1.2.1 ANALYSE OPVOEDSITUATIES
Studenten: Levi Dil 684988
Isabel de Bruijn 625942
Weronika Kavelaars 625037
Docent: Yoren Lausberg
Product: 1.2.1 Advies Centrum Jeugd en Gezin
Toets code: 2318SN121A
Datum: 20 januari 2022
,Inhoudsopgave
Inleiding .............................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1: Verantwoording interviewmethode .............................................................................4
Hoofdstuk 2: Analyse .........................................................................................................................5
2.1 Opvoeding.................................................................................................................................5
2.2 Pedagogische civil society..........................................................................................................6
2.3 Opvoeders en kinderen .............................................................................................................7
2.3.1 Wensen en behoeften opvoeders .......................................................................................7
2.3.2 Wensen en behoeften kinderen..........................................................................................8
2.4 Beschermende en risicofactoren ...............................................................................................9
2.4.1 Beschermende factoren t.a.v. opgroeien en opvoeden .......................................................9
2.4.2 Risicofactoren t.a.v. opgroeien en opvoeden .................................................................... 10
2.4.3 Het sociaal ontwikkelingsmodel ........................................................................................ 11
2.4.4 Balansmodel ..................................................................................................................... 13
2.5 Sociale media .......................................................................................................................... 16
2.5.1 Hulpmiddel voor opvoeders.............................................................................................. 16
2.5.2 Hulpmiddel voor CJG ........................................................................................................ 17
2.6 Sociale kaart ............................................................................................................................ 18
2.7 Samenvatting .......................................................................................................................... 21
Hoofdstuk 3: Oplossingsscenario’s ................................................................................................... 23
3.1 Voorstel 1: Toename gebruik van de telefoon ......................................................................... 25
3.2 Voorstel 2: Onlineonderwijs .................................................................................................... 26
Hoofdstuk 4: Advies aan het Centrum voor Jeugd en Gezin ............................................................. 27
Literatuurlijst ................................................................................................................................... 28
Bijlagen ............................................................................................................................................ 31
Bijlage 1: Plan van aanpak ............................................................................................................. 31
Bijlage 2: Topiclijst ........................................................................................................................ 40
Bijlage 3: Interviews ...................................................................................................................... 41
Interview Weronika ................................................................................................................... 41
Interview Isabel ......................................................................................................................... 48
Interview Levi ............................................................................................................................ 54
Interview Jasmijn....................................................................................................................... 59
Bijlage 4: Feedbackformulieren ..................................................................................................... 65
1
,Inleiding
Dit adviesrapport is geschreven naar vraag van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) om een analyse
te maken van de vraag en het aanbod op gebied van (lichte) opvoedondersteuning voor kinderen van
0-12 jaar. Hierin ligt de focus op de afgelopen tijd met betrekking tot het COVID-19 virus. In dit
onderzoek worden drie verschillende opvoedsituaties geanalyseerd: thuis, school en vrije tijd. Hierin
wordt gekeken naar de impact op het welzijn van jonge gezinnen, de effecten op kinderen van
langdurig onlineonderwijs volgen, en de effecten van de tijdelijke beperking met betrekking op sport
en hobby's. Wat zijn de gevolgen en hoe kunnen sociaal/maatschappelijke organisaties jonge gezinnen
ondersteunen?
Om te beginnen: wat is opvoedondersteuning? In de richtlijn van het Nederlands Centrum
Jeugdgezondheid (2013) wordt er onder opvoedondersteuning verstaan op internationale wijze steun
bieden aan ouders bij hun opdracht en taak als opvoeders. Zo heeft opvoedingsondersteuning in de
jeugdgezondheidszorg de volgende functies:
- het geven van informatie en voorlichting over de ontwikkelingen en opvoeding van kinderen;
- het bieden van pedagogische advisering en lichte pedagogische hulp;
- het signaleren van opvoedproblemen, het vroegtijdig onderkennen hiervan, het verwijzen en
toeleiden;
- het bieden van informele, sociale, praktische en instrumentele steun aan ouders bij de
opvoeding;
- het bevorderen van een stimulerende pedagogische en fysieke omgeving.
Wat zijn de effecten op gezinnen in deze moeilijke tijd en waar zitten verbeterpunten? Op welke wijze
zou het CJG ondersteuning kunnen bieden aan deze gezinnen? In dit onderzoek worden er opvoeders
en kinderen tussen de 9 en 12 jaar geïnterviewd gericht op media- en telefoongebruik, de verandering
in vrijetijdsactiviteiten en het thuis/online onderwijs in de coronaperiode.
