- Culturele context = pedofiel in ons huidige maatschappij
- Politieke context =
- Bestuurlijke context =
Kan veranderd zijn met betrekking tot preventie en bestraffing
Probleem 1 = Wat is een veiligheidsmaatschappij?
- Culturele, politieke, bestuurlijke achtergrond?
Probleem 2 = Hoe werkt een veiligheidsmaatschappij?
- Wat zijn naar technieken?
- Wat zijn haar mensbeelden?
Het strafrechtelijk klimaat tot de jaren 1970
Niet van het ene op het andere jaar opeens heel anders -> begint in de VS en dan naar Europa.
- Klassiek strafrecht: repressief = eerst moet er criminaliteit zijn gepleegd voordat de politie in
actie komt
- Resocialisatie van dader staat centraal;
- Politiek: sociaal-democratie;
- ‘Penal welfarism’ periode 1890 – 1970: resocialisatie stond centraal
Het strafrechtelijk klimaat na de jaren 1970
- Verloren geloof in resocialisatie (college 2); vergelden komt nu naar voren
- Emotionele toon in politieke besluitvorming (‘punitief populisme’);
- Opkomst van het slachtoffer (bescherming publiek); die centraal komt te staan
- Terugkeer van de gevangenis (college 3);
- Criminaliteit wordt een ‘normaal’ maatschappelijk verschijnsel (high crime culture);
- Nieuwe veiligheidsstructuur (college 4);
- Continue crisissfeer (‘liquid policy’);
- Politiek: neoliberalisme en neoconservatisme.
Neoliberalisme = responsiblisisering: nieuwe veiligheidsstructuur -> verantwoordelijk maken van
andere partijen dan de politie voor de aanpak van criminaliteit HC4
Neoconservatisme
- Strenge handhaving criminaliteit onder controle krijgen
- Soevereine staat = Nederland kan zijn eigen haggie wel redden
- Expressief/instrumenteel = pleidooi voor hogere gevangenisstraffen, gebiedsverboden, hotspots,
patseraanpak, vernederen -> harde instrumenten en manier van praten: Afrekenen met
criminaliteit
- Politieke klimaat: links en rechts. Harde aanpakken, vernederen
- Populistisch/politiek: uitspraken; hoe we met criminaliteit bezig zijn -> rationeel denken over de
woorden en taal gebruik. Veel emoties.
- Slachtoffers: slachtoffer cultuur staat centraal -> om dader op te sluiten
1. Ontkennen = criminaliteit wordt niet gezien als iets dat bij de samenleving hoort -> ook al is
er in elke samenleving criminaliteit ->
, 2. Optreden =
- Mensbeeld = is een roofdier, is het ultieme kwaad, crimineel is altijd de ander (immigrant),
, HC2 Effecten van straffen
Onderwerpen:
1. De periode voor en na 1970;
2. Verandering in strafdoelen;
3. ‘Wat werkt’?
Het strafrechtelijk klimaat tot de jaren 1970
- Klassiek strafrecht: repressief (college 6);
- Resocialisatie van dader staat centraal; TBS
- Politiek: sociaal-democratie;
- ‘Penal welfarism’ (1890 – 1970) -> alles voor iedereen; onderwijs, recht
Resocialisatie en politie belangrijkste actor -> Penal Welfarism
De jaren 1890 – 1970
- Oorzaken criminaliteit = sociale omstandigheden (achtergrond, armoede, werkloosheid) -> niet de persoonlijke
kenmerken, maar de kenmerken waarin iemand is opgegroeid. Daarom sociale democratie, op sociale
omstandigheden, omdat je die makkelijk kan beïnvloeden
- Criminologie = abolitionisme (Hulsman, Bianchi) -> invloed van strafrecht zo klein mogelijk te houden (niet
afschaffen) -> omdat strafrecht alleen maar leed toevoegt, gevangenis alleen maar slechter uitkomen ->
strafrecht geen centrale rol in strafrecht, weinig rationele argumenten zijn daarvoor.
- Theorieën = spanning, sociale desorganisatie, kritische criminologie -> wijzen op nadelen gevangenis, van
repressieve manier van aanpak
o Sociale omstandigheden stonden centraal in Penal Welfarism -> Daarom theorieën van sociale
omstandigheden centraal
- Nederland = tolerant strafklimaat (onderzoek: David Downes 1988) -> nu juist strengst
- Straf was toekomstgericht (verbetering, resocialisatie, maakbaarheid) -> terugkeer in de maatschappij
o Sociaal democratisch van: maakbaarheid
Op politiek niveau gaat het strafrecht
klimaat veranderen -> responsebilisering.
Niet meer dat sociaal democratisch
De straf
Martinson (1974) – What Works?
Questions and answers about prison
reform
- Resocialisatie onder druk
- Nothing Works
Niks werkt: door het rapport komt resocialisatie onder druk te staan. In de sociaal democratie van maakbaarheid is
geïnvesteerd in levensloop analyse, resocialisatieprogramma’s. Politiek: waarom dit nog blijven doen?
Rapport was niet beslissende factor -> maar wel invloed in omslag in debat in Nederland over straf:
Vijf strafdoelen (Ashworth)