Ontwikkeling van Talent en Motivatie – TiU – Positive Psychology – Compton
IndyJacobs
Ontwikkeling van Talent en Motivatie
Opmerking vooraf
• Alle kopjes zijn blauw gekleurd.
• Alle deelkopjes zijn lichtblauw gekleurd.
• Alle begrippen zijn felblauw gekleurd.
• Alle belangrijke namen zijn rood gekleurd en onderstreept.
• Alle aandachtspunten waar je even op moet letten zijn felroze gekleurd: Let op.
• Alle kernwoorden zijn onderstreept.
• De Engelse vertaling is schuingedrukt.
• Alle afbeeldingen komen uit de slides van Ontwikkeling van Talent en Motivatie
2021-2022, tenzij anders vermeldt.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................... 1
Hoorcollege 1 Een introductie in de positieve psychologie ........................................... 3
Leerdoel 1 Wat is positieve psychologie? ............................................................... 3
Leerdoel 2 Wat zijn belangrijke thema’s in de positieve psychologie? ........................ 3
Leerdoel 3 Wat is de geschiedenis van de positieve psychologie en welbevinden? ....... 5
Hoorcollege 2 Het fundament: Emoties, motivatie en welbevinden ............................... 8
Leerdoel 1 Wat zijn emoties precies? .................................................................... 8
Leerdoel 2 Leer over het verschil tussen positieve en negatieve emoties ................... 9
Leerdoel 3 Leren over de biologische, cognitieve en gedragsfactoren die onze emoties
beïnvloeden ....................................................................................................... 9
Leerdoel 4 Leren over modellen van emotionele intelligentie ...................................13
Leerdoel 5 Leren over motivatie en 3 relevante theorieën .......................................14
Hoorcollege 3 Subjectief welbevinden .....................................................................20
Leerdoel 1 Het meten van subjectief welbevinden ..................................................20
Leerdoel 2 Stabiliteit van subjectief welbevinden ...................................................22
Leerdoel 3 Predictoren van of subjectief welbevinden .............................................23
Leerdoel 4 Is er een donkere kant aan subjectief welbevinden? ...............................30
Hoorcollege 4 Positieve psychologie interventies .......................................................30
Leerdoel 1 Positieve Psychologie Interventies ........................................................30
Leerdoel 2 Kritische evaluatie van PPI's ................................................................34
Leerdoel 3 Mindfulness .......................................................................................37
Hoorcollege 5 Vrijetijdsbesteding, flow, mindfulness en piekprestaties ........................41
Leerdoel 1 Relatie tussen vrijetijdsbesteding en welbevinden ..................................41
Leerdoel 2 Kenmerken van flow ...........................................................................41
Leerdoel 3 Flow en subjectief welbevinden ............................................................44
1
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Ontwikkeling van Talent en Motivatie – TiU – Positive Psychology – Compton
IndyJacobs
Leerdoel 4 Savoring ...........................................................................................44
Leerdoel 5 Piekprestaties ....................................................................................45
Hoorcollege 6 Liefde en welbevinden Uitmuntedheid, esthetiek, creativiteit en genialiteit
..........................................................................................................................47
Leerdoel 1 Biologische factoren ...........................................................................47
Leerdoel 2 Wat creëert aantrekkingskracht?..........................................................47
Leerdoel 3 Wat voorspelt relatie tevredenheid en stabiliteit? ...................................48
Leerdoel 4 De levenscyclus van een gezin en welbevinden ......................................50
Leerdoel 5 Sociale en cultureleverschillen .............................................................53
Leerdoel 6 Uitmuntendheid: Passie en Grit ...........................................................54
Hoorcollege 7 Positieve gezondheid ........................................................................57
Leerdoel 1 Wat is positieve gezondheid? ...............................................................57
Leerdoel 2 Welke psychologische factoren zijn belangrijk voor gezondheid? ..............59
Leerdoel 3 Hardiness (taaiheid) ...........................................................................64
Leerdoel 4 Positieve Coping ................................................................................64
Hoorcollege 8 Welbevinden gedurende de levensloop ................................................66
Leerdoel 1 Welbevinden over de levensloop ..........................................................66
1. Stadium of groeimodellen ...............................................................................67
2. Levensduur en levensloop theorieën .................................................................69
Leerdoel 2 Individuele verschillen in levensloopontwikkeling ...................................72
Leerdoel 3 Aanpassen aan moeilijke levensgebeurtenissen .....................................74
Hoorcollege 9 Optimaal welbevinden .......................................................................77
Leerdoel 1 Wijsheid en haar rol in welbevinden .....................................................78
Leerdoel 2 Existentialisme en authenticiteit ..........................................................81
Leerdoel 3 Carl Rogers' volledig functionerende persoon .........................................83
Leerdoel 4 Zelfactualisatie en Maslow's behoeftehiërarchie .....................................84
Leerdoel 5 De optimale persoonlijkheid ................................................................85
Hoorcollege 10 Succesvol verouderen .....................................................................85
Leerdoel 1 Veroudering – waarom zouden we ons zorgen maken? ...........................85
Leerdoel 2 Maatschappelijke en omgevingsvoorwaarden voor succesvol ouder worden
.......................................................................................................................88
Hoorcollege 11 Positieve instutities en cultureel welbevinden .....................................93
Leerdoel 1 Waarom aandacht voor positieve instellingen? .......................................93
Leerdoel 2 Wat zijn instituties? ............................................................................94
Leerdoel 3 Wat zijn positieve instituties? ..............................................................94
Leerdoel 4 Hoe komen positieve instituties tot stand? ............................................99
2
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Ontwikkeling van Talent en Motivatie – TiU – Positive Psychology – Compton
IndyJacobs
Hoorcollege 1 Een introductie in de positieve psychologie
Leerdoel 1 Wat is positieve psychologie?
“Positieve psychologie is de wetenschappelijke studie van wat individuen en
gemeenschappen in staat stelt te bloeien/floreren”
https://www.youtube.com/watch?v=1qJvS8v0TTI → De vraag is: “What is right with
you?” Het welzijn is niet gelijk aan geluk, het bestaat uit 5 pilaren: positieve emotie,
engagement, relaties, betekenis en prestatie.
Relatie met andere disciplines
Eerst was positieve psychologie een aparte track, maar het wordt steeds meer
geïntegreerd in de verschillende stromingen van psychologie.
Leerdoel 2 Wat zijn belangrijke thema’s in de positieve psychologie?
Drie brede domeinen van menselijke ervaringen
1. Positieve subjectieve states: de staten waarin mensen kunnen zijn bv. emoties →
Hoorcollege 2: Positieve emoties en Hoorcollege 6: Liefde.
2. Positieve individuele karaktertrekken (traits)- stabieler → Hoorcollege 6:
Creativiteit → Hoorcollege 2 & 9: Deugden (populair als PPI).
3. Positieve instituties (context bv. school) → Hoorcollege 11: Positieve instituties.
The Good Life (volgens het boek): 3 componenten
1. Positieve connecties met anderen: Vermogen om lief te hebben; Altruïsme;
Vermogen om te vergeven; Aanwezigheid van spirituele connecties (diepere
betekenis en doel).
2. Positieve individuele karaktertrekken: Integriteit (Sense of integrity); Vermogen
om te spelen (play) en creatief te zijn; Deugden (moed, nederigheid).
3. Levens regulatie kwaliteiten (Life regulation qualities): Gevoel van autonomie;
Hoge mate van zelfcontrole; Aanwezigheid van wijsheid als gids voor gedrag: voor
jezelf en de wereld.
o Het zijn kwaliteiten die ervoor zorgen dat men het leven goed kan
reguleren oftewel het zijn bepaalde vaardigheden die ervoor zorgen dat het
dagelijkse gedrag gereguleerd wordt, zodat men zijn/haar doelen kan
bereiken in het leven.
