SAMENVATTING BEDRIJFSECONOMIE
Paragraaf 1.1
Als je niet genoeg financiële middelen hebt, zul je je behoeften en wensen naar belangrijkheid
moeten rangschikken en een keuze moeten maken. Dit is bijvoorbeeld bij ziekenhuizen, maar ook bij
studenten.
De bewaking van efficiëntie, het berekenen van de kostprijs en het bewaken van de goederen- en
geldstromen zijn belangrijke onderwerpen binnen de bedrijfseconomie.
De economie is de wetenschap die het keuzegedrag van de mens bestudeert. Dit keuzegedrag wordt
economisch handelen genoemd.
Schaarste: Het feit dat de middelen onvoldoende zijn om in alle behoeften te voorzien.
In de economische wetenschap wordt ervan uitgegaan dat de mens zich bij dit keuze handelen laat
leiden door het economisch principe.
Het economisch principe kan op twee manieren geformuleerd worden:
o Met de beschikbare middelen probeert men zo veel mogelijk behoeften te bevredigen
o Men probeert een bepaald doel te realiseren door opoffering van zo min mogelijk middelen
Welvaart: De mate waarin de mens in staat is zijn behoeften (ook bijv. vrije tijd) te bevredigen met
de beschikbare middelen.
De economische wetenschap kan worden opgesplitst in algemene economie en bedrijfseconomie:
o Algemene economie: Bestudeert het economisch handelen van de maatschappij als geheel.
Inzichten uit de algemene economie zijn belangrijk om de ontwikkelingen in de koopkracht
van consumenten te verklaren. Economische groei leidt tot meer vraag naar producten en
daardoor tot een omzetstijging bij bedrijven.
o Bedrijfseconomie: Bestudeert het economisch handelen van individuen in
bedrijfshuishoudingen. Bedrijfseconomie kunnen we verdelen in de volgende vakgebieden:
- Financial accounting: Verschillende groepen zijn geïnteresseerd in de financiële
resultaten van een onderneming. Externe verslaggeving is het verstrekken van gegevens
aan belangstellenden buiten de eigen organisatie.
- Management accounting: Managers in een organisatie hebben ook financiële informatie
nodig om beslissingen te kunnen nemen. Het verstrekken van financiële informatie om
binnen een organisatie heet interne verslaggeving.
- Financiering: Om bedrijfsmiddelen (gebouwen, voorraden etc.) aan te kunnen schaffen,
zal de onderneming geld moeten hebben. Als dat geld afkomstig is van de eigenaren van
het bedrijf, spreken we van eigen vermogen. Als niet-eigenaren vermogen beschikbaar
stellen aan een onderneming heet dit vreemd vermogen.
Bedrijfsadministratie: Hieronder verstaan we het vastleggen en verwerken van financiële en niet-
financiële gegevens. Het vastleggen van financiële gegevens noemen we financiële administratie of
boekhouding. Het vastleggen van de niet-financiële gegevens maken onderdeel uit van de
bedrijfsadministratie, maar niet van de financiële administratie.
Commerciële economie: Hierbij moet een onderneming zich meer verdiepen in de behoeften van de
verschillende afnemersgroepen, de mate van concurrentie in de branche en in de wijze waarop
afnemers via verschillende communicatiekanalen kunnen worden benaderd.
Factoren die invloed hebben op het vertrouwen van ondernemers in de economie zijn: de omvang
van de productie, het aantal nieuwe orders, de werkgelegenheid, de levertijden en de ingekochte
voorraden.
,Paragraaf 1.2
Bedrijfseconomie probeert inzichten aan te dragen die een bijdrage kunnen leveren aan het nemen
van beslissingen binnen bedrijfshuishoudingen. Een bedrijfshuishouding is een financieel-
economisch zelfstandige productieorganisatie.
Productie: Het omzetten van productiemiddelen (input) in producten (output), waardoor de
behoefte van de consument beter wordt voorzien. Productie is iedere handeling die het product
dichter bij de consument brengt, waardoor er waarde aan het product wordt toegevoegd.
Productiemiddelen zijn nodig om producten voort te brengen. Consumptie is het rechtstreeks
gebruik van goederen en/of diensten voor de bevrediging van behoeften.
De belangrijkste processen bij de productie:
Organisatie: Een samenwerkingsverband tussen personen met het doel hun persoonlijke belangen te
bevorderen. De samenwerkende personen in een organisatie heten participanten. Iedere participant
levert een bijdrage aan de organisatie en ontvangt daarvoor een vergoeding. Een bedrijfshuishouding
is het middelpunt van allerlei groeperingen (leveranciers, werknemers, afnemers, overheid,
verschaffers en overige).
Goederenstroom: Het omzettingsproces waarin productiemiddelen worden omgevormd tot
eindproducten. Het omzettingsproces kan gezien worden als een aaneenschakeling van ingaande en
uitgaande goederenstromen en wordt ook wel het primaire proces. Geldstromen die rechtstreeks
voortvloeien uit het primaire proces, worden primaire geldstromen genoemd.
Markt:
o Concrete markt: De plaats waar aanbieders en vragers elkaar ontmoeten en transacties
afsluiten.
o Abstracte markt: Het geheel van de vraag naar en het aanbod van een bepaald goed, waaruit
een prijs tot stand komt. Bijvoorbeeld de huizenmarkt, arbeidsmarkt of de aandelenmarkt.
Liquide middelen: Het kassaldo en het positieve saldo van de bankrekening.
Als een onderneming geld moet aantrekken moet hij een beroep doen op de vermogensmarkt. Op de
vermogensmarkt wordt eigen en/of vreemd vermogen aangeboden. Het eigen vermogen wordt door
de verschaffers ervan permanent aan de bedrijfshuishouding beschikbaar gesteld. Als beloning
ontvangen zij dividend. Het vreemd vermogen wordt tijdelijk beschikbaar gesteld en moet door de
bedrijfshuishouding worden afgelost. De beloning voor het verschaffen van vreemd vermogen
noemen we interest. De betaling en/of ontvangst van eigen en/of vreemd vermogen noemen we
secundaire geldstromen.
Valutarisico: De gevolgen van veranderingen in de wisselkoers voor de resultaten van een
onderneming.
, Een bedrijfshuishouding is economisch zelfstandig als de beginvoorraad liquide middelen, aangevuld
met de ingaande geldstromen, groter is dan of gelijk is aan de uitgaande geldstromen.
De bedrijfshuishoudingen worden onderverdeeld in ondernemingen en overheidsbedrijven:
Kenmerken van een onderneming (particuliere sector):
o De gelduitgaven en de geldontvangsten in verband met het omzettingsproces zijn onzeker
o Er wordt gestreefd naar een zo hoog mogelijke rentabiliteit over het geïnvesteerde
vermogen
Overheidsbedrijven voldoen in principe niet aan deze twee kenmerken
Er is sprake van een overheidsbedrijf als het transformatieproces door de overheid op financieel-
economisch zelfstandige wijze plaatsvindt. De lasten van de overheidsdiensten (politie, brandweer)
worden geheel of grotendeels gedragen door de overheid, deze diensten zijn dan ook financieel-
economisch onverstandig. Deze kosten worden betaald door algemene middelen (belastingen).
Privatisering: Een overheidsbedrijf wordt een onderneming, aanbieders van een product of dienst
mogen zelf de prijzen vaststellen.
Marktwerking: Hiermee bedoelen we dat de afnemer zelf kan beslissen van welke producent hij of zij
de producten afneemt. Hierbij worden prijs en kwaliteit tegen elkaar afgewogen.
Paragraaf 1.3
Participanten in een organisatie hebben er belang bij dat de organisatie ook op lange termijn blijft
bestaan, de werkzaamheden van hen worden op een doelstelling afgestemd. De doelstelling zal van
organisatie tot organisatie verschillen.
