M2 – Personen- en familierecht
Inhoudsopgave
H1. Algemene bepalingen en naamrecht........................................................................................................ 1
H2. Woonplaats en burgerlijke stand............................................................................................................. 4
H3. Huwelijk en geregistreerd partnerschap................................................................................................... 6
H4. Gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden.......................................................................10
H5. Einde huwelijk en geregistreerd partnerschap........................................................................................12
H6. Afstamming en adoptie.......................................................................................................................... 17
H7. Gezag en kinderbeschermingsmaatregelen............................................................................................21
H8. Curatele, bewind en mentorschap.......................................................................................................... 27
H9. Erfrecht................................................................................................................................................. 34
H1. Algemene bepalingen en naamrecht
Personen- en familierecht privaatrecht
Natuurlijk persoon mensen van vlees en bloed.
Rechtspersoon bedrijven, stichting of een vereniging.
1.1 Juridische persoon
Persoon: degene die drager van rechten en verplichtingen kan zijn (rechtsbevoegdheid).
Rechtsbevoegdheid: bevoegdheden die iemand heeft op basis van de wet. (Iedereen is
rechtsbevoegd, iedereen kan in een huwelijk treden, een testament opstellen etc.).
Het zijn van een persoon persoonlijkheid, begint bij de geboorte van een LEVEND kind.
En eindigt als iemand overlijdt, alle rechten en verplichtingen gaan over op de erfgenamen.
Art. 1:2 BW – belang van een kind.
1.2 Bloed- en aanverwantschap
Biologisch bloedverwantschap: duidt op relatie tussen personen op basis van de geboorte
uit bepaalde ouders.
Juridisch bloedverwantschap: het bestaan van een juridische relatie tussen personen, vaak
aangeduid als familierechtelijke betrekking. (Niet- biologische vader erkent een kind,
geregistreerd partnerschap met een kind, adoptie etc.).
,Bloedverwantschap in graden: de graad van bloedverwantschap wordt bepaald door het
getal der geboorten, die de bloedverwantschap hebben veroorzaakt. Hierbij telt een
erkenning, een gerechtelijke vaststelling van het ouderschap of een adoptie als geboorte.
Elke geboorte die als het ware tussen twee personen in staat (‘getal der geboorten’) als
een graad wordt aangemerkt.
Bloedverwantschap tussen mij en opa is tweedegraads. Er hebben 2 geboorten
plaatsgevonden, die van papa en die van mij.
Eerste linie: verwantschap die boven of onder elkaar staan.
Eerste graad ouders en kinderen.
Tweede graad grootouders en kleinkinderen.
Zijlinie: bloedverwantschap met oom/tante (derdegraads), broer/zus (tweedegraads) of
neef/nicht (tweede – of derdegraads).
Eerst opklimmen tot gemeenschappelijke stamvader of -moeder.
Pijltjes tellen.
Belang om graad van bloedverwantschap vast testellen.
- Erfgenamen
- Om met iemand te trouwen (mag niet in eerste- en tweedegraads).
Aanverwantschap: huwelijk of geregistreerd partnerschap (Juridische relatie).
Aanverwantschap wordt niet opgeheven door het eindigen van een huwelijk of GP.
Graden van aanverwantschap gebruikt dezelfde methode als die voor
bloedverwantschap.
1.3 Familie- en gezinsleven !
Art. 8 EVRM: het recht op familie- en gezinsleven wordt vastgesteld.
‘Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn
woning en correspondentie.
Ook wel, Family Life genoemd. Het gaat hier om het hebben van een nauwe persoonlijke
betrekking met een ander, vaak een kind. (Hoeft niet per se bloedverwanten te zijn, maar
kunnen ook aanverwanten zijn, denk aan pleegkinderen). LEES BLADZIJDEN 17 TOT EN MET
22 VOOR FAMILY LIFE, WANNEER IS DAAR WEL OF GEEN SPRAKE VAN?
Om family life te hebben tussen naaste bloedverwanten, moet er vast komen te staan dat er
met het kind ruimer contact wordt plaatsgevonden dan in het dagelijks verkeer
plaatsvindende. Er moeten dus bijkomende bijzondere omstandigheden zijn waaruit volgt
dat tussen het kind en de bloedverwant een band bestaat die onder de bescherming van art
8. EVRM valt.
Family Life kan ook verbroken worden door latere gebeurtenissen. Hier moet voldaan
worden aan strikte criteria.