Flourishing/floreren: ontplooien
Positieve psychologie
betreft tevreden zijn met
het leven, welbevinden
ervaren en kunnen
ontplooien.
3
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Ontwikkeling van Talent en Motivatie – TiU – Positive Psychology – Compton
IndyJacobs
Complete mental health (Keyes & Lopez, 2002)
Well-being: het welbevinden van iemand. De vlakken van welbevinden:
• Emotioneel welbevinden: de positieve emoties, in hoeverre is men stabiel.
• Psychologisch welbevinden: bv. hoe competent iemand is, hoe autonoom iemand
is, of men een doel in het leven heeft.
• Sociaal welbevinden: of men een bijdrage kan leveren aan een maatschappij, of
men een deel uit maakt van een community, sociale gemeenschap of een kerk.
Mental illness: of iemand veel of weinig mentale problemen heeft.
1. Struggling= worstelen= incomplete mentale ziekte: mensen met hoge mentale
problemen, maar hun welbevinden is ook hoog. In het dagelijks leven kunnen ze
voldoende functioneren. Bv. hoog functioneren op depressie, iemand kan zich
depressief voelen en toch goed functioneren op werk.
2. Flourishing= opbloeien= complete mentale gezondheid (volgens dit model, de
enige beste categorie): beste categorie. Mensen met lage mentale problemen en
hoog welbevinden. Hier kunnen mensen floreren.
3. Floundering= spatteren= complete mentale ziekte: mensen met hoge mentale
problemen en laag welbevinden. Dit is de slechtste categorie waar men zich in kan
bevinden.
4. Languishing= wegkwijnen= incomplete mentale gezondheid: mensen die
lage/geen mentale problemen hebben, maar toch een laag welbevinden ervaren.
Voor de duidelijkheid een tabel:
Welbevinden
Mentale ziekte Hoog Laag
Hoog Struggling Floundering
Laag Flourishing Languishing
Kritiek Thompson (2018)
(Thompson, S. (2018). Positive Psychology, mental health, and the false promise of the
medical model. In: The Routledge International Handbook of Critical Positive Psychology)
4
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
IndyJacobs
Ontwikkeling van Talent en Motivatie
Opmerking vooraf
• Alle kopjes zijn blauw gekleurd.
• Alle deelkopjes zijn lichtblauw gekleurd.
• Alle begrippen zijn felblauw gekleurd.
• Alle belangrijke namen zijn rood gekleurd en onderstreept.
• Alle aandachtspunten waar je even op moet letten zijn felroze gekleurd: Let op.
• Alle kernwoorden zijn onderstreept.
• De Engelse vertaling is schuingedrukt.
• Alle afbeeldingen komen uit de slides van Ontwikkeling van Talent en Motivatie
2021-2022, tenzij anders vermeldt.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................... 1
Hoorcollege 1 Een introductie in de positieve psychologie ........................................... 3
Leerdoel 1 Wat is positieve psychologie? ............................................................... 3
Leerdoel 2 Wat zijn belangrijke thema’s in de positieve psychologie? ........................ 3
Leerdoel 3 Wat is de geschiedenis van de positieve psychologie en welbevinden? ....... 5
Hoorcollege 2 Het fundament: Emoties, motivatie en welbevinden ............................... 8
Leerdoel 1 Wat zijn emoties precies? .................................................................... 8
Leerdoel 2 Leer over het verschil tussen positieve en negatieve emoties ................... 9
Leerdoel 3 Leren over de biologische, cognitieve en gedragsfactoren die onze emoties
beïnvloeden ....................................................................................................... 9
Leerdoel 4 Leren over modellen van emotionele intelligentie ...................................13
Leerdoel 5 Leren over motivatie en 3 relevante theorieën .......................................14
Hoorcollege 3 Subjectief welbevinden .....................................................................20
Leerdoel 1 Het meten van subjectief welbevinden ..................................................20
Leerdoel 2 Stabiliteit van subjectief welbevinden ...................................................22
Leerdoel 3 Predictoren van of subjectief welbevinden .............................................23
Leerdoel 4 Is er een donkere kant aan subjectief welbevinden? ...............................30
Hoorcollege 4 Positieve psychologie interventies .......................................................30
Leerdoel 1 Positieve Psychologie Interventies ........................................................30
Leerdoel 2 Kritische evaluatie van PPI's ................................................................34
Leerdoel 3 Mindfulness .......................................................................................37
