontwerpgericht onderzoek= Is vaak een combinatie van alle drie de vormen van onderzoek.
1.3.2 Desk- en fieldresearch
- Deskresearch
Je gebruikt analyseert bestaande gegevens. Je gebruikt en analyseert gegevens voor
een nieuw doel. Bijvoorbeeld gebruik van internet, social media, scandata en
dergelijke. Bij een koppeling van deze gegevens spreken we meestal van big data.
- Fieldresearch
Je verzamelt zelf gegevens door eigen onderzoek op te zetten en uit te voeren. Je
bedenkt zelf de vragen die je gaat stellen.