Financieel economisch zelfstandig houd in dat op de lange termijn de geldontvangsten van een
onderneming de gelduitgaven overtreffen. Als de onderneming in staat is meer inkomsten voort te
brengen dan nodig is voor de vergoedingen die de verschaffers van het eigen en vreemd vermogen
eisen, neemt de waarde van de onderneming toe.
Missie: Een doelstelling (om sturing te geven aan de activiteiten binnen de organisatie) die vrij
nauwkeurig is beschreven.
Non-profitorganisaties: Organisaties die niet uit zijn op het behalen van winst, bijvoorbeeld
onderwijs, ziekenhuis, bibliotheken, liefdadigheidsinstellingen. Bij deze organisaties is er ook sprake
van geld- en goederenstromen. Een ingaande geldstroom zijn bijvoorbeeld donaties, schenkingen of
subsidies.
Strategie: Een nadere uitwerking van de ondernemingsdoelstelling.
Op basis van de strategie kunnen operationele doelstellingen
worden opgesteld, die als richtsnoer dienen voor het dagelijks
handelen binnen organisaties. Op basis van deze operationele
doelen kan het management een ondernemingsplan opstellen. In
het ondernemingsplan komt onder andere te staan welke producten
of diensten de onderneming wil aanbieden en op welke markten zijn
zich wil concentreren.
Ondernemen is een dynamische (beweging) activiteit, dit wil zeggen dat ontwikkelingen die in
eerste instantie als een bedreiging worden gezien, later tot nieuwe ideeën en kansen kunnen leiden.
Operationele doelen: Deze kunnen onmiddellijk worden omgezet in een reeks activiteiten.
Welke subdoelstellingen op de voorgrond staan, zal in belangrijke mate afhangen van de machts- en
zeggenschapsverhoudingen binnen de bedrijfshuishouding. Hoewel de subdoelstellingen al concreter
zijn dan de algemene ondernemingsdoelstelling, moeten zij nog verder worden uitgewerkt.
Paragraaf 1.1
Als je niet genoeg financiële middelen hebt, zul je je behoeften en wensen naar belangrijkheid
moeten rangschikken en een keuze moeten maken. Dit is bijvoorbeeld bij ziekenhuizen, maar ook bij
studenten.
De bewaking van efficiëntie, het berekenen van de kostprijs en het bewaken van de goederen- en
geldstromen zijn belangrijke onderwerpen binnen de bedrijfseconomie.
De economie is de wetenschap die het keuzegedrag van de mens bestudeert. Dit keuzegedrag wordt
economisch handelen genoemd.
Schaarste: Het feit dat de middelen onvoldoende zijn om in alle behoeften te voorzien.
In de economische wetenschap wordt ervan uitgegaan dat de mens zich bij dit keuze handelen laat
leiden door het economisch principe.
Het economisch principe kan op twee manieren geformuleerd worden:
o Met de beschikbare middelen probeert men zo veel mogelijk behoeften te bevredigen
o Men probeert een bepaald doel te realiseren door opoffering van zo min mogelijk middelen
Welvaart: De mate waarin de mens in staat is zijn behoeften (ook bijv. vrije tijd) te bevredigen met
de beschikbare middelen.
De economische wetenschap kan worden opgesplitst in algemene economie en bedrijfseconomie:
o Algemene economie: Bestudeert het economisch handelen van de maatschappij als geheel.
Inzichten uit de algemene economie zijn belangrijk om de ontwikkelingen in de koopkracht
van consumenten te verklaren. Economische groei leidt tot meer vraag naar producten en
daardoor tot een omzetstijging bij bedrijven.
o Bedrijfseconomie: Bestudeert het economisch handelen van individuen in
bedrijfshuishoudingen. Bedrijfseconomie kunnen we verdelen in de volgende vakgebieden:
- Financial accounting: Verschillende groepen zijn geïnteresseerd in de financiële
resultaten van een onderneming. Externe verslaggeving is het verstrekken van gegevens
aan belangstellenden buiten de eigen organisatie.
- Management accounting: Managers in een organisatie hebben ook financiële informatie
nodig om beslissingen te kunnen nemen. Het verstrekken van financiële informatie om
binnen een organisatie heet interne verslaggeving.
- Financiering: Om bedrijfsmiddelen (gebouwen, voorraden etc.) aan te kunnen schaffen,
zal de onderneming geld moeten hebben. Als dat geld afkomstig is van de eigenaren van
het bedrijf, spreken we van eigen vermogen. Als niet-eigenaren vermogen beschikbaar
stellen aan een onderneming heet dit vreemd vermogen.
Bedrijfsadministratie: Hieronder verstaan we het vastleggen en verwerken van financiële en niet-
financiële gegevens. Het vastleggen van financiële gegevens noemen we financiële administratie of
boekhouding. Het vastleggen van de niet-financiële gegevens maken onderdeel uit van de
bedrijfsadministratie, maar niet van de financiële administratie.
Commerciële economie: Hierbij moet een onderneming zich meer verdiepen in de behoeften van de
verschillende afnemersgroepen, de mate van concurrentie in de branche en in de wijze waarop
afnemers via verschillende communicatiekanalen kunnen worden benaderd.
Factoren die invloed hebben op het vertrouwen van ondernemers in de economie zijn: de omvang
van de productie, het aantal nieuwe orders, de werkgelegenheid, de levertijden en de ingekochte
voorraden.
,Paragraaf 1.2
Bedrijfseconomie probeert inzichten aan te dragen die een bijdrage kunnen leveren aan het nemen
van beslissingen binnen bedrijfshuishoudingen. Een bedrijfshuishouding is een financieel-
economisch zelfstandige productieorganisatie.
Productie: Het omzetten van productiemiddelen (input) in producten (output), waardoor de
behoefte van de consument beter wordt voorzien. Productie is iedere handeling die het product
dichter bij de consument brengt, waardoor er waarde aan het product wordt toegevoegd.
Productiemiddelen zijn nodig om producten voort te brengen. Consumptie is het rechtstreeks
gebruik van goederen en/of diensten voor de bevrediging van behoeften.
De belangrijkste processen bij de productie:
Organisatie: Een samenwerkingsverband tussen personen met het doel hun persoonlijke belangen te
bevorderen. De samenwerkende personen in een organisatie heten participanten. Iedere participant
levert een bijdrage aan de organisatie en ontvangt daarvoor een vergoeding. Een bedrijfshuishouding
is het middelpunt van allerlei groeperingen (leveranciers, werknemers, afnemers, overheid,
verschaffers en overige).
Goederenstroom: Het omzettingsproces waarin productiemiddelen worden omgevormd tot
eindproducten. Het omzettingsproces kan gezien worden als een aaneenschakeling van ingaande en
uitgaande goederenstromen en wordt ook wel het primaire proces. Geldstromen die rechtstreeks
voortvloeien uit het primaire proces, worden primaire geldstromen genoemd.
Markt:
o Concrete markt: De plaats waar aanbieders en vragers elkaar ontmoeten en transacties
afsluiten.
o Abstracte markt: Het geheel van de vraag naar en het aanbod van een bepaald goed, waaruit
een prijs tot stand komt. Bijvoorbeeld de huizenmarkt, arbeidsmarkt of de aandelenmarkt.
Liquide middelen: Het kassaldo en het positieve saldo van de bankrekening.
Als een onderneming geld moet aantrekken moet hij een beroep doen op de vermogensmarkt. Op de
vermogensmarkt wordt eigen en/of vreemd vermogen aangeboden. Het eigen vermogen wordt door
de verschaffers ervan permanent aan de bedrijfshuishouding beschikbaar gesteld. Als beloning
ontvangen zij dividend. Het vreemd vermogen wordt tijdelijk beschikbaar gesteld en moet door de
bedrijfshuishouding worden afgelost. De beloning voor het verschaffen van vreemd vermogen
noemen we interest. De betaling en/of ontvangst van eigen en/of vreemd vermogen noemen we
secundaire geldstromen.
