Samenvatting KOM voor tentamen

Samenvatting KOM – voor alle
tentamens
College 1A
Theorie
Empirisch: gebaseerd op systematische waarnemingen die wij met het
blote oog kunnen waarnemen.
Controleerbaar: anderen moeten de theorie of het onderzoek kunnen
nachecken.
Theorie: een geheel van denkbeelden, hypothesen en verklaringen die in een onderlinge
samenhang worden beschreven. Een theorie onstaat ter verklaring van waarnemingen van
de werkelijkheid.

Kenmerken van een wetenschappelijk onderzoek zijn:
- Het is gebasseerd op empirische waarnemingen
- Het onderzoek moet controleerbaar zijn, zodat het nodig gefalsificeerd en/of
gecontroleerd kan worden door andere onderzoekers. Het moet niet een
pseudowetenschap zijn.
- Probabilistisch: een theorie moet je niet gelijk voor waarheid aannemen, er moet
ook nog ruimte zijn voor twijfel.

Een theorie moet falsifiseerbaar zijn; er moet een mogelijkheid zijn om de theorie te
kunnen weerleggen, niet zoals “God bestaat niet”, dit kunnen we niet aantonen dus niet
falsifiseren. Daarbij moet een theorie spaarzaam (parsimonious) ; zo simpel mogelijk moet
zijn, maar wel alles omvattend.
Onderzoeksontwerp
Een onderzoeksvraag leidt tot een onderzoeksontwerp: wat voor soort empirische
gegevens worden er verzameld; zijn dit kwalitatieve gegevens of kwantitatieve gegevens
- Kwalitatief: we zijn opzoek naar kwaliteit; interviewen, observeren, etc.
- Kwantitatief: we zijn opzoek naar nummers, een toets met een eindcijfer.

Ook moet er gekeken worden naar bij welke mensen empirische gegevens worden
verzameld. Mensen met een specifieke afkomst, mening of ervaring.

College 2A
Waarom kwalitatief onderzoek?
Het voornaamste doel van kwalitatief onderzoek is:
- Sociale fenomenen: sociale evenementen die plaats vinden, begrijpen uit hun
natuurlijke context.

, - Om empirische patronen te vinden, dingen die vaker voorkomen
- Het startpunt kunnen zijn voor theorievorming
 Ontwikkeling van een nieuwe theorie
 Aanpassing of uitbreiding van bestaande theorie

Kwalitatief onderzoek kan gevonden worden in gesproken of geschreven teksten,
observaties van gedrag en interacties, etc..
Kenmerken van een kwalitatief onderzoek
1. De onderzoeker is geïnteresseerd in de natuurlijke omgeving van de respondent. De
respondent laat je in zijn of haar natuurlijke omgeving.
2. Onderzoeker heeft een contextuele benadering, deze nemen we mee. Contextuele
benadering is ook wel het kijken naar de hele context, alles wat er vooraf, tijdens en
daarna, andere mensen, situaties, rijkdom neemt de onderzoeker mee.
3. Het perspectief van de respondent staat centraal  het verplaatsen in de
respondent.
4. Via specifieke observaties probeert de onderzoeker:
 De sociale werkelijkheid te omschrijven in al haar diversiteit, in alle facetten.
 Naar algemeenheden te zoeken die nieuwe theorieën vormen of bestaande
theorieën aanpasse  INDUCTIE
 Inductie: van concrete waarnemingen naar algemeenheden/ theorie
Onderzoeksvraag van een kwalitatief onderzoek
De volgende elementen zitten in een onderzoeksvraag van een kwalitatief onderzoek:
- SPI(C)E:
 Setting: waar, in welke context?
 Perspection: voor wie?
 Interest: wat?
 Comparison: vergeleken met wat?
 Evaluation: met welk resultaat.



- Voorbeeld: “Wat zijn de motieven om te daten bij eerstejaars studenten in
Nederland”
 Setting: Nederland
 Perspection: eerstejaars studenten
 Interest: daten
 Comparison: x
 Evalutation: motieven
Het kwalitatief interview
De onderzoekers zijn geïnteresseerd in motieven, ze willen de onderzochte groep begrijpen
 kwalitatief onderzoek.

, - In het interview stelt de interviewer aan de deelnemer vragen over:
 Ideeën
 Motieven
 Ervaringen
 Gedragingen
 Alles wat betrekking heeft tot een sociaal fenomeen
- De geïnterviewde is een informant of respondent.

Kwalitatief interview  je vraagt door als interviewer. Interviewer is nadrukkelijk aanwezig
bij de dataverzameling
- De onderzoeker is fysiek nadrukkelijk aanwezig bij de dataverzameling
- De onderzoeker kan twee rollen aannemen:
 Die van de participant; onderzoeker is in natuurlijke setting van respondent.
 Voordeel: het is fijn dat je een relatie opbouwd met respondent.
 Nadeel: he kan minder objectief worden
 Die van de buitenstaander; afstand houdt en vragen stelt
 Je kan objectiever blijven, maar misschien niet alle informatie
verzamelen door de missende relatie.

- Ongestructureerd kwalitatief interview: de onderzoeker heeft geen idee wat de
motieven zijn. Hij of zij begint het interview, maar heeft geen onderwerpen. De
onderzoeker verzint ter plekke de vragen en reageert hierop
 Dit kan chaotisch worden omdat er geen structuur in het interview zit.
- Semi-gestructureerd kwalitatief interview: de onderzoeker heeft onderwerpen die
hij of zij wilt behandelen, maar het interview ligt niet van te voren vast. De
onderzoeker is aan het doorvragen! Deze vragen staan niet in je topiclijst maar zo
kom je aan meer informatie.

- Gestructureerd kwalitatief onderzoek (survey): alle vragen, de volgorde van de
vragen staan van tevoren vast, hier wijkt de onderzoeker niet vanaf. Denk aan een
vragenlijst.
Bij wie worden data verzameld?
Uit de populatie wordt een groep mensen verzameld  de steekproef
- Kwalitatief onderzoek: de steekproef hoeft geen representatieve afspiegeling te zijn
van de samenleving. Het doel is vooral om zoveel mogelijk verschillende
meningen/ervaringen te verzamelen.
- Kwantitatieve onderzoek: de steekproef moet wel een representatieve afspiegeling
zijn van de samenleving.

Hoe selecteren we de deelnemers?  doelgerichte steekproef
- Case study logic: