TOE
Kwalitatief onderzoek
Data-verzameling
Kwalitatieve interviews
Een interview kan je op verschillende
manieren uitvoeren:
● Face to face → tijdrovend maar wel intonatie en gezichtsuitdrukking
● Telefonisch of online → scheelt tijd maar gebrek aan informatie
● Go-along → tijdrovend en lastige organisatie maar wel andere dynamiek en meer
informatie
● Etnografisch → tijdrovend en (ethisch) lastig maar veel informatie door kijk in leven
Het vraag-antwoord model van Tourangeau richt zich op het proces van de geïnterviewde
tijdens een interview.
- Het is belangrijk dat elke
stap goed verloopt, om zo een
juist/eerlijk antwoord te krijgen.
● Letten op inhoud en
rapport (=binding)
→ Let op, rapport moet
passend zijn
Onderdelen van een interview:
● Stage 1: Aankomst en introductie → Kundig lijken en small talk gebruiken
● Stage 2: Introductie onderzoek → Uitleg en laatste moment voor informed consent
● Stage 3: Begin van het interview → Goed luisteren, geïnteresseerd zijn en opbouwen
● Stage 4: Tijdens het interview → Na beter rapport focussen op belangrijkste vragen
● Stage 5: Einde interview → Afsluitend onderwerp met positieve noot
● Stage 6: Na het interview → Microfoon uit maar ook ‘doorknob effect’ voorkomen
= Wanneer iemand na afloop van een gesprek met nieuwe informatie komt
Focusgroepen
Data wordt bij een focusgroep gegenereerd door interactie. Als moderator moet
je naar participanten luisteren, reflecteren en over hun standpunten nadenken.
- Groepssamenstelling en grootte:
● Groepsgrootte van circa 8 mensen
● Balans vinden tussen heterogeniteit en homogeniteit
○ Kiezen tussen vreemden, bekenden of bestaande groepen
Fasen van een focusgroep / groepsvorming:
● Forming: Men beschouwt iedereen als vreemden en er is onzekerheid
over omgang
● Storming: Verschillende opvattingen leiden tot conflicten.
● Norming: Sociale cohesie wordt gevormd en normen worden duidelijk.
● Performing: Er is een groep gevormd, waarna men onverstoord kan
samenwerken.
○ Het kan zijn dat het mislukt → terug naar storming
● Adjourning: Manier van samenwerken geïnstitutionaliseerd.
1
,Om bij performing te komen zijn er stappen nodig:
1. Introductie van basisregels vaststellen
2. Individuele introducties
3. Openingstopic
4. Discussie
5. Afronding discussie
Vormen van focusgroepen:
● Two-way: Er is een moderator aanwezig die de groep enigszins modereert.
● Dual moderator: De ene moderator ondersteund de andere moderator.
● Dueling moderator: Twee moderatoren zijn in strijd om hun mening te verkondigen.
● Respondent moderator: De moderator staat buiten de groep en er wordt niet
gefocust om groepsvorming → nadruk ligt op het proces
Manieren om te eliciteren; het uitlokken van antwoorden
● Probes kunnen ervoor zorgen dat iemand wat gaat zeggen:
○ Stilte
○ Ongerichte aanmoediging (uhu, yes, ok etc)
○ Vraag naar uitweiding (Kun je mij hier meer over vertellen?)
○ Vraag naar uitleg (Wat is/betekent X?)
○ Reflectie, interpretatie en samenvatten (Klopt het als ik zeg, dat…)
● Prompts zorgen voor een introductie van een nieuw onderwerp
- Vignetten, bestaande data en gemaakte data kunnen ook ondersteunen bij eliciteren
BIj een topic list wordt er een outline gemaakt van hoofdvragen, subonderwerpen en prompts
● Ontwerpen
○ Mate van consistentie in data verzameling
○ Flexibiliteit om in te gaan op individuele details
○ Consultatie en discussie met stakeholders
● Inhoud, structuur, lengte
○ Baseer je op onderzoeksdoel, literatuur, etc
○ Groepeer zonder herhaling
○ Voorkom ‘scope creep’ → Ongewild verleggen op focus
Observaties
Bij observaties zijn er vier verschillende rollen van een onderzoeker ↴
● Let hierbij op reactiviteit (en naturalisatie) en
‘going native’.
= Participanten gaan na verloop van tijd
weer over op hun normale gedrag, ondanks de aanwezigheid onderzoeker.
- Er kunnen subjectivity statements zijn; dingen die je als onderzoeker meebrengt naar het
onderzoek. Dit kan gaan via fixed en subjective positions.
