HC Duitsland in Europa, 1918 – 1991
Afbakening (begin en eind):
- 1918: einde WO I en einde aan het Duitse keizerrijk.
- 1991: einde koude oorlog, de Sovjet-Unie valt uit elkaar.
Wat is er met Duitsland gebeurd in de tussen liggende jaren?
- 1919 – 1933: Duitsland wordt/is een democratische republiek: de Weimarrepubliek
- 1933 – 1945: Duitsland wordt/is een totalitaire dictatuur olv Hitler
- 1945 – 1949: een korte tussenperiode waarin Duitsland wordt bestuurd door de 4
bezettingsmachten
- 1949 – 1990: het verdeelde Duitsland: West – Duitsland (BRD) en Oost – Duitsland (DDR)
1. De Weimarrepubliek 1919 – 1933
Deze periode kun je verdelen in 3 sub periodes:
- 1919 – 1924: het gaat economisch slecht (m.n. door de herstelbetalingen uit het verdrag van
Versailles) en politiek is Duitsland instabiel (staatsgrepen van de Spartakisten in 1919,
‘rechts’ door Kapp in 1920 e Hitler in 1923). In 1923 geeft Duitsland aan de herstelbetalingen
niet meer te (kunnen) betalen en Frankrijk en België bezetten dan het Ruhrgebied. De al
bestaande inflatie wordt een hyperinflatie.
- 1924 – 1929: doordat er leningen komen voor Duitsland volgend het Dawesplan (m.n. uit de
VS) gaat het economisch beter met Duitsland en ook op politiek gebied wordt het rustiger.
Het wordt allemaal anders als in 1929 de beurskrach uitbreekt in de VS, die vervolgens de
leningen terugeisen en geen nieuwe verstrekken aan Duitsland. Hierdoor raakt Duitsland snel
in een crisis.
- 1929 – 1933: economisch gaat het erg slecht met Duitsland (6 miljoen werklozen) en politiek
valt de ene regering na de andere, straatgevechten tussen communisten en nationaal –
socialisten. De extreme partijen (de nat-soc. NSDAP en de com. KPD) worden de grootste. In
1933 wordt Hitler rijkskanselier (soort minister – president)
2. Hitler – Duitsland of nationaal – socialistisch Duitsland 1933 – 1945
In 1933 slaagt Hitler erin de machtigingswet aan te laten nemen in het Duitse parlement (= de
rijksdag). Hiermee schakelt het parlement zichzelf uit. Volgends deze machtigingswet heeft de
regering geen toestemming meer nodig van het parlement bij het invoeren van nieuwe wetten en
hoeft de regering Hitler zich niet meer te houden aan de grondwet. Daarmee komt er een eind aan
de democratische republiek van Weimar en wordt er een begin gemaakt met de totalitaire dictatuur
van Hitler/Nazi – Duitsland.
Belangrijke gebeurtenissen/ontwikkelingen in deze periode:
- Appeasementpolitiek
- Reichskristallnacht/ neirenbergerrassenwetten / jodenvervolging
- Tweede oorlog
1
, 3. Tussenperiode 1945 – 1949
In deze periode is Duitsland verdeelt in 4 bezettingszones, heeft het veel grondgebied verloren en
wordt alles wat aan de nazi’s herinnert uit de samenleving verwijderd (volgends besluiten van Jalta
en Potsdam). De koude oorlog zorgt ervoor dat de besluiten van Jalta en Potsdam niet worden
nageleefd en dat de westerse bezettingszones en de bezettingszone van de Sovjet – Unie uit elkaar
groeien. Zo ontstaan de BRD en DDR.
4. Het verdeelde Duitsland 1949 – 1990
Het kapitalistische West – Duitsland (gericht op het westen) dat welvarend en rijk was, lid van de
NAVO.
Het communistische Oost – Duitsland (gericht op de Sovjet – Unie dat verarmd was, weinig luxe
kende, lid van het Warschau – pact)
Belangrijke gebeurtenissen:
- De bouw van de Berlijnse muur (1961) die zorgde voor een definitieve scheiding van Oost en
West. De muur ‘valt’ in 1989.
