HOOFDSTUK 26: SPIJSVERTERINGSKANAAL
Inhoudsopgave
26.1 introductie............................................................................................................................................. 5
26.1.1 het spijsverteringsstelsel............................................................................................................................5
26.1.2 histologie....................................................................................................................................................5
26.1.3 zenuwinnervatie.........................................................................................................................................6
26.1.4 motiliteit.....................................................................................................................................................6
26.1.5 het peritoneum..........................................................................................................................................6
26.1.6 het mesenterium........................................................................................................................................7
26.1.7 bloedvaten.................................................................................................................................................7
26.2 de mond................................................................................................................................................. 8
26.2.1 de cavum oris (mondholte)........................................................................................................................8
26.2.2 de buccae(wang) en labia oris (lippen)......................................................................................................8
26.2.3 de lingua (tong)..........................................................................................................................................8
26.2.4 masticatie (kauwen)...................................................................................................................................9
26.2.5 het gebit.....................................................................................................................................................9
26.2.6 anatomie v.d. dentes.................................................................................................................................9
26.2.7 de glandulae salivariae (speekselklieren)..................................................................................................9
26.2.8 regulatie v.d. glandulae salivariae...........................................................................................................10
26.3 de farynx en slokdarm.......................................................................................................................... 10
26.3.1 de farynx (keelholte)................................................................................................................................10
26.3.2 histologie v.d. farynx................................................................................................................................10
26.3.3 bloedvoorziening en innervatie................................................................................................................10
26.3.4 oesofagus (slokdarm)...............................................................................................................................11
26.3.5 oesofageale vernauwingen......................................................................................................................11
26.3.6 histologie v.d. oesofagus.........................................................................................................................11
26.3.7 bloedvoorziening en innervatie................................................................................................................11
26.3.8 het slikproces...........................................................................................................................................11
26.4 de maag............................................................................................................................................... 12
26.4.1 anatomie v.d. maag.................................................................................................................................12
, 26.4.2 de structuur v.d. maag.............................................................................................................................12
26.4.3 de vascularisatie en innervatie v.d. maag...............................................................................................12
26.4.4 de maag wand.........................................................................................................................................12
26.4.5 de functies v.d. maag..............................................................................................................................13
26.4.6 het maagsap............................................................................................................................................13
26.4.7 hoofdcellen...............................................................................................................................................13
26.4.8 pariëtale cellen.........................................................................................................................................13
26.4.9 muceuze cellen.........................................................................................................................................13
26.4.10 bescherming v.d. maagwand.................................................................................................................14
26.4.11 paracriene stoffen..................................................................................................................................14
26.4.12 de spijsvertering in de maag..................................................................................................................14
26.4.13 maagperistaltiek....................................................................................................................................14
26.4.14 braken....................................................................................................................................................15
26.5 de dunne darm (intestinum tenue)....................................................................................................... 15
26.5.1 inleiding....................................................................................................................................................15
26.5.2 anatomie..................................................................................................................................................15
26.5.3 duodenum (twaalfvingerige darm)..........................................................................................................15
26.5.4 jejunum (nuchtere darm).........................................................................................................................15
26.5.5 ileum (kronkeldarm).................................................................................................................................15
26.5.6 de darmwand...........................................................................................................................................16
26.5.7 peritoneum en bloedtoevoer...................................................................................................................16
26.5.8 absorptie en oppervlaktevergroting........................................................................................................16
26.5.9 villi............................................................................................................................................................16
26.5.10 microvilli.................................................................................................................................................16
26.5.11. verschil tussen duodenum, jejenum en ileum.......................................................................................16
26.5.12 motiliteit en peristaltiek.........................................................................................................................16
26.5.13 vertering en absorptie van nutriënten...................................................................................................17
26.5.14 pancreas (alvleesklier)...........................................................................................................................17
26.5.15 gal..........................................................................................................................................................17
26.5.16 darmsap.................................................................................................................................................17
26.5.17 hormonen...............................................................................................................................................17
26.5.18 entorocyten............................................................................................................................................18
26.5.19 opname in de enterocy en verplasaing naar de bloedbaan..................................................................18
26.5.20 water......................................................................................................................................................18
26.5.21 vetzuren, cholesterol, glycerol en vetoplosbare vitaminen...................................................................18
, 26.5.22 monosachariden, elektrolyten en aminozuren......................................................................................18
26.5.23 aansturing..............................................................................................................................................18
26.5.24 malaabsorptie........................................................................................................................................18
26.6 de dikke darm...................................................................................................................................... 19
26.6.1 inleiding....................................................................................................................................................19
26.6.2 anatomie..................................................................................................................................................19
26.6.3 coecum (blindedarm) en appendix..........................................................................................................19
26.6.4 colon ascendens.......................................................................................................................................19
26.6.5 colon transversum....................................................................................................................................19
26.6.6 colon descendens.....................................................................................................................................19
26.6.7 colon sigmoideum....................................................................................................................................20
26.6.8 Rectum (endeldarm)................................................................................................................................20
26.6.9 canalis analis (het anale kanaal).............................................................................................................20
26.6.10 structuur en histologie van de dikke darmwand...................................................................................20
26.6.11 bloedtoevoer en -afvoer.........................................................................................................................21
26.6.12 hemorroïden...........................................................................................................................................21
26.6.13 absorptie en vertering............................................................................................................................21
26.6.14 microbioom............................................................................................................................................21
26.6.15 Feces.......................................................................................................................................................22
26.6.16 motiliteit.................................................................................................................................................22
26.6.17 defecatiereflex.......................................................................................................................................22
26.7 de lever (hapar).................................................................................................................................... 22
26.7.1 antaomie van de lever.............................................................................................................................22
26.7.2 histologie van de lever.............................................................................................................................23
26.7.3 fysiologie van de lever..............................................................................................................................23
26.7.4 galproductie en uitscheiding....................................................................................................................23
26.7.5 regulatie van metabolisme......................................................................................................................24
26.7.6 ontgiften van vreemde stoffen, drugs en medicatie................................................................................24
26.7.7 opslag van verschillende stoffen..............................................................................................................25
26.7.8 warmteproductie.....................................................................................................................................25
26.7.9 hematologische processen.......................................................................................................................25
26.8 de galblaas en galwegen....................................................................................................................... 25
26.8.1 anatomy van de galblaas (vesica bilaris).................................................................................................25
26.8.2 anatomie van de galwegen......................................................................................................................26
, 28.8.3 fysioloige van de galblaas en galwegen..................................................................................................26
26.9 de pancreas (alvleesklier)..................................................................................................................... 26
26.9.1 anatomie van de pancreas.......................................................................................................................27
26.9.2 vertering...................................................................................................................................................27
26.9.3 suikerhuishouding....................................................................................................................................27
26.9.4 aansturing en regulatie............................................................................................................................28
26.10 voedingsstoffen en vertering.............................................................................................................. 28
26.10.1 inleiding..................................................................................................................................................28
26.10.2 enzymatische afbraak van voedingsstoffen...........................................................................................28
26.10.3 koolhydraten: eigenschappen, vertering en opname............................................................................29
26.10.4 eiwitten (PROTEÏNEN): eigenschappen, vertering en opname..............................................................29
26.10.5 vetten (lipiden): eigenschappen, vertering en opname.........................................................................29
26.10.6 nucleïnezuren: eigenschappen, vertering en opname...........................................................................29
26.10.7 elektrolyten............................................................................................................................................30
26.10.8 vitamine en mineralen...........................................................................................................................30
26.10.9 water......................................................................................................................................................30
Inhoudsopgave
26.1 introductie............................................................................................................................................. 5
26.1.1 het spijsverteringsstelsel............................................................................................................................5
26.1.2 histologie....................................................................................................................................................5
26.1.3 zenuwinnervatie.........................................................................................................................................6
26.1.4 motiliteit.....................................................................................................................................................6
26.1.5 het peritoneum..........................................................................................................................................6
26.1.6 het mesenterium........................................................................................................................................7
26.1.7 bloedvaten.................................................................................................................................................7
26.2 de mond................................................................................................................................................. 8
26.2.1 de cavum oris (mondholte)........................................................................................................................8
26.2.2 de buccae(wang) en labia oris (lippen)......................................................................................................8
26.2.3 de lingua (tong)..........................................................................................................................................8
26.2.4 masticatie (kauwen)...................................................................................................................................9
26.2.5 het gebit.....................................................................................................................................................9
26.2.6 anatomie v.d. dentes.................................................................................................................................9
26.2.7 de glandulae salivariae (speekselklieren)..................................................................................................9
26.2.8 regulatie v.d. glandulae salivariae...........................................................................................................10
26.3 de farynx en slokdarm.......................................................................................................................... 10
26.3.1 de farynx (keelholte)................................................................................................................................10
26.3.2 histologie v.d. farynx................................................................................................................................10
26.3.3 bloedvoorziening en innervatie................................................................................................................10
26.3.4 oesofagus (slokdarm)...............................................................................................................................11
26.3.5 oesofageale vernauwingen......................................................................................................................11
26.3.6 histologie v.d. oesofagus.........................................................................................................................11
26.3.7 bloedvoorziening en innervatie................................................................................................................11
26.3.8 het slikproces...........................................................................................................................................11
26.4 de maag............................................................................................................................................... 12
26.4.1 anatomie v.d. maag.................................................................................................................................12
, 26.4.2 de structuur v.d. maag.............................................................................................................................12
26.4.3 de vascularisatie en innervatie v.d. maag...............................................................................................12
26.4.4 de maag wand.........................................................................................................................................12
26.4.5 de functies v.d. maag..............................................................................................................................13
26.4.6 het maagsap............................................................................................................................................13
26.4.7 hoofdcellen...............................................................................................................................................13
26.4.8 pariëtale cellen.........................................................................................................................................13
26.4.9 muceuze cellen.........................................................................................................................................13
26.4.10 bescherming v.d. maagwand.................................................................................................................14