Er zijn verschillende dingen die er gemeten kunnen worden met observatie:
● Primary observaties: dag, tijd, locatie, actoren, gebeurtenissen etc.
● Secundary observaties: opmerkingen over gedane observaties door anderen.
● Experimental data: over eigen gevoelens, emoties en reflecties.
● Circumstantial en background data: over de organisatie en normen.
2
, Bestaande data
Macro-sociale fenomenen en historisch onderzoek kunne gebruikt worden. Hierbij kunnen
bind spots eventueel omzeild worden.
= Men wil niet altijd toegeven aan imperfecties en fouten
Toegankelijkheid van typen data: Publieke data, data met toestemming of prive data
Etnografisch onderzoek
Etnografisch onderzoek heeft verschillende kenmerken:
● Onderzoek in levenswereld van de onderwerpen met focus op native’s point of view
● Per definitie wordt er veel gebruik gemaakt van data-triangulatie
○ Participerende observatie
○ Interviews
○ Focusgroep/bestaande data
● Er zijn gatekeepers en key informants nodig om het succesvol te laten verlopen
- De onderzoeker moet rekening houden met verschillende punten:
● Afbakening van onderwerp is lastig
● Als je opgaat in een andere cultuur, levert dat je extra bewustzijn op van je eigen
identiteit, culturele achtergrond, normen en waarden
● Interpretatie van mensen wordt gestuurd door je eigen identiteit
● Rapport is extra belangrijk
● Er moeten ethische afwegingen gemaakt worden
Data-analyse
Bij de inductieve analyse wordt er aan de hand van data
een theorie geformuleerd op basis van de data analyse.
Bij de deductieve analyse begint het proces bij de theorie.
- In praktijk is het volledig toepassen van inductieve
analyse ingewikkeld. Daarom beschrijft het abductief proces de inductieve wijze beter.
● Er wordt begonnen met het formuleren van een voorlopige verklaring a.d.h.v data.
○ Nieuwe data biedt vervolgens ondersteuning bij het verifiëren of falsifiëren.
■ Hierna ontstaat er wederom een voorlopige verklaring wat zich herhaalt.
→ er is hier sprake van zowel inductie als deductie.
3
Kwalitatief onderzoek
Data-verzameling
Kwalitatieve interviews
Een interview kan je op verschillende
manieren uitvoeren:
● Face to face → tijdrovend maar wel intonatie en gezichtsuitdrukking
● Telefonisch of online → scheelt tijd maar gebrek aan informatie
● Go-along → tijdrovend en lastige organisatie maar wel andere dynamiek en meer
informatie
● Etnografisch → tijdrovend en (ethisch) lastig maar veel informatie door kijk in leven
Het vraag-antwoord model van Tourangeau richt zich op het proces van de geïnterviewde
tijdens een interview.
- Het is belangrijk dat elke
stap goed verloopt, om zo een
juist/eerlijk antwoord te krijgen.
● Letten op inhoud en
rapport (=binding)
→ Let op, rapport moet
passend zijn
Onderdelen van een interview:
● Stage 1: Aankomst en introductie → Kundig lijken en small talk gebruiken
● Stage 2: Introductie onderzoek → Uitleg en laatste moment voor informed consent
● Stage 3: Begin van het interview → Goed luisteren, geïnteresseerd zijn en opbouwen
● Stage 4: Tijdens het interview → Na beter rapport focussen op belangrijkste vragen
● Stage 5: Einde interview → Afsluitend onderwerp met positieve noot
● Stage 6: Na het interview → Microfoon uit maar ook ‘doorknob effect’ voorkomen
= Wanneer iemand na afloop van een gesprek met nieuwe informatie komt
Focusgroepen
Data wordt bij een focusgroep gegenereerd door interactie. Als moderator moet
je naar participanten luisteren, reflecteren en over hun standpunten nadenken.
- Groepssamenstelling en grootte:
● Groepsgrootte van circa 8 mensen
● Balans vinden tussen heterogeniteit en homogeniteit
○ Kiezen tussen vreemden, bekenden of bestaande groepen
Fasen van een focusgroep / groepsvorming:
● Forming: Men beschouwt iedereen als vreemden en er is onzekerheid
over omgang
● Storming: Verschillende opvattingen leiden tot conflicten.
● Norming: Sociale cohesie wordt gevormd en normen worden duidelijk.
● Performing: Er is een groep gevormd, waarna men onverstoord kan
samenwerken.