Uit het Iene Miene Media-onderzoek
(Netwerk Mediawijsheid, 2021) blijkt dat
de cijfers van het gebruik van
media/apparaat gebruik onder kinderen
is toegenomen sinds de corona uitbraak.
Van de 1,004 ouders die hebben
deelgenomen aan het onderzoek, geeft
48% dat hun kind sinds de
coronamaatregelen veel meer achter
een beeldscherm zit dan voorheen. In
Figuur 1 is af te lezen wat de impact van
corona is op verschillende
leeftijdscategorieën. Met name ervaren
de 11- en 12-jarige kinderen het meest
verandering. In Figuur 1 valt af te lezen
wat de impact van corona is op
mediagebruik bij kinderen tussen de 7 en
12 jaar.
2
, De coronapandemie heeft een grote invloed op onze samenleving. Alleen al een vluchtige blik op
onderstaande tijdlijn leert dat de ontwikkelingen sinds januari 2020 ingrijpend zijn geweest.
Tabel 1
Overzicht ontwikkelingen coronamaatregelen
Overzicht ontwikkelingen coronamaatregelen
Januari 2020 Eerste signalen corona. Tweede Kamer wordt geïnformeerd over een
uitbraak van een nieuw coronavirus in Wuhan.
Februari 2020 Eerste coronabesmetting in Nederland op 27 februari.
Maart 2020 Eerste algemene maatregelen tegen verspreiding coronavirus, intelligente
lockdown. Sluiting scholen en kinderopvang.
April 2020 Verlenging maatregelen aankondiging en uitbreiding testbeleid.
Mei 2020 Economische gevolgen, financiële steun en versoepeling maatregelen.
Basisscholen en kinderdagverblijf weer open.
Juni 2020 Versoepeling coronamaatregelen en testen voor iedereen. Scholen
voortgezet onderwijs voor kwart van de tijd weer open, en basisscholen
gaan voor 100% open.
Juli 2020 Een ‘anderhalve meter zomer’ en langzaam oplopende besmettingen.
Augustus 2020 ‘Wij zijn klaar met het virus, maar het virus is nog niet klaar met ons’. Het
nieuwe schooljaar vindt online plaats.
September 2020 Toch aangescherpte maatregelen nodig. Horeca sluit om 22.00 uur,
sportwedstrijden zonder publiek en spotkantines sluiten.
Oktober 2020 Tweede golf en gedeeltelijke lockdown. Sluiting horeca, verbod op
evenementen, in het voortgezet onderwijs (VO), MBO en HO draagt
iedereen een mondkapje buiten de les.
November 2020 Verzwaring en verlenging van de gedeeltelijke lockdown. Blijf zoveel
mogelijk thuis, publiek toegankelijke locaties dicht, sportgroepslessen
verboden.
December 2020 Lockdown tijdens feestdagen en mutatie van virus duikt op in Verenigd
Koninkrijk. Sluiting niet essentiële winkels, sluiting sportscholen, scholen
geven les op afstand, sluiting KDV en BSO.
Januari 2021 Invoering avondklok van 21.00 en 4.30 en start vaccinatie.
Februari 2021 Verlenging lockdown en meer aandacht voor de sociaaleconomische
gevolgen. Basisscholen en KDV weer open.
Maart 2021 Oplopende besmetting, derde golf. Middelbare scholen en het MBO gaan
gedeeltelijk open, winkelen op afspraak, buitensporten met max 4
personen.
April 2021 De maand van het volhouden en eerste stap openingsplan. HBO en WO
onder voorwaarde open, geen avondklok, terrassen open van 12.00 tot
18.00 en niet essentiële winkels gedeeltelijk open.
Mei 2021 De besmettingen lopen terug, einde lockdown in zicht. Buiten sporten mag
weer, bibliotheken weer open.
Juni 2021 De samenleving gaat weer open. Restaurants en cafés weer open, musea,
bioscopen en theaters open, mondkapje alleen nog verplicht op plekken
waar 1,5 m afstand houden niet kan. Discotheken en clubs weer open met
coronatoegangsbewijs.
Juli 2021 Sluiting discotheken en clubs, horeca dicht na 0.00 uur, thuiswerken
Augustus 2021 Studenten kunnen onder voorwaarden weer lessen volgen op mbo-scholen,
hogescholen en universiteiten.
September 2021 Coronatoegangsbewijs vanaf 13 jaar
November 2021 Coronatoegangsbewijs op meer plekken verplicht, max. 75 personen in 1
ruimte op het MBO, HBO en universiteiten.
Zie: www.rijkoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-tijdlijn en www.rivm.nl/gedragsonderzoek/tijdlijn-maatregelen-covid,
geraadpleegd 1 december 2021
3
Studenten: Levi Dil 684988
Isabel de Bruijn 625942
Weronika Kavelaars 625037
Docent: Yoren Lausberg
Product: 1.2.1 Advies Centrum Jeugd en Gezin
Toets code: 2318SN121A
Datum: 20 januari 2022
,Inhoudsopgave
Inleiding .............................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1: Verantwoording interviewmethode .............................................................................4
Hoofdstuk 2: Analyse .........................................................................................................................5
2.1 Opvoeding.................................................................................................................................5
2.2 Pedagogische civil society..........................................................................................................6
2.3 Opvoeders en kinderen .............................................................................................................7
2.3.1 Wensen en behoeften opvoeders .......................................................................................7
2.3.2 Wensen en behoeften kinderen..........................................................................................8
2.4 Beschermende en risicofactoren ...............................................................................................9
2.4.1 Beschermende factoren t.a.v. opgroeien en opvoeden .......................................................9
2.4.2 Risicofactoren t.a.v. opgroeien en opvoeden .................................................................... 10
2.4.3 Het sociaal ontwikkelingsmodel ........................................................................................ 11
2.4.4 Balansmodel ..................................................................................................................... 13
2.5 Sociale media .......................................................................................................................... 16
2.5.1 Hulpmiddel voor opvoeders.............................................................................................. 16
2.5.2 Hulpmiddel voor CJG ........................................................................................................ 17
2.6 Sociale kaart ............................................................................................................................ 18
2.7 Samenvatting .......................................................................................................................... 21
Hoofdstuk 3: Oplossingsscenario’s ................................................................................................... 23
3.1 Voorstel 1: Toename gebruik van de telefoon ......................................................................... 25
3.2 Voorstel 2: Onlineonderwijs .................................................................................................... 26
Hoofdstuk 4: Advies aan het Centrum voor Jeugd en Gezin ............................................................. 27
Literatuurlijst ................................................................................................................................... 28
Bijlagen ............................................................................................................................................ 31
Bijlage 1: Plan van aanpak ............................................................................................................. 31
Bijlage 2: Topiclijst ........................................................................................................................ 40
Bijlage 3: Interviews ...................................................................................................................... 41
Interview Weronika ................................................................................................................... 41
Interview Isabel ......................................................................................................................... 48
Interview Levi ............................................................................................................................ 54
Interview Jasmijn....................................................................................................................... 59
Bijlage 4: Feedbackformulieren ..................................................................................................... 65
1
,Inleiding
Dit adviesrapport is geschreven naar vraag van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) om een analyse
te maken van de vraag en het aanbod op gebied van (lichte) opvoedondersteuning voor kinderen van
0-12 jaar. Hierin ligt de focus op de afgelopen tijd met betrekking tot het COVID-19 virus. In dit
onderzoek worden drie verschillende opvoedsituaties geanalyseerd: thuis, school en vrije tijd. Hierin
wordt gekeken naar de impact op het welzijn van jonge gezinnen, de effecten op kinderen van
langdurig onlineonderwijs volgen, en de effecten van de tijdelijke beperking met betrekking op sport
en hobby's. Wat zijn de gevolgen en hoe kunnen sociaal/maatschappelijke organisaties jonge gezinnen
ondersteunen?
Om te beginnen: wat is opvoedondersteuning? In de richtlijn van het Nederlands Centrum
Jeugdgezondheid (2013) wordt er onder opvoedondersteuning verstaan op internationale wijze steun
bieden aan ouders bij hun opdracht en taak als opvoeders. Zo heeft opvoedingsondersteuning in de
jeugdgezondheidszorg de volgende functies:
- het geven van informatie en voorlichting over de ontwikkelingen en opvoeding van kinderen;
- het bieden van pedagogische advisering en lichte pedagogische hulp;
- het signaleren van opvoedproblemen, het vroegtijdig onderkennen hiervan, het verwijzen en
toeleiden;
- het bieden van informele, sociale, praktische en instrumentele steun aan ouders bij de
opvoeding;
- het bevorderen van een stimulerende pedagogische en fysieke omgeving.
Wat zijn de effecten op gezinnen in deze moeilijke tijd en waar zitten verbeterpunten? Op welke wijze
zou het CJG ondersteuning kunnen bieden aan deze gezinnen? In dit onderzoek worden er opvoeders
en kinderen tussen de 9 en 12 jaar geïnterviewd gericht op media- en telefoongebruik, de verandering
in vrijetijdsactiviteiten en het thuis/online onderwijs in de coronaperiode.