1.4 Voornaam
Naamrecht: elk kind dat geboren wordt, heeft recht op een naam. Belangrijk voor
identificatie en draagt bij aan iemands identiteit.
, Wanneer een kind wordt geboren wordt er aangifte gedaan bij de burgerlijke stand van
de gemeente. Doel hiervan is dat de geboorte en de gegevens van het kind officieel worden
geregistreerd en dat het kind formeel bestaat.
Het wijzigen van een voornaam:
- Fout in geboorteakte
- Iemands voornaam is emotioneel belastend, met als gevolg bijvoorbeeld pesten.
- Er wordt vernoemd naar een persoon met wie iemand een bijzondere band had of
heeft.
- Iemand is transgender of transseksueel.
- Een voornaam is normaal in een bepaald land, maar in NL bijvoorbeeld raar. Denk
aan ‘Hang’.
- Er is sprake van een gewijzigde geloofsovertuiging.
- Iemand maakt al heel lang gebruik van een naam die afwijkt van zijn officiële
voornaam.
1.5 Geslachtsnaam
Geslachtsnaam achternaam.
Ouders mogen de geslachtsnaam van kind kiezen. Het moet de naam van vader of
moeder zijn om naam eenheid te creëren. Wordt er niet gekozen, dan de naam van vader.
Geslachtsnaam bij adoptie:
Gehuwd of GP, dan achternaam van adoptievader of adoptiemoeder.
Niet gehuwd of ouders van hetzelfde geslacht? Dan behoud kind zijn eigen achternaam
van biologische ouder. (Ouders kunnen van deze regel afwijken en achternaam van andere
ouder geven).
Als een kind wordt geadopteerd door een echtgenoot, GP of levensgezel van zijn vader of
moeder, dan houdt het kind in beginsel zijn eigen achternaam, ouders kunnen ervoor kiezen
om hiervan af te wijken.
- In alle gevallen van adoptie geldt dat als het kind 16 jaar of ouder is, het zelf beslist
welke achternaam hij of zij heeft.
Een achternaam kan met een KB worden gewijzigd. Het verzoek tot naamswijziging wordt
door het ministerie van Justitie en Veiligheid beoordeeld.
- Art. 1:7 redenen naamswijziging.
Bijvoorbeeld:
- Dezelfde naamswijziging als die van de ouder.
- Bespottelijke achternaam wijzigen (‘Poepjes’).
- Veelvoorkomende achternaam wijzigen (‘Janssen’).
Tot slot bepaalt artikel 1:9 BW dat wanneer iemand trouwt of GP, hij het recht heeft op de
achternaam van zijn partner te gebruiken ipv zijn eigen naam. Na ontbinding van het
huwelijk mag je alsnog deze achternaam blijven gebruiken. Als je met iemand anders in het
huwelijk treedt, moet je deze achternaam wel veranderen.
, H2. Woonplaats en burgerlijke stand
2.1 Woonplaats
Iemands woonplaats wordt geregistreerd in de Basisregistratie Personen (BRP).
Woonplaats ‘Domicilie’ (Latijnse woord voor woning of woonplaats).
Eigenlijke woonplaats
Woonstede het adres waar iemand officieel woont en is ingeschreven. De plaats waar
iemand regelmatig ’s nachts slaapt.
Werkelijk verblijf wanneer iemand geen woonstede heeft, iemand enige tijd op een
bepaald adres verblijft. (Gedurende drie maanden ten minste twee derde van de tijd daar zal
overnachten).
1. Zelfstandige woonplaats: iemand, onafhankelijk van een ander, op een plaats woont
die in juridische zin als woonplaats wordt aangemerkt.
2. Afhankelijke woonplaats: ‘Een minderjarige volgt de woonplaats van hem die het
gezag over hem uitoefent, de onder curatele gestelde die van zijn curator. Oefenen
beide ouders tezamen het gezag over hun minderjarige kind uit, doch hebben zij niet
dezelfde woonplaats dan volgt het kind de woonplaats van de ouder bij wie het
feitelijk verblijft dan wel laatstelijk heeft verbleven’.
Minderjarige kinderen en iemand onder curatele staat. Kind volgt ouders en curatele
volgt curator. (Zijn ouders gescheiden dan volgt kind de ouder bij wie hij het langst verblijft).
Gekozen woonplaats
Wordt niet ingeschreven in de BRP.