○ Het kan zijn dat het mislukt → terug naar storming
● Adjourning: Manier van samenwerken geïnstitutionaliseerd.
1
,Om bij performing te komen zijn er stappen nodig:
1. Introductie van basisregels vaststellen
2. Individuele introducties
3. Openingstopic
4. Discussie
5. Afronding discussie
Vormen van focusgroepen:
● Two-way: Er is een moderator aanwezig die de groep enigszins modereert.
● Dual moderator: De ene moderator ondersteund de andere moderator.
● Dueling moderator: Twee moderatoren zijn in strijd om hun mening te verkondigen.
● Respondent moderator: De moderator staat buiten de groep en er wordt niet
gefocust om groepsvorming → nadruk ligt op het proces
Manieren om te eliciteren; het uitlokken van antwoorden
● Probes kunnen ervoor zorgen dat iemand wat gaat zeggen:
○ Stilte
○ Ongerichte aanmoediging (uhu, yes, ok etc)
○ Vraag naar uitweiding (Kun je mij hier meer over vertellen?)
○ Vraag naar uitleg (Wat is/betekent X?)
○ Reflectie, interpretatie en samenvatten (Klopt het als ik zeg, dat…)
● Prompts zorgen voor een introductie van een nieuw onderwerp
- Vignetten, bestaande data en gemaakte data kunnen ook ondersteunen bij eliciteren
BIj een topic list wordt er een outline gemaakt van hoofdvragen, subonderwerpen en prompts
● Ontwerpen
○ Mate van consistentie in data verzameling
○ Flexibiliteit om in te gaan op individuele details
○ Consultatie en discussie met stakeholders
● Inhoud, structuur, lengte
○ Baseer je op onderzoeksdoel, literatuur, etc
○ Groepeer zonder herhaling
○ Voorkom ‘scope creep’ → Ongewild verleggen op focus
Observaties
Bij observaties zijn er vier verschillende rollen van een onderzoeker ↴
● Let hierbij op reactiviteit (en naturalisatie) en
‘going native’.
= Participanten gaan na verloop van tijd
weer over op hun normale gedrag, ondanks de aanwezigheid onderzoeker.
- Er kunnen subjectivity statements zijn; dingen die je als onderzoeker meebrengt naar het
onderzoek. Dit kan gaan via fixed en subjective positions.
Er zijn verschillende dingen die er gemeten kunnen worden met observatie:
● Primary observaties: dag, tijd, locatie, actoren, gebeurtenissen etc.
● Secundary observaties: opmerkingen over gedane observaties door anderen.
● Experimental data: over eigen gevoelens, emoties en reflecties.
● Circumstantial en background data: over de organisatie en normen.
2
, Bestaande data
Macro-sociale fenomenen en historisch onderzoek kunne gebruikt worden. Hierbij kunnen
bind spots eventueel omzeild worden.
= Men wil niet altijd toegeven aan imperfecties en fouten
Toegankelijkheid van typen data: Publieke data, data met toestemming of prive data
Etnografisch onderzoek
Etnografisch onderzoek heeft verschillende kenmerken:
● Onderzoek in levenswereld van de onderwerpen met focus op native’s point of view
● Per definitie wordt er veel gebruik gemaakt van data-triangulatie
○ Participerende observatie
○ Interviews
○ Focusgroep/bestaande data
● Er zijn gatekeepers en key informants nodig om het succesvol te laten verlopen
- De onderzoeker moet rekening houden met verschillende punten:
● Afbakening van onderwerp is lastig
● Als je opgaat in een andere cultuur, levert dat je extra bewustzijn op van je eigen
identiteit, culturele achtergrond, normen en waarden
● Interpretatie van mensen wordt gestuurd door je eigen identiteit
● Rapport is extra belangrijk
● Er moeten ethische afwegingen gemaakt worden
Data-analyse
Bij de inductieve analyse wordt er aan de hand van data
een theorie geformuleerd op basis van de data analyse.
Bij de deductieve analyse begint het proces bij de theorie.
- In praktijk is het volledig toepassen van inductieve
analyse ingewikkeld. Daarom beschrijft het abductief proces de inductieve wijze beter.
● Er wordt begonnen met het formuleren van een voorlopige verklaring a.d.h.v data.
○ Nieuwe data biedt vervolgens ondersteuning bij het verifiëren of falsifiëren.
■ Hierna ontstaat er wederom een voorlopige verklaring wat zich herhaalt.
→ er is hier sprake van zowel inductie als deductie.
3