26.4.11 paracriene stoffen..................................................................................................................................14
26.4.12 de spijsvertering in de maag..................................................................................................................14
26.4.13 maagperistaltiek....................................................................................................................................14
26.4.14 braken....................................................................................................................................................15
26.5 de dunne darm (intestinum tenue)....................................................................................................... 15
26.5.1 inleiding....................................................................................................................................................15
26.5.2 anatomie..................................................................................................................................................15
26.5.3 duodenum (twaalfvingerige darm)..........................................................................................................15
26.5.4 jejunum (nuchtere darm).........................................................................................................................15
26.5.5 ileum (kronkeldarm).................................................................................................................................15
26.5.6 de darmwand...........................................................................................................................................16
26.5.7 peritoneum en bloedtoevoer...................................................................................................................16
26.5.8 absorptie en oppervlaktevergroting........................................................................................................16
26.5.9 villi............................................................................................................................................................16
26.5.10 microvilli.................................................................................................................................................16
26.5.11. verschil tussen duodenum, jejenum en ileum.......................................................................................16
26.5.12 motiliteit en peristaltiek.........................................................................................................................16
26.5.13 vertering en absorptie van nutriënten...................................................................................................17
26.5.14 pancreas (alvleesklier)...........................................................................................................................17
26.5.15 gal..........................................................................................................................................................17
26.5.16 darmsap.................................................................................................................................................17
26.5.17 hormonen...............................................................................................................................................17
26.5.18 entorocyten............................................................................................................................................18
26.5.19 opname in de enterocy en verplasaing naar de bloedbaan..................................................................18
26.5.20 water......................................................................................................................................................18
26.5.21 vetzuren, cholesterol, glycerol en vetoplosbare vitaminen...................................................................18
, 26.5.22 monosachariden, elektrolyten en aminozuren......................................................................................18
26.5.23 aansturing..............................................................................................................................................18
26.5.24 malaabsorptie........................................................................................................................................18
26.6 de dikke darm...................................................................................................................................... 19
26.6.1 inleiding....................................................................................................................................................19
26.6.2 anatomie..................................................................................................................................................19
26.6.3 coecum (blindedarm) en appendix..........................................................................................................19
26.6.4 colon ascendens.......................................................................................................................................19
26.6.5 colon transversum....................................................................................................................................19
26.6.6 colon descendens.....................................................................................................................................19
26.6.7 colon sigmoideum....................................................................................................................................20
26.6.8 Rectum (endeldarm)................................................................................................................................20
26.6.9 canalis analis (het anale kanaal).............................................................................................................20
26.6.10 structuur en histologie van de dikke darmwand...................................................................................20
26.6.11 bloedtoevoer en -afvoer.........................................................................................................................21
26.6.12 hemorroïden...........................................................................................................................................21
26.6.13 absorptie en vertering............................................................................................................................21
26.6.14 microbioom............................................................................................................................................21
26.6.15 Feces.......................................................................................................................................................22
26.6.16 motiliteit.................................................................................................................................................22
26.6.17 defecatiereflex.......................................................................................................................................22
26.7 de lever (hapar).................................................................................................................................... 22
26.7.1 antaomie van de lever.............................................................................................................................22
26.7.2 histologie van de lever.............................................................................................................................23
26.7.3 fysiologie van de lever..............................................................................................................................23
26.7.4 galproductie en uitscheiding....................................................................................................................23
26.7.5 regulatie van metabolisme......................................................................................................................24
26.7.6 ontgiften van vreemde stoffen, drugs en medicatie................................................................................24
26.7.7 opslag van verschillende stoffen..............................................................................................................25
26.7.8 warmteproductie.....................................................................................................................................25
26.7.9 hematologische processen.......................................................................................................................25
26.8 de galblaas en galwegen....................................................................................................................... 25
26.8.1 anatomy van de galblaas (vesica bilaris).................................................................................................25
26.8.2 anatomie van de galwegen......................................................................................................................26
, 28.8.3 fysioloige van de galblaas en galwegen..................................................................................................26
26.9 de pancreas (alvleesklier)..................................................................................................................... 26
26.9.1 anatomie van de pancreas.......................................................................................................................27
26.9.2 vertering...................................................................................................................................................27
26.9.3 suikerhuishouding....................................................................................................................................27
26.9.4 aansturing en regulatie............................................................................................................................28
26.10 voedingsstoffen en vertering.............................................................................................................. 28
26.10.1 inleiding..................................................................................................................................................28
26.10.2 enzymatische afbraak van voedingsstoffen...........................................................................................28
26.10.3 koolhydraten: eigenschappen, vertering en opname............................................................................29
26.10.4 eiwitten (PROTEÏNEN): eigenschappen, vertering en opname..............................................................29
26.10.5 vetten (lipiden): eigenschappen, vertering en opname.........................................................................29
26.10.6 nucleïnezuren: eigenschappen, vertering en opname...........................................................................29
26.10.7 elektrolyten............................................................................................................................................30
26.10.8 vitamine en mineralen...........................................................................................................................30
26.10.9 water......................................................................................................................................................30