Inhoudsopgave
H1. Algemene bepalingen en naamrecht........................................................................................................ 1
H2. Woonplaats en burgerlijke stand............................................................................................................. 4
H3. Huwelijk en geregistreerd partnerschap................................................................................................... 6
H4. Gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden.......................................................................10
H5. Einde huwelijk en geregistreerd partnerschap........................................................................................12
H6. Afstamming en adoptie.......................................................................................................................... 17
H7. Gezag en kinderbeschermingsmaatregelen............................................................................................21
H8. Curatele, bewind en mentorschap.......................................................................................................... 27
H9. Erfrecht................................................................................................................................................. 34
H1. Algemene bepalingen en naamrecht
Personen- en familierecht privaatrecht
Natuurlijk persoon mensen van vlees en bloed.
Rechtspersoon bedrijven, stichting of een vereniging.
1.1 Juridische persoon
Persoon: degene die drager van rechten en verplichtingen kan zijn (rechtsbevoegdheid).
Rechtsbevoegdheid: bevoegdheden die iemand heeft op basis van de wet. (Iedereen is
rechtsbevoegd, iedereen kan in een huwelijk treden, een testament opstellen etc.).
Het zijn van een persoon persoonlijkheid, begint bij de geboorte van een LEVEND kind.
En eindigt als iemand overlijdt, alle rechten en verplichtingen gaan over op de erfgenamen.
Art. 1:2 BW – belang van een kind.
1.2 Bloed- en aanverwantschap
Biologisch bloedverwantschap: duidt op relatie tussen personen op basis van de geboorte
uit bepaalde ouders.
Juridisch bloedverwantschap: het bestaan van een juridische relatie tussen personen, vaak
aangeduid als familierechtelijke betrekking. (Niet- biologische vader erkent een kind,
geregistreerd partnerschap met een kind, adoptie etc.).
,Bloedverwantschap in graden: de graad van bloedverwantschap wordt bepaald door het
getal der geboorten, die de bloedverwantschap hebben veroorzaakt. Hierbij telt een
erkenning, een gerechtelijke vaststelling van het ouderschap of een adoptie als geboorte.
Elke geboorte die als het ware tussen twee personen in staat (‘getal der geboorten’) als
een graad wordt aangemerkt.
Bloedverwantschap tussen mij en opa is tweedegraads. Er hebben 2 geboorten
plaatsgevonden, die van papa en die van mij.
Eerste linie: verwantschap die boven of onder elkaar staan.
Eerste graad ouders en kinderen.
Tweede graad grootouders en kleinkinderen.
Zijlinie: bloedverwantschap met oom/tante (derdegraads), broer/zus (tweedegraads) of
neef/nicht (tweede – of derdegraads).
Eerst opklimmen tot gemeenschappelijke stamvader of -moeder.
Pijltjes tellen.
Belang om graad van bloedverwantschap vast testellen.
- Erfgenamen
- Om met iemand te trouwen (mag niet in eerste- en tweedegraads).
Aanverwantschap: huwelijk of geregistreerd partnerschap (Juridische relatie).
Aanverwantschap wordt niet opgeheven door het eindigen van een huwelijk of GP.
Graden van aanverwantschap gebruikt dezelfde methode als die voor
bloedverwantschap.
1.3 Familie- en gezinsleven !
Art. 8 EVRM: het recht op familie- en gezinsleven wordt vastgesteld.
‘Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn
woning en correspondentie.
Ook wel, Family Life genoemd. Het gaat hier om het hebben van een nauwe persoonlijke
betrekking met een ander, vaak een kind. (Hoeft niet per se bloedverwanten te zijn, maar
kunnen ook aanverwanten zijn, denk aan pleegkinderen). LEES BLADZIJDEN 17 TOT EN MET
22 VOOR FAMILY LIFE, WANNEER IS DAAR WEL OF GEEN SPRAKE VAN?
Om family life te hebben tussen naaste bloedverwanten, moet er vast komen te staan dat er
met het kind ruimer contact wordt plaatsgevonden dan in het dagelijks verkeer
plaatsvindende. Er moeten dus bijkomende bijzondere omstandigheden zijn waaruit volgt
dat tussen het kind en de bloedverwant een band bestaat die onder de bescherming van art
8. EVRM valt.
Family Life kan ook verbroken worden door latere gebeurtenissen. Hier moet voldaan
worden aan strikte criteria.