Hoorcollege 5 Vrijetijdsbesteding, flow, mindfulness en piekprestaties ........................41
Leerdoel 1 Relatie tussen vrijetijdsbesteding en welbevinden ..................................41
Leerdoel 2 Kenmerken van flow ...........................................................................41
Leerdoel 3 Flow en subjectief welbevinden ............................................................44
1
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Ontwikkeling van Talent en Motivatie – TiU – Positive Psychology – Compton
IndyJacobs
Leerdoel 4 Savoring ...........................................................................................44
Leerdoel 5 Piekprestaties ....................................................................................45
Hoorcollege 6 Liefde en welbevinden Uitmuntedheid, esthetiek, creativiteit en genialiteit
..........................................................................................................................47
Leerdoel 1 Biologische factoren ...........................................................................47
Leerdoel 2 Wat creëert aantrekkingskracht?..........................................................47
Leerdoel 3 Wat voorspelt relatie tevredenheid en stabiliteit? ...................................48
Leerdoel 4 De levenscyclus van een gezin en welbevinden ......................................50
Leerdoel 5 Sociale en cultureleverschillen .............................................................53
Leerdoel 6 Uitmuntendheid: Passie en Grit ...........................................................54
Hoorcollege 7 Positieve gezondheid ........................................................................57
Leerdoel 1 Wat is positieve gezondheid? ...............................................................57
Leerdoel 2 Welke psychologische factoren zijn belangrijk voor gezondheid? ..............59
Leerdoel 3 Hardiness (taaiheid) ...........................................................................64
Leerdoel 4 Positieve Coping ................................................................................64
Hoorcollege 8 Welbevinden gedurende de levensloop ................................................66
Leerdoel 1 Welbevinden over de levensloop ..........................................................66
1. Stadium of groeimodellen ...............................................................................67
2. Levensduur en levensloop theorieën .................................................................69
Leerdoel 2 Individuele verschillen in levensloopontwikkeling ...................................72
Leerdoel 3 Aanpassen aan moeilijke levensgebeurtenissen .....................................74
Hoorcollege 9 Optimaal welbevinden .......................................................................77
Leerdoel 1 Wijsheid en haar rol in welbevinden .....................................................78
Leerdoel 2 Existentialisme en authenticiteit ..........................................................81
Leerdoel 3 Carl Rogers' volledig functionerende persoon .........................................83
Leerdoel 4 Zelfactualisatie en Maslow's behoeftehiërarchie .....................................84
Leerdoel 5 De optimale persoonlijkheid ................................................................85
Hoorcollege 10 Succesvol verouderen .....................................................................85
Leerdoel 1 Veroudering – waarom zouden we ons zorgen maken? ...........................85
Leerdoel 2 Maatschappelijke en omgevingsvoorwaarden voor succesvol ouder worden
.......................................................................................................................88
Hoorcollege 11 Positieve instutities en cultureel welbevinden .....................................93
Leerdoel 1 Waarom aandacht voor positieve instellingen? .......................................93
Leerdoel 2 Wat zijn instituties? ............................................................................94
Leerdoel 3 Wat zijn positieve instituties? ..............................................................94
Leerdoel 4 Hoe komen positieve instituties tot stand? ............................................99
2
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Ontwikkeling van Talent en Motivatie – TiU – Positive Psychology – Compton
IndyJacobs
Hoorcollege 1 Een introductie in de positieve psychologie
Leerdoel 1 Wat is positieve psychologie?