Uit het Iene Miene Media-onderzoek
(Netwerk Mediawijsheid, 2021) blijkt dat
de cijfers van het gebruik van
media/apparaat gebruik onder kinderen
is toegenomen sinds de corona uitbraak.
Van de 1,004 ouders die hebben
deelgenomen aan het onderzoek, geeft
48% dat hun kind sinds de
coronamaatregelen veel meer achter
een beeldscherm zit dan voorheen. In
Figuur 1 is af te lezen wat de impact van
corona is op verschillende
leeftijdscategorieën. Met name ervaren
de 11- en 12-jarige kinderen het meest
verandering. In Figuur 1 valt af te lezen
wat de impact van corona is op
mediagebruik bij kinderen tussen de 7 en
12 jaar.
2
, De coronapandemie heeft een grote invloed op onze samenleving. Alleen al een vluchtige blik op
onderstaande tijdlijn leert dat de ontwikkelingen sinds januari 2020 ingrijpend zijn geweest.
Tabel 1
Overzicht ontwikkelingen coronamaatregelen
Overzicht ontwikkelingen coronamaatregelen
Januari 2020 Eerste signalen corona. Tweede Kamer wordt geïnformeerd over een
uitbraak van een nieuw coronavirus in Wuhan.
Februari 2020 Eerste coronabesmetting in Nederland op 27 februari.
Maart 2020 Eerste algemene maatregelen tegen verspreiding coronavirus, intelligente
lockdown. Sluiting scholen en kinderopvang.
April 2020 Verlenging maatregelen aankondiging en uitbreiding testbeleid.
Mei 2020 Economische gevolgen, financiële steun en versoepeling maatregelen.
Basisscholen en kinderdagverblijf weer open.
Juni 2020 Versoepeling coronamaatregelen en testen voor iedereen. Scholen
voortgezet onderwijs voor kwart van de tijd weer open, en basisscholen
gaan voor 100% open.
Juli 2020 Een ‘anderhalve meter zomer’ en langzaam oplopende besmettingen.
Augustus 2020 ‘Wij zijn klaar met het virus, maar het virus is nog niet klaar met ons’. Het
nieuwe schooljaar vindt online plaats.
September 2020 Toch aangescherpte maatregelen nodig. Horeca sluit om 22.00 uur,
sportwedstrijden zonder publiek en spotkantines sluiten.
Oktober 2020 Tweede golf en gedeeltelijke lockdown. Sluiting horeca, verbod op
evenementen, in het voortgezet onderwijs (VO), MBO en HO draagt
iedereen een mondkapje buiten de les.
November 2020 Verzwaring en verlenging van de gedeeltelijke lockdown. Blijf zoveel
mogelijk thuis, publiek toegankelijke locaties dicht, sportgroepslessen
verboden.
December 2020 Lockdown tijdens feestdagen en mutatie van virus duikt op in Verenigd
Koninkrijk. Sluiting niet essentiële winkels, sluiting sportscholen, scholen
geven les op afstand, sluiting KDV en BSO.
Januari 2021 Invoering avondklok van 21.00 en 4.30 en start vaccinatie.
Februari 2021 Verlenging lockdown en meer aandacht voor de sociaaleconomische
gevolgen. Basisscholen en KDV weer open.
Maart 2021 Oplopende besmetting, derde golf. Middelbare scholen en het MBO gaan
gedeeltelijk open, winkelen op afspraak, buitensporten met max 4
personen.
April 2021 De maand van het volhouden en eerste stap openingsplan. HBO en WO
onder voorwaarde open, geen avondklok, terrassen open van 12.00 tot
18.00 en niet essentiële winkels gedeeltelijk open.
Mei 2021 De besmettingen lopen terug, einde lockdown in zicht. Buiten sporten mag
weer, bibliotheken weer open.
Juni 2021 De samenleving gaat weer open. Restaurants en cafés weer open, musea,
bioscopen en theaters open, mondkapje alleen nog verplicht op plekken
waar 1,5 m afstand houden niet kan. Discotheken en clubs weer open met
coronatoegangsbewijs.
Juli 2021 Sluiting discotheken en clubs, horeca dicht na 0.00 uur, thuiswerken
Augustus 2021 Studenten kunnen onder voorwaarden weer lessen volgen op mbo-scholen,
hogescholen en universiteiten.
September 2021 Coronatoegangsbewijs vanaf 13 jaar
November 2021 Coronatoegangsbewijs op meer plekken verplicht, max. 75 personen in 1
ruimte op het MBO, HBO en universiteiten.
Zie: www.rijkoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-tijdlijn en www.rivm.nl/gedragsonderzoek/tijdlijn-maatregelen-covid,
geraadpleegd 1 december 2021
3