1.4 Voornaam
Naamrecht: elk kind dat geboren wordt, heeft recht op een naam. Belangrijk voor
identificatie en draagt bij aan iemands identiteit.
, Wanneer een kind wordt geboren wordt er aangifte gedaan bij de burgerlijke stand van
de gemeente. Doel hiervan is dat de geboorte en de gegevens van het kind officieel worden
geregistreerd en dat het kind formeel bestaat.
Het wijzigen van een voornaam:
- Fout in geboorteakte
- Iemands voornaam is emotioneel belastend, met als gevolg bijvoorbeeld pesten.
- Er wordt vernoemd naar een persoon met wie iemand een bijzondere band had of
heeft.
- Iemand is transgender of transseksueel.
- Een voornaam is normaal in een bepaald land, maar in NL bijvoorbeeld raar. Denk
aan ‘Hang’.
- Er is sprake van een gewijzigde geloofsovertuiging.
- Iemand maakt al heel lang gebruik van een naam die afwijkt van zijn officiële
voornaam.
1.5 Geslachtsnaam
Geslachtsnaam achternaam.
Ouders mogen de geslachtsnaam van kind kiezen. Het moet de naam van vader of
moeder zijn om naam eenheid te creëren. Wordt er niet gekozen, dan de naam van vader.
Geslachtsnaam bij adoptie:
Gehuwd of GP, dan achternaam van adoptievader of adoptiemoeder.
Niet gehuwd of ouders van hetzelfde geslacht? Dan behoud kind zijn eigen achternaam
van biologische ouder. (Ouders kunnen van deze regel afwijken en achternaam van andere
ouder geven).
Als een kind wordt geadopteerd door een echtgenoot, GP of levensgezel van zijn vader of
moeder, dan houdt het kind in beginsel zijn eigen achternaam, ouders kunnen ervoor kiezen
om hiervan af te wijken.
- In alle gevallen van adoptie geldt dat als het kind 16 jaar of ouder is, het zelf beslist
welke achternaam hij of zij heeft.
Een achternaam kan met een KB worden gewijzigd. Het verzoek tot naamswijziging wordt
door het ministerie van Justitie en Veiligheid beoordeeld.
- Art. 1:7 redenen naamswijziging.
Bijvoorbeeld:
- Dezelfde naamswijziging als die van de ouder.
- Bespottelijke achternaam wijzigen (‘Poepjes’).
- Veelvoorkomende achternaam wijzigen (‘Janssen’).
Tot slot bepaalt artikel 1:9 BW dat wanneer iemand trouwt of GP, hij het recht heeft op de
achternaam van zijn partner te gebruiken ipv zijn eigen naam. Na ontbinding van het
huwelijk mag je alsnog deze achternaam blijven gebruiken. Als je met iemand anders in het
huwelijk treedt, moet je deze achternaam wel veranderen.
, H2. Woonplaats en burgerlijke stand
2.1 Woonplaats
Iemands woonplaats wordt geregistreerd in de Basisregistratie Personen (BRP).
Woonplaats ‘Domicilie’ (Latijnse woord voor woning of woonplaats).
Eigenlijke woonplaats
Woonstede het adres waar iemand officieel woont en is ingeschreven. De plaats waar
iemand regelmatig ’s nachts slaapt.
Werkelijk verblijf wanneer iemand geen woonstede heeft, iemand enige tijd op een
bepaald adres verblijft. (Gedurende drie maanden ten minste twee derde van de tijd daar zal
overnachten).
1. Zelfstandige woonplaats: iemand, onafhankelijk van een ander, op een plaats woont
die in juridische zin als woonplaats wordt aangemerkt.
2. Afhankelijke woonplaats: ‘Een minderjarige volgt de woonplaats van hem die het
gezag over hem uitoefent, de onder curatele gestelde die van zijn curator. Oefenen
beide ouders tezamen het gezag over hun minderjarige kind uit, doch hebben zij niet
dezelfde woonplaats dan volgt het kind de woonplaats van de ouder bij wie het
feitelijk verblijft dan wel laatstelijk heeft verbleven’.
Minderjarige kinderen en iemand onder curatele staat. Kind volgt ouders en curatele
volgt curator. (Zijn ouders gescheiden dan volgt kind de ouder bij wie hij het langst verblijft).
Gekozen woonplaats
Wordt niet ingeschreven in de BRP.