“Positieve psychologie is de wetenschappelijke studie van wat individuen en
gemeenschappen in staat stelt te bloeien/floreren”
https://www.youtube.com/watch?v=1qJvS8v0TTI → De vraag is: “What is right with
you?” Het welzijn is niet gelijk aan geluk, het bestaat uit 5 pilaren: positieve emotie,
engagement, relaties, betekenis en prestatie.
Relatie met andere disciplines
Eerst was positieve psychologie een aparte track, maar het wordt steeds meer
geïntegreerd in de verschillende stromingen van psychologie.
Leerdoel 2 Wat zijn belangrijke thema’s in de positieve psychologie?
Drie brede domeinen van menselijke ervaringen
1. Positieve subjectieve states: de staten waarin mensen kunnen zijn bv. emoties →
Hoorcollege 2: Positieve emoties en Hoorcollege 6: Liefde.
2. Positieve individuele karaktertrekken (traits)- stabieler → Hoorcollege 6:
Creativiteit → Hoorcollege 2 & 9: Deugden (populair als PPI).
3. Positieve instituties (context bv. school) → Hoorcollege 11: Positieve instituties.
The Good Life (volgens het boek): 3 componenten
1. Positieve connecties met anderen: Vermogen om lief te hebben; Altruïsme;
Vermogen om te vergeven; Aanwezigheid van spirituele connecties (diepere
betekenis en doel).
2. Positieve individuele karaktertrekken: Integriteit (Sense of integrity); Vermogen
om te spelen (play) en creatief te zijn; Deugden (moed, nederigheid).
3. Levens regulatie kwaliteiten (Life regulation qualities): Gevoel van autonomie;
Hoge mate van zelfcontrole; Aanwezigheid van wijsheid als gids voor gedrag: voor
jezelf en de wereld.
o Het zijn kwaliteiten die ervoor zorgen dat men het leven goed kan
reguleren oftewel het zijn bepaalde vaardigheden die ervoor zorgen dat het
dagelijkse gedrag gereguleerd wordt, zodat men zijn/haar doelen kan
bereiken in het leven.
Flourishing/floreren: ontplooien
Positieve psychologie
betreft tevreden zijn met
het leven, welbevinden
ervaren en kunnen
ontplooien.
3
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Ontwikkeling van Talent en Motivatie – TiU – Positive Psychology – Compton
IndyJacobs
Complete mental health (Keyes & Lopez, 2002)
Well-being: het welbevinden van iemand. De vlakken van welbevinden:
• Emotioneel welbevinden: de positieve emoties, in hoeverre is men stabiel.
• Psychologisch welbevinden: bv. hoe competent iemand is, hoe autonoom iemand
is, of men een doel in het leven heeft.
• Sociaal welbevinden: of men een bijdrage kan leveren aan een maatschappij, of
men een deel uit maakt van een community, sociale gemeenschap of een kerk.
Mental illness: of iemand veel of weinig mentale problemen heeft.
1. Struggling= worstelen= incomplete mentale ziekte: mensen met hoge mentale
problemen, maar hun welbevinden is ook hoog. In het dagelijks leven kunnen ze
voldoende functioneren. Bv. hoog functioneren op depressie, iemand kan zich
depressief voelen en toch goed functioneren op werk.
2. Flourishing= opbloeien= complete mentale gezondheid (volgens dit model, de
enige beste categorie): beste categorie. Mensen met lage mentale problemen en
hoog welbevinden. Hier kunnen mensen floreren.
3. Floundering= spatteren= complete mentale ziekte: mensen met hoge mentale
problemen en laag welbevinden. Dit is de slechtste categorie waar men zich in kan
bevinden.
4. Languishing= wegkwijnen= incomplete mentale gezondheid: mensen die
lage/geen mentale problemen hebben, maar toch een laag welbevinden ervaren.
Voor de duidelijkheid een tabel:
Welbevinden
Mentale ziekte Hoog Laag
Hoog Struggling Floundering
Laag Flourishing Languishing
Kritiek Thompson (2018)
(Thompson, S. (2018). Positive Psychology, mental health, and the false promise of the
medical model. In: The Routledge International Handbook of Critical Positive Psychology)
4
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