Valutarisico: De gevolgen van veranderingen in de wisselkoers voor de resultaten van een
onderneming.
, Een bedrijfshuishouding is economisch zelfstandig als de beginvoorraad liquide middelen, aangevuld
met de ingaande geldstromen, groter is dan of gelijk is aan de uitgaande geldstromen.
De bedrijfshuishoudingen worden onderverdeeld in ondernemingen en overheidsbedrijven:
Kenmerken van een onderneming (particuliere sector):
o De gelduitgaven en de geldontvangsten in verband met het omzettingsproces zijn onzeker
o Er wordt gestreefd naar een zo hoog mogelijke rentabiliteit over het geïnvesteerde
vermogen
Overheidsbedrijven voldoen in principe niet aan deze twee kenmerken
Er is sprake van een overheidsbedrijf als het transformatieproces door de overheid op financieel-
economisch zelfstandige wijze plaatsvindt. De lasten van de overheidsdiensten (politie, brandweer)
worden geheel of grotendeels gedragen door de overheid, deze diensten zijn dan ook financieel-
economisch onverstandig. Deze kosten worden betaald door algemene middelen (belastingen).
Privatisering: Een overheidsbedrijf wordt een onderneming, aanbieders van een product of dienst
mogen zelf de prijzen vaststellen.
Marktwerking: Hiermee bedoelen we dat de afnemer zelf kan beslissen van welke producent hij of zij
de producten afneemt. Hierbij worden prijs en kwaliteit tegen elkaar afgewogen.
Paragraaf 1.3
Participanten in een organisatie hebben er belang bij dat de organisatie ook op lange termijn blijft
bestaan, de werkzaamheden van hen worden op een doelstelling afgestemd. De doelstelling zal van
organisatie tot organisatie verschillen.
Financieel economisch zelfstandig houd in dat op de lange termijn de geldontvangsten van een
onderneming de gelduitgaven overtreffen. Als de onderneming in staat is meer inkomsten voort te
brengen dan nodig is voor de vergoedingen die de verschaffers van het eigen en vreemd vermogen
eisen, neemt de waarde van de onderneming toe.
Missie: Een doelstelling (om sturing te geven aan de activiteiten binnen de organisatie) die vrij
nauwkeurig is beschreven.
Non-profitorganisaties: Organisaties die niet uit zijn op het behalen van winst, bijvoorbeeld
onderwijs, ziekenhuis, bibliotheken, liefdadigheidsinstellingen. Bij deze organisaties is er ook sprake
van geld- en goederenstromen. Een ingaande geldstroom zijn bijvoorbeeld donaties, schenkingen of
subsidies.
Strategie: Een nadere uitwerking van de ondernemingsdoelstelling.
Op basis van de strategie kunnen operationele doelstellingen
worden opgesteld, die als richtsnoer dienen voor het dagelijks
handelen binnen organisaties. Op basis van deze operationele
doelen kan het management een ondernemingsplan opstellen. In
het ondernemingsplan komt onder andere te staan welke producten
of diensten de onderneming wil aanbieden en op welke markten zijn
zich wil concentreren.
Ondernemen is een dynamische (beweging) activiteit, dit wil zeggen dat ontwikkelingen die in
eerste instantie als een bedreiging worden gezien, later tot nieuwe ideeën en kansen kunnen leiden.
Operationele doelen: Deze kunnen onmiddellijk worden omgezet in een reeks activiteiten.
Welke subdoelstellingen op de voorgrond staan, zal in belangrijke mate afhangen van de machts- en
zeggenschapsverhoudingen binnen de bedrijfshuishouding. Hoewel de subdoelstellingen al concreter
zijn dan de algemene ondernemingsdoelstelling, moeten zij nog verder worden uitgewerkt.