- De Ostpolitiek van Willy Brandt waardoor betere betrekkingen ontstaan tussen West –
Duitsland en respectievelijk de Sovjet – Unie, Polen en Oost – Duitsland.
In 1990 worden Oost- en West – Duitsland herenigd. Grote rol hierbij voor de bondskanselier Helmut
Kohl.
Paragraaf 1: de zwakke plekken in de Weimarrepubliek
1. Deze was uitgeroepen door de sociaal-democraten die de wapenstilstand hadden
aangevraagd.
2. Er was geen vertrouwen in de republiek bij de grote edelen van het volk:
De communisten (de KPD wilde zelf de macht en een soort communistische
Duitsland zoals de Sovjet- Unie)
De nationalisten en de conservatieven (wilden het keizerrijk terug. Zij beschuldigden
de sociaal-democraten van de nederlaag in WO I en de val van het keizerrijk)
3. De regering van de republiek van Weimar accepteerde de vernederende bepalingen van
Versailles. Deze regering kreeg dus de schuld van de nederlaag (de dolkstootlegende), de
vrede van Versailles en de slechte economische toestand.
4. De regering slaagde er niet in de economische malaise/ellende op te lossen.
5. Onwennigheid met het verschijnsel ‘democratie’.
De gevolgen voor de economie waren rampzalig/desastreus:
Duitsland had geen geld om te stoppen in het maatschappelijk leven en geen geld voor de
herstelbetalingen. Hierop bezetten FA en BE het Ruhrgebied. Hierna ontstond een hyperinflatie
doordat de Duitse regering biljetten bijdrukte om de stakende arbeiders te betalen(moesten niet
meewerken met Fa en Be).
Politiek was de Weimarrepubliek instabiel en dat blijkt uit de staatsgrepen van de Spartakisten
(1919), Kapp (1920) en Hitler (1923).
2
Afbakening (begin en eind):
- 1918: einde WO I en einde aan het Duitse keizerrijk.
- 1991: einde koude oorlog, de Sovjet-Unie valt uit elkaar.
Wat is er met Duitsland gebeurd in de tussen liggende jaren?
- 1919 – 1933: Duitsland wordt/is een democratische republiek: de Weimarrepubliek
- 1933 – 1945: Duitsland wordt/is een totalitaire dictatuur olv Hitler
- 1945 – 1949: een korte tussenperiode waarin Duitsland wordt bestuurd door de 4
bezettingsmachten
- 1949 – 1990: het verdeelde Duitsland: West – Duitsland (BRD) en Oost – Duitsland (DDR)
1. De Weimarrepubliek 1919 – 1933
Deze periode kun je verdelen in 3 sub periodes:
- 1919 – 1924: het gaat economisch slecht (m.n. door de herstelbetalingen uit het verdrag van
Versailles) en politiek is Duitsland instabiel (staatsgrepen van de Spartakisten in 1919,
‘rechts’ door Kapp in 1920 e Hitler in 1923). In 1923 geeft Duitsland aan de herstelbetalingen
niet meer te (kunnen) betalen en Frankrijk en België bezetten dan het Ruhrgebied. De al
bestaande inflatie wordt een hyperinflatie.
- 1924 – 1929: doordat er leningen komen voor Duitsland volgend het Dawesplan (m.n. uit de
VS) gaat het economisch beter met Duitsland en ook op politiek gebied wordt het rustiger.
Het wordt allemaal anders als in 1929 de beurskrach uitbreekt in de VS, die vervolgens de
leningen terugeisen en geen nieuwe verstrekken aan Duitsland. Hierdoor raakt Duitsland snel
in een crisis.
- 1929 – 1933: economisch gaat het erg slecht met Duitsland (6 miljoen werklozen) en politiek
valt de ene regering na de andere, straatgevechten tussen communisten en nationaal –
socialisten. De extreme partijen (de nat-soc. NSDAP en de com. KPD) worden de grootste. In
1933 wordt Hitler rijkskanselier (soort minister – president)
2. Hitler – Duitsland of nationaal – socialistisch Duitsland 1933 – 1945
In 1933 slaagt Hitler erin de machtigingswet aan te laten nemen in het Duitse parlement (= de
rijksdag). Hiermee schakelt het parlement zichzelf uit. Volgends deze machtigingswet heeft de
regering geen toestemming meer nodig van het parlement bij het invoeren van nieuwe wetten en
hoeft de regering Hitler zich niet meer te houden aan de grondwet. Daarmee komt er een eind aan
de democratische republiek van Weimar en wordt er een begin gemaakt met de totalitaire dictatuur
van Hitler/Nazi – Duitsland.
Belangrijke gebeurtenissen/ontwikkelingen in deze periode:
- Appeasementpolitiek
- Reichskristallnacht/ neirenbergerrassenwetten / jodenvervolging
- Tweede oorlog
1
, 3. Tussenperiode 1945 – 1949
In deze periode is Duitsland verdeelt in 4 bezettingszones, heeft het veel grondgebied verloren en
wordt alles wat aan de nazi’s herinnert uit de samenleving verwijderd (volgends besluiten van Jalta
en Potsdam). De koude oorlog zorgt ervoor dat de besluiten van Jalta en Potsdam niet worden
nageleefd en dat de westerse bezettingszones en de bezettingszone van de Sovjet – Unie uit elkaar
groeien. Zo ontstaan de BRD en DDR.
4. Het verdeelde Duitsland 1949 – 1990
Het kapitalistische West – Duitsland (gericht op het westen) dat welvarend en rijk was, lid van de
NAVO.
Het communistische Oost – Duitsland (gericht op de Sovjet – Unie dat verarmd was, weinig luxe
kende, lid van het Warschau – pact)
Belangrijke gebeurtenissen:
- De bouw van de Berlijnse muur (1961) die zorgde voor een definitieve scheiding van Oost en
West. De muur ‘valt’ in 1989.
- De Ostpolitiek van Willy Brandt waardoor betere betrekkingen ontstaan tussen West –
Duitsland en respectievelijk de Sovjet – Unie, Polen en Oost – Duitsland.
In 1990 worden Oost- en West – Duitsland herenigd. Grote rol hierbij voor de bondskanselier Helmut
Kohl.
Paragraaf 1: de zwakke plekken in de Weimarrepubliek
1. Deze was uitgeroepen door de sociaal-democraten die de wapenstilstand hadden
aangevraagd.
2. Er was geen vertrouwen in de republiek bij de grote edelen van het volk:
De communisten (de KPD wilde zelf de macht en een soort communistische
Duitsland zoals de Sovjet- Unie)
De nationalisten en de conservatieven (wilden het keizerrijk terug. Zij beschuldigden
de sociaal-democraten van de nederlaag in WO I en de val van het keizerrijk)
3. De regering van de republiek van Weimar accepteerde de vernederende bepalingen van
Versailles. Deze regering kreeg dus de schuld van de nederlaag (de dolkstootlegende), de
vrede van Versailles en de slechte economische toestand.
4. De regering slaagde er niet in de economische malaise/ellende op te lossen.
5. Onwennigheid met het verschijnsel ‘democratie’.
De gevolgen voor de economie waren rampzalig/desastreus:
Duitsland had geen geld om te stoppen in het maatschappelijk leven en geen geld voor de
herstelbetalingen. Hierop bezetten FA en BE het Ruhrgebied. Hierna ontstond een hyperinflatie
doordat de Duitse regering biljetten bijdrukte om de stakende arbeiders te betalen(moesten niet
meewerken met Fa en Be).
Politiek was de Weimarrepubliek instabiel en dat blijkt uit de staatsgrepen van de Spartakisten
(1919), Kapp (1920) en Hitler (1923).
2